قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٧٢
سورەتا الجن ب تەفسیرا کوردی
Al-Jinn
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
قُلۡ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ ٱسۡتَمَعَ نَفَرٞ مِّنَ ٱلۡجِنِّ فَقَالُوٓاْ إِنَّا سَمِعۡنَا قُرۡءَانًا عَجَبٗا ﴿١﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه: خودێ وه‌حى بۆ من هنارتییه كو كۆمه‌كێ ژ ئه‌جنان گوهێ خۆ دا خواندنا من بۆ قورئانێ، ڤێجا ده‌مێ وان گوهـ لێ بووى وان گۆته ملله‌تێ خۆ: هندى ئه‌مين مه يێ گوهـ ل قورئانه‌كا عه‌جێب ره‌هوان بووى.
يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلرُّشۡدِ فَـَٔامَنَّا بِهِۦۖ وَلَن نُّشۡرِكَ بِرَبِّنَآ أَحَدٗا ﴿٢﴾
به‌رێ خه‌لكى دده‌ته حه‌قییێ وهيدايه‌تێ، ڤێجا مه باوه‌رى ب ڤێ قورئانێ ئينا، وئه‌م چو شريكان د عيباده‌تى دا بۆ وى خودايێ خۆ يێ ئه‌م ئافراندين چێ ناكه‌ين.
وَأَنَّهُۥ تَعَٰلَىٰ جَدُّ رَبِّنَا مَا ٱتَّخَذَ صَٰحِبَةٗ وَلَا وَلَدٗا ﴿٣﴾
وكو بلند بت مه‌زنییا خودايێ مه، وى نه چو ژن نه چو زارۆك بۆ خۆ نه‌داناينه.
وَأَنَّهُۥ كَانَ يَقُولُ سَفِيهُنَا عَلَى ٱللَّهِ شَطَطٗا ﴿٤﴾
ونه‌زانێ مه -كو ئبليسه- گۆتنا دوير ژ ڕاستییێ د ده‌ر حه‌قا خودێ دا دگۆت، ده‌مێ دگۆت وى ژن وزارۆك هه‌نه.
وَأَنَّا ظَنَنَّآ أَن لَّن تَقُولَ ٱلۡإِنسُ وَٱلۡجِنُّ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا ﴿٥﴾
وهندى ئه‌مين مه هزر دكر كو نه چو مرۆڤ ونه چو ئه‌جنه دره‌وێ ل سه‌ر ناڤێ خودێ ناكه‌ن وژن وزارۆكان بۆ وى پال ناده‌ن.
وَأَنَّهُۥ كَانَ رِجَالٞ مِّنَ ٱلۡإِنسِ يَعُوذُونَ بِرِجَالٖ مِّنَ ٱلۡجِنِّ فَزَادُوهُمۡ رَهَقٗا ﴿٦﴾
وهنده‌ك زه‌لام ژ مرۆڤان هه‌بوون خۆ ب هنده‌ك زه‌لامێن ئه‌جنان دپاراستن، ڤێجا وان زه‌لامێن مرۆڤ ب ڤى كارێ خۆ پتر ئه‌و زه‌لامێن ئه‌جنه سه‌ردابرن. وئه‌ڤ خۆ پاراستنا ب ئێكێ دى ژبلی خودێ، يا كو خودێ ژ نه‌زانان قه‌بويل نه‌كرى، ژ شركا مه‌زنه، يا كو خودێ نه‌غه‌فرينت ئه‌گه‌ر خودان ب دورستى ژێ تۆبه نه‌كه‌ت. وئه‌ڤ ئايه‌ته مه گه‌له‌ك ژ هندێ پاشڤه دبه‌ت كو ئه‌م بچينه نك سێره‌به‌ند وخێڤزانكان وهه‌ر ئێكێ وه‌كى وان بت.
وَأَنَّهُمۡ ظَنُّواْ كَمَا ظَنَنتُمۡ أَن لَّن يَبۡعَثَ ٱللَّهُ أَحَدٗا ﴿٧﴾
وهندى كافرێن مرۆڤانه وان ژى وه‌كى هه‌وه -گه‌لی ئه‌جنان- هزركر كو پشتى مرنێ خودێ كه‌سێ ڕاناكه‌ته‌ڤه.
وَأَنَّا لَمَسۡنَا ٱلسَّمَآءَ فَوَجَدۡنَٰهَا مُلِئَتۡ حَرَسٗا شَدِيدٗا وَشُهُبٗا ﴿٨﴾
وهندى ئه‌مين مه -كۆما ئه‌جنان- خواست ئه‌م بگه‌هينه عه‌سمانى؛ دا گوهێ خۆ بده‌ينه ئاخفتنا خه‌لكێ وى، به‌لێ مه ئه‌و ديت يێ تژییه ژ وان ملياكه‌تان يێن نۆبه‌دارییێ لێ دكه‌ن، و ژ وان ستێرێن سوژه‌ك يێن كو دڕژيێنه وان يێن دڤێن نێزيك ببن.
وَأَنَّا كُنَّا نَقۡعُدُ مِنۡهَا مَقَٰعِدَ لِلسَّمۡعِۖ فَمَن يَسۡتَمِعِ ٱلۡأٓنَ يَجِدۡ لَهُۥ شِهَابٗا رَّصَدٗا ﴿٩﴾
وهندى ئه‌م بووين مه به‌رى هنگى ل عه‌سمانى هنده‌ك جهـ بۆ خۆ ددانان؛ دا ئه‌م گوهدارییا ده‌نگ وباسان لێ بكه‌ين، ڤێجا هه‌چییێ نوكه به‌رگه‌ڕيانێ بكه‌ت دا خه‌به‌ره‌كى بۆ خۆ ڤه‌ڕه‌ڤينت ستێره‌كا سۆژه‌ك دێ ل هيڤییا خۆ بينت، يا كو دێ ڕژيێته وى ووى سوژت. وئه‌ڤ هه‌ر دو ئايه‌ته گۆتنێن سێره‌به‌ندان دره‌وين ده‌ردئێخن ئه‌وێن كێم فامان دخاپينن ودبێژنێ: ئه‌م علمێ غه‌يبێ دزانين.
وَأَنَّا لَا نَدۡرِيٓ أَشَرٌّ أُرِيدَ بِمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ أَرَادَ بِهِمۡ رَبُّهُمۡ رَشَدٗا ﴿١٠﴾
وهندى ئه‌مین ئه‌م نزانين: كانێ خودێ ڤيايه خرابییێ ب سه‌ر خه‌لكێ عه‌ردى دا بينت، يان ژى وى خێر وهيدايه‌ت بۆ وان ڤيايه؟
وَأَنَّا مِنَّا ٱلصَّـٰلِحُونَ وَمِنَّا دُونَ ذَٰلِكَۖ كُنَّا طَرَآئِقَ قِدَدٗا ﴿١١﴾
وهندى ئه‌مين يێن چاك د ناڤ مه دا هه‌نه، وژبلی وان كافر وسه‌رداچووى ژى د ناڤ مه دا هه‌نه، ئه‌م خودان ده‌سته‌ك وبۆچوونێن ژێك جودا بووينه.
وَأَنَّا ظَنَنَّآ أَن لَّن نُّعۡجِزَ ٱللَّهَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَن نُّعۡجِزَهُۥ هَرَبٗا ﴿١٢﴾
وهندى ئه‌مين مه باوه‌رى هه‌يه كو خودێ دشێته مه، وئه‌م ل ژێر ده‌سهه‌لاتا وينه، ڤێجا ئه‌گه‌ر وى تشته‌ك بۆ مه ڤيا ئه‌م ژێ خلاس نابين، وئه‌گه‌ر وى خرابییه‌ك بۆ مه ڤيا ئه‌م نه‌شێين بڕه‌ڤينه عه‌سمانى دا ژ عه‌زابا وى ڕزگار ببين.
وَأَنَّا لَمَّا سَمِعۡنَا ٱلۡهُدَىٰٓ ءَامَنَّا بِهِۦۖ فَمَن يُؤۡمِنۢ بِرَبِّهِۦ فَلَا يَخَافُ بَخۡسٗا وَلَا رَهَقٗا ﴿١٣﴾
وهندى ئه‌مين ده‌مێ مه گوهـ ل قورئانێ بووى مه باوه‌رى پێ ئينا كو ئه‌و حه‌قییه و ژ نك خودێیه، ڤێجا هه‌چییێ باوه‌رییێ ب خودايێ خۆ بينت، ئێدى ئه‌و ژ كێمكرنا خێرێن خۆ ناترست، وئه‌و ناترست زۆردارییه‌ك ژى لێ بێته‌كرن كو گونه‌هێن وى بێنه زێده‌كرن.
