قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ٢٨٠
سورەتا البقرة · ئایەتا ٢٨٠ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَذَرُواْ مَا بَقِيَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓاْ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ﴿٢٧٨﴾
ئه‌ى ئه‌وێن هه‌وه باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويچوونا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى ژ خودێ بترسن، و داخوازا زێده‌يیێ ل سه‌ر مالێ خۆ يا كو هه‌وه به‌رى حه‌رامبوونا ربايێ كرى نه‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر هوين ب گۆتن و كريار دخودان باوه‌رن.
فَإِن لَّمۡ تَفۡعَلُواْ فَأۡذَنُواْ بِحَرۡبٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۖ وَإِن تُبۡتُمۡ فَلَكُمۡ رُءُوسُ أَمۡوَٰلِكُمۡ لَا تَظۡلِمُونَ وَلَا تُظۡلَمُونَ ﴿٢٧٩﴾
وئه‌گه‌ر هوين خۆ ژ وێ نه‌ده‌نه پاش يا خودێ هوين ژێ پاشڤه‌برين هوين ئاگه‌هدارى جه‌نگه‌كێ بن ژ لايێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ڤه، وئه‌گه‌ر هوين ل خودايێ خۆ زڤڕين وهه‌وه خوارنا ربايێ هێلا، سه‌رمالێ هه‌وه يێ هه‌وه ب قه‌ر داى بۆ هه‌وه‌يه بێ چو زێده‌يى، نه هوين زۆرداريیێ ل كه‌سه‌كێ دكه‌ن ب وه‌رگرتنا زێده‌ییێ ل سه‌ر مالێ خۆ، ونه كه‌س زۆردارییێ ل هه‌وه دكه‌ت ب كێمكرنا قه‌رێ هه‌وه دايێ.
وَإِن كَانَ ذُو عُسۡرَةٖ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيۡسَرَةٖۚ وَأَن تَصَدَّقُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿٢٨٠﴾
وئه‌گه‌ر ده‌يندار نه‌شيا ده‌ينێ خۆ بده‌ت هوين خۆ لێ بگرن حه‌تا خودێ ڕزقه‌كى دده‌تێ وئه‌و مالێ هه‌وه بۆ هه‌وه دزڤڕينت، وئه‌گه‌ر هوين ده‌ينێ خۆ هه‌مییێ پێ بهێلن ئه‌و بۆ هه‌وه چێتره، ئه‌گه‌ر هوين خێرا وێ چه‌ندێ بزانن، وكو ئه‌و د دنيايێ وئاخره‌تێ دا بۆ هه‌وه خێره.
وَٱتَّقُواْ يَوۡمٗا تُرۡجَعُونَ فِيهِ إِلَى ٱللَّهِۖ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفۡسٖ مَّا كَسَبَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿٢٨١﴾
وهوين -گه‌لى مرۆڤان- ژ ڕۆژه‌كێ بترسن، كو ڕۆژا قيامه‌تێيه، هوين تێدا دێ زڤڕنه نك خودێ، دا ئه‌و حسێبێ د گه‌ل هه‌وه بكه‌ت، وئه‌و دێ جزايێ هه‌ر ئێك ژ هه‌وه ل دويڤ كارێ وى ده‌تێ، چ باشى بت چ خرابى، بێى زۆردارییه‌ك لێ بێته‌كرن. وئه‌ڤ ئایه‌ته هندێ دگه‌هینت كو خۆدانه‌پاشا ژ زێده‌ییا ربایێ یا خودێ حه‌رامكرى ژ تمامییا باوه‌رێیه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيۡنٍ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى فَٱكۡتُبُوهُۚ وَلۡيَكۡتُب بَّيۡنَكُمۡ كَاتِبُۢ بِٱلۡعَدۡلِۚ وَلَا يَأۡبَ كَاتِبٌ أَن يَكۡتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ ٱللَّهُۚ فَلۡيَكۡتُبۡ وَلۡيُمۡلِلِ ٱلَّذِي عَلَيۡهِ ٱلۡحَقُّ وَلۡيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥ وَلَا يَبۡخَسۡ مِنۡهُ شَيۡـٔٗاۚ فَإِن كَانَ ٱلَّذِي عَلَيۡهِ ٱلۡحَقُّ سَفِيهًا أَوۡ ضَعِيفًا أَوۡ لَا يَسۡتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَلۡيُمۡلِلۡ وَلِيُّهُۥ بِٱلۡعَدۡلِۚ وَٱسۡتَشۡهِدُواْ شَهِيدَيۡنِ مِن رِّجَالِكُمۡۖ فَإِن لَّمۡ يَكُونَا رَجُلَيۡنِ فَرَجُلٞ وَٱمۡرَأَتَانِ مِمَّن تَرۡضَوۡنَ مِنَ ٱلشُّهَدَآءِ أَن تَضِلَّ إِحۡدَىٰهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحۡدَىٰهُمَا ٱلۡأُخۡرَىٰۚ وَلَا يَأۡبَ ٱلشُّهَدَآءُ إِذَا مَا دُعُواْۚ وَلَا تَسۡـَٔمُوٓاْ أَن تَكۡتُبُوهُ صَغِيرًا أَوۡ كَبِيرًا إِلَىٰٓ أَجَلِهِۦۚ ذَٰلِكُمۡ أَقۡسَطُ عِندَ ٱللَّهِ وَأَقۡوَمُ لِلشَّهَٰدَةِ وَأَدۡنَىٰٓ أَلَّا تَرۡتَابُوٓاْ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً حَاضِرَةٗ تُدِيرُونَهَا بَيۡنَكُمۡ فَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَلَّا تَكۡتُبُوهَاۗ وَأَشۡهِدُوٓاْ إِذَا تَبَايَعۡتُمۡۚ وَلَا يُضَآرَّ كَاتِبٞ وَلَا شَهِيدٞۚ وَإِن تَفۡعَلُواْ فَإِنَّهُۥ فُسُوقُۢ بِكُمۡۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۖ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱللَّهُۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٢٨٢﴾
ئه‌ى ئه‌وێن هه‌وه باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويچوونا پێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى سلاڤ لێ بن كرى، ئه‌گه‌ر هه‌وه ده‌ينه‌ك حه‌تا ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى دا ئێكى هوين وى بنڤيسن؛ دا مال بێته پاراستن وچو هه‌ڤڕكى په‌يدا نه‌بن. وزه‌لامه‌كێ ده‌ستپاك وموكم بلا وێ چه‌ندێ بۆ هه‌وه بنڤيست، وئه‌وێ ده‌يندار بلا ده‌ينێ خۆ بۆ نڤيسه‌رى بێژت، وبلا ته‌قوایا خودايێ خۆ بكه‌ت، وچويێ ژ ده‌ينێ خۆ كێم نه‌كه‌ت. وئه‌گه‌ر ئه‌وێ ده‌يندار مافێ ته‌صه‌ررفێ نه‌بت (یه‌عنى: حجر ل سه‌ر بت) ژ به‌ر ئسرافا وى، يان ئه‌و يێ بچويك بت يان يێ دين بت، يان يێ لال بت نه‌شێت باخڤت، بلا سه‌ركارێ وى پێشڤه بێژت، وهوين دو زه‌لامێن موسلمان و بالغ و ب عه‌قل وخودان دادى بكه‌نه شاهد. وئه‌گه‌ر دو زه‌لام نه‌بن، بلا زه‌لامه‌ك ودو ژن بن ژ وان يێن هوين ژ شاهده‌يیا وان دڕازى، دا ئه‌گه‌ر ئێك ژ وان هه‌ردو ژنان شاهده‌یى ژ بيركر دا يا دى بيرا وێ لێ بينته‌ڤه، وئه‌وێن بۆ شاهده‌يیێ دئێنه داخوازكرن بلا خۆ ژ شاهده‌يیێ نه‌ده‌نه پاش، وچى گاڤا ئه‌و بۆ شاهده‌ییێ هاتنه داخوازكرن بلا ئه‌و شاهده‌يیا خۆ بده‌ن، وشڕاتى ژ نڤيسينا ده‌ينى بلا بۆ هه‌وه چێ نه‌بت چ ده‌ينه‌كێ بچويك بت يان يێ مه‌زن بت حه‌تا ده‌مێ وى يێ ده‌سنيشانكرى. ئه‌ڤێ چه‌ندێ د شريعه‌تێ خودێ دا پتر دادى تێدا هه‌يه، وبۆ شاهده‌يیێ ژى پتر موكمى تێدا هه‌يه، وئه‌و نێزيكترى هندێیه كو هوين د ده‌ينى وده‌مێ وى دا نه‌كه‌ڤنه گومانێ، به‌لێ ئه‌گه‌ر مه‌سه‌له مه‌سه‌لا كڕين وفرۆتنێ بت، كو تشته‌كى بكڕن و د گاڤێ دا بهايێ وى بده‌ن، هنگى چو پێتڤى ب نڤيسينێ نينه، ويا باش ئه‌وه شاهد ل سه‌ر وێ ژى هه‌بن دا چو هه‌ڤڕكى د ناڤبه‌را هه‌وه دا چێ نه‌بن، و ل سه‌ر شاهدى ونڤيسه‌رى فه‌ره كو ئه‌و شاهده‌يیێ ونڤيسينێ ب دورستى ووه‌كى خودێ گۆتى بكه‌ن، وچێ نابت بۆ خودانێ حه‌قى ويێ به‌رحه‌ق كو زيانێ بگه‌هيننه شاهد ونڤيسه‌ران، وئه‌گه‌ر هوين وێ بكه‌ن يا هوين ژێ هاتينه پاشڤه‌برن ئه‌و ده‌ركه‌فتنه ژ گوهدارییا خودێ، وجزايێ وێ دێ گه‌هته هه‌وه. وته‌قوایا خودێ بكه‌ن د وان هه‌مى تشتان دا يێن وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه كرى، وهوين ژێ داينه پاش، وخودێ هه‌وه فێرى وان هه‌مى تشتان دكه‌ت يێن مفايێ دنيا وئاخره‌تا هه‌وه تێدا. وخودێ ب هه‌ر تشته‌كى يێ زانايه، وچو تشت ژ كريارێن هه‌وه ل به‌ر وى به‌رزه نابن، وئه‌و دێ جزايێ هه‌وه سه‌را ده‌ته هه‌وه.