قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٥٤
سورەتا القمر ب تەفسیرا کوردی
Al-Qamar
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
ٱقۡتَرَبَتِ ٱلسَّاعَةُ وَٱنشَقَّ ٱلۡقَمَرُ ﴿١﴾
قيامهت نێزيك بوو، وههيڤ بوو دو كهر دهمێ كافرێن (مهكههێ) داخواز ژ پێغهمبهرى سلاڤ لێ بن كرى كو ئهو ئايهتهكێ نيشا وان بدهت، ڤێجا وى دوعا ژ خودێ كرن، ئينا خودێ ئهڤ ئايهته نيشا وان دا.
وَإِن يَرَوۡاْ ءَايَةٗ يُعۡرِضُواْ وَيَقُولُواْ سِحۡرٞ مُّسۡتَمِرّٞ ﴿٢﴾
وئهگهر بوتپهرێس نيشان ودهليلهكى ل سهر ڕاستگۆيیا پێغهمبهرى سلاڤ لێ بن ببينن، دێ پشت دهنێ وباوهرییێ پێ نائينن، وپشتى دهليل ئاشكهرا دبت، ئهو دێ بێژن: ئهڤه سێرهبهندییهكا پويچه ودێ چت ونامينت.
وَكَذَّبُواْ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُمۡۚ وَكُلُّ أَمۡرٖ مُّسۡتَقِرّٞ ﴿٣﴾
ووان پێغهمبهر سلاڤ لێ بن درهوين دهرێخست، ودويكهفتنا دلچوونێن خۆ كر يێن بهرێ وان دايه درهوپێكرنێ، و ل ڕۆژا قيامهتێ ههر كارهكێ ههبت چ يێ باش بت چ يێ خراب، دێ گههته خودانێ خۆ دهمێ جزا دئێتهدان.
وَلَقَدۡ جَآءَهُم مِّنَ ٱلۡأَنۢبَآءِ مَا فِيهِ مُزۡدَجَرٌ ﴿٤﴾
و ب ڕاستى هند بهحسێ وان ئوممهتان يێن درهو ب پێغهمبهران كرى وكانێ چ عهزاب ب سهر وان دا هاتبوو بۆ كافرێن قورهيشى يێ هاتییهكرن، كو تێرا وان ههبت ئهو خۆ ژ كوفر وسهرداچوونا خۆ بدهنه پاش.
حِكۡمَةُۢ بَٰلِغَةٞۖ فَمَا تُغۡنِ ٱلنُّذُرُ ﴿٥﴾
ئهڤ قورئانه يا كو بۆ وان هاتى حكمهتهكا گهلهكا مهزنه، ڤێجا ما ترساندن دێ چ مفاى گههيننه وى مللهتێ پشت دايێ ودرهو پێ كرى؟
فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡۘ يَوۡمَ يَدۡعُ ٱلدَّاعِ إِلَىٰ شَيۡءٖ نُّكُرٍ ﴿٦﴾
ڤێجا تو -ئهى پێغهمبهر- پشت بده وان، وبۆ وان ل هيڤییا ڕۆژهكا مهزن به. ڕۆژا گازيكهر بۆ تشتهكێ كرێت گازى دكهت، كو ڕاوهستانا بۆ حسێبێیه.
خُشَّعًا أَبۡصَٰرُهُمۡ يَخۡرُجُونَ مِنَ ٱلۡأَجۡدَاثِ كَأَنَّهُمۡ جَرَادٞ مُّنتَشِرٞ ﴿٧﴾
چاڤێن وان دشكهستينه، ئهو وهسا زوى ژ گۆڕان دهردكهڤن دێ بێژى ئهو كولينه بهلاڤبووين.
مُّهۡطِعِينَ إِلَى ٱلدَّاعِۖ يَقُولُ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا يَوۡمٌ عَسِرٞ ﴿٨﴾
ئهو ب لهز قهستا وى تشتى دكهن يێ ئهو بۆ هاتينه گازيكرن، كافر دبێژن: ئهڤه ڕۆژهكا ب زهحمهته وگهلهك يا ب ترسه.
۞كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ فَكَذَّبُواْ عَبۡدَنَا وَقَالُواْ مَجۡنُونٞ وَٱزۡدُجِرَ ﴿٩﴾
بهرى مللهتێ ته -ئهى پێغهمبهر- مللهتێ نووحى ژى بهنییێ مه نووح درهوين دهرێخستبوو، ووان گۆت: ئهو يێ دينه، ووان ئهو پاشڤهبربوو و ب گهلهك ڕهنگێن عهزابێ گهف لێ كربوون، ئهگهر ئهو گازییا خۆ نههێلت.
فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنِّي مَغۡلُوبٞ فَٱنتَصِرۡ ﴿١٠﴾
ئينا نووحى دوعا ژ خودايێ خۆ كرن كو ئهزێ لاوازم ومن هێزا ڤان نينه، ڤێجا تو من سهربێخه.
فَفَتَحۡنَآ أَبۡوَٰبَ ٱلسَّمَآءِ بِمَآءٖ مُّنۡهَمِرٖ ﴿١١﴾
ئينا مه دوعايا وى قهبويلكر، ومه دهرگههێن عهسمانى ب ئاڤهكا بۆش ڤهكرن.
وَفَجَّرۡنَا ٱلۡأَرۡضَ عُيُونٗا فَٱلۡتَقَى ٱلۡمَآءُ عَلَىٰٓ أَمۡرٖ قَدۡ قُدِرَ ﴿١٢﴾
ومه كانییێن بۆش ل عهردى پهقاندن، ڤێجا ئاڤا عهسمانى ويا عهردى ل سهر تێبرنا وان گههشتنه ئێك، ئهو تێبرنا خودێ سهرا شركا وان بۆ وان نڤيسى.
وَحَمَلۡنَٰهُ عَلَىٰ ذَاتِ أَلۡوَٰحٖ وَدُسُرٖ ﴿١٣﴾
ومه نووح وئهوێن د گهل دا ل سهر گهمییهكا خودان دهپ وبزمار هلگرتن.
تَجۡرِي بِأَعۡيُنِنَا جَزَآءٗ لِّمَن كَانَ كُفِرَ ﴿١٤﴾
ئهو ب پاراستنا مه و ل بهر چاڤێن مه دچت، و ژ بهر كوفرا درهوپێكهران وپشتهڤانى ژ لايێ مهڤه بۆ نووحى سلاڤ لێ بن مه ئهو خهندقاندن. وئهڤ ئايهته سالۆخهتێ ههبوونا دو چاڤان بۆ خودێ، ب ڕهنگهكێ بابهتى وى بت، دهسنيشان دكهت.
وَلَقَد تَّرَكۡنَٰهَآ ءَايَةٗ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ ﴿١٥﴾
و ب ڕاستى مه چيرۆكا نووحى د گهل مللهتێ وى هێلا؛ دا ئهو ببته نيشان ل سهر شيانا مه بۆ وان كهسێن پشتى نووحى.
فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ ﴿١٦﴾
ئهرێ ڤێجا ئێك ههيه بيرا خۆ لێ بينتهڤه؟ ئهرێ ڤێجا عهزابا من بۆ وان، وترساندنا من بۆ وان يا چاوا بوو؟
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ ﴿١٧﴾
و ب ڕاستى مه پهيڤێن قورئانێ بۆ خواندن وژبهركرنێ وڕامانا وێ بۆ تێگههشتنێ ب ساناهى كرينه، ئهرێ ڤێجا ئێك ههيه بيرا خۆ لێ بينتهڤه؟ وئهڤ ئایهته ویێن وهكى وێ پالدانهكه بۆ گهلهك خواندنا قورئان وخۆفێركرن ونیشادانا وێ.
كَذَّبَتۡ عَادٞ فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ ﴿١٨﴾
عادییان درهو ب هوودى كر ڤێجا مه ئهو