وَأَنَّا مِنَّا ٱلۡمُسۡلِمُونَ وَمِنَّا ٱلۡقَٰسِطُونَۖ فَمَنۡ أَسۡلَمَ فَأُوْلَـٰٓئِكَ تَحَرَّوۡاْ رَشَدٗا ﴿١٤﴾
وهندى ئه‌مين ژ مه هه‌نه يێن گوهدارییا ئه‌مرێ خودێ دكه‌ن، و ژ مه هه‌نه يێن زۆردار يێن كو ژ ڕێكا حه‌ق ده‌ركه‌فتين، ڤێجا هه‌چییێ موسلمان ببت وگوهدارییا ئه‌مرێ خودێ بكه‌ت، ئه‌و ئه‌ون يێن قه‌ستا ڕێكا حه‌قییێ كرى، وخۆ وه‌ستاندى دا بگه‌هنێ ڤێجا خودێ به‌رێ وان دايێ.
وَأَمَّا ٱلۡقَٰسِطُونَ فَكَانُواْ لِجَهَنَّمَ حَطَبٗا ﴿١٥﴾
وئه‌وێن ژ ڕێكا ئيسلامێ ده‌ركه‌فتين هه‌ما ئه‌و بوونه پێهلكرییێن جه‌هنه‌مێ.
وَأَلَّوِ ٱسۡتَقَٰمُواْ عَلَى ٱلطَّرِيقَةِ لَأَسۡقَيۡنَٰهُم مَّآءً غَدَقٗا ﴿١٦﴾
وئه‌گه‌ر كافرێن مرۆڤ وئه‌جنان ل سه‌ر ڕێكا ئيسلامێ چووبان، وژێ لانه‌دابان، ئه‌م دا ئاڤه‌كا بۆش ب سه‌ر وان دا بارينين، و د دنيايێ دا ئه‌م دا ڕزقێ وان به‌رفره‌هـ كه‌ين.
لِّنَفۡتِنَهُمۡ فِيهِۚ وَمَن يُعۡرِضۡ عَن ذِكۡرِ رَبِّهِۦ يَسۡلُكۡهُ عَذَابٗا صَعَدٗا ﴿١٧﴾
دا ئه‌م وان بجه‌ڕبينين: كانێ چاوا ئه‌و دێ شوكرا قه‌نجییێن خودێ كه‌ن؟ وهه‌چییێ پشت بده‌ته فه‌رمانا خودايێ خۆ وگوهدانا قورئانێ، ئه‌و دێ به‌رێ وى ده‌ته عه‌زابه‌كا دژوار و ب زه‌حمه‌ت.
وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا ﴿١٨﴾
وهندى مزگه‌فتن بۆ په‌رستنا خودێ ب تنێنه، ڤێجا هوين په‌رستنا كه‌سێ دى لێ نه‌كه‌ن، وهوين دوعا وپه‌رستنێ بۆ وى ب تنێ لێ بكه‌ن؛ چونكى مزگه‌فت نه‌هاتينه ئاڤاكرن بۆ تشته‌كێ دى ژبلی په‌رستنا خودێ. وئه‌ڤ ئایه‌ته هندێ دگه‌هینت كو دڤێت مزگه‌ڤت ژ هه‌ر تشته‌كێ دژى ئیخلاصێ بت بێنه پاراستن.
وَأَنَّهُۥ لَمَّا قَامَ عَبۡدُ ٱللَّهِ يَدۡعُوهُ كَادُواْ يَكُونُونَ عَلَيۡهِ لِبَدٗا ﴿١٩﴾
وده‌مێ موحه‌ممه‌د سلاڤ لێ بن ڕابووى، په‌رستنا خودايێ خۆ كرى، نێزيك بوو ئه‌جنه ل دۆرێن وى ژ بۆشاتییا وان كۆم كۆم بكه‌ڤنه سه‌رێك؛ دا گوهێ خۆ بده‌نه خواندنا وى بۆ قورئانێ.
قُلۡ إِنَّمَآ أَدۡعُواْ رَبِّي وَلَآ أُشۡرِكُ بِهِۦٓ أَحَدٗا ﴿٢٠﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه كافران: هه‌ما ئه‌ز په‌رستنا خودايێ خۆ ب تنێ دكه‌م، وئه‌ز د په‌رستنێ دا چو شريكان بۆ وى چێ ناكه‌م.
قُلۡ إِنِّي لَآ أَمۡلِكُ لَكُمۡ ضَرّٗا وَلَا رَشَدٗا ﴿٢١﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه وان: هندى ئه‌زم ئه‌ز نه‌شێم زيانه‌كێ ژ هه‌وه بده‌مه پاش، يان مفايه‌كى بگه‌هينمه هه‌وه.
قُلۡ إِنِّي لَن يُجِيرَنِي مِنَ ٱللَّهِ أَحَدٞ وَلَنۡ أَجِدَ مِن دُونِهِۦ مُلۡتَحَدًا ﴿٢٢﴾
(22)، تو بێژه: هندى ئه‌زم كه‌س نينه من ژ عه‌زابا خودێ ڕزگار بكه‌ت ئه‌گه‌ر من بێ ئه‌مرییا وى كر، وئه‌ز جهه‌كى نابينم ژ عه‌زابا وى بڕه‌ڤمێ.
إِلَّا بَلَٰغٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِسَٰلَٰتِهِۦۚ وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَإِنَّ لَهُۥ نَارَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ﴿٢٣﴾
ب تنێ ئه‌ز دشێم وى تشتى بگه‌هينمه هه‌وه يێ خودێ فه‌رمان پێ ل من كرى، وپه‌ياما وى يا وى ئه‌ز بۆ هه‌وه پێ هنارتيم. وهه‌چییێ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى نه‌كه‌ت، جزايێ وى ئاگرێ جه‌هنه‌مێیه ئه‌و هه‌روهه‌ر دێ تێدا مينت.
حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ أَضۡعَفُ نَاصِرٗا وَأَقَلُّ عَدَدٗا ﴿٢٤﴾
حه‌تا ده‌مێ بوتپه‌رێس وێ عه‌زابێ دبينن يا ژڤان بۆ وان پێ هاتییه‌دان، هنگى ئه‌و دێ زانن: پشته‌ڤانێ كێ يێ لاوازتره وله‌شكه‌رێ كێ يێ كێمتره؟
قُلۡ إِنۡ أَدۡرِيٓ أَقَرِيبٞ مَّا تُوعَدُونَ أَمۡ يَجۡعَلُ لَهُۥ رَبِّيٓ أَمَدًا ﴿٢٥﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه بوتپه‌رێسان: ئه‌ز نزانم كانێ ده‌مێ هاتنا وێ عه‌زابێ يا ژڤان بۆ هه‌وه پێ هاتییه‌دان يێ نێزيكه، يان ژى خودايێ من دێ ده‌مه‌كێ درێژ بۆ دانت؟
عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ فَلَا يُظۡهِرُ عَلَىٰ غَيۡبِهِۦٓ أَحَدًا ﴿٢٦﴾
وئه‌و يێ زانايه ب تشتێ نه‌به‌رچاڤ، وئه‌و كه‌سێ ژ به‌نییێن خۆ ب غه‌يبا خۆ ئاگه‌هدار ناكه‌ت.
إِلَّا مَنِ ٱرۡتَضَىٰ مِن رَّسُولٖ فَإِنَّهُۥ يَسۡلُكُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦ رَصَدٗا ﴿٢٧﴾
ئه‌و تێ نه‌بت يێ وى بۆ پێغه‌مبه‌رينییێ هلبژارتى وپێ ڕازى بووى، ئه‌و وى ب هنده‌كێ ژ غه‌يبێ ئاگه‌هدار دكه‌ت، وئه‌و ل به‌ر ده‌ستێ وى پێغه‌مبه‌رى و ل پشت وى هنده‌ك ملياكه‌تان دهنێرت دا ئه‌و وى ژ ئه‌جنان بپارێزن؛ دا ئه‌و چو گۆتنان ژ وى نه‌دزن وبۆ خێڤزانكان ببه‌ن.
لِّيَعۡلَمَ أَن قَدۡ أَبۡلَغُواْ رِسَٰلَٰتِ رَبِّهِمۡ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيۡهِمۡ وَأَحۡصَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ عَدَدَۢا ﴿٢٨﴾
دا پێغه‌مبه‌ر بزانت كو حالێ پێغه‌مبه‌رێن به‌رى وى ژى د گه‌هاندنێ دا هه‌ر يێ وه‌سا بوو، وكو ئه‌و ژى وه‌كى وان ژ ئه‌جنان يێ هاتییه پاراستن، وكو زانينا خودێ دۆرا ل هه‌ر تشته‌كێ ل نك وان گرتى چ يێ ئاشكه‌را بت چ يێ ڤه‌شارتى، تشته‌ك ژ وان ل وى به‌رزه نابت، وهه‌ر تشته‌كێ هه‌ى وى هژمارتییه، وچو ژێ ل وى به‌رزه نابت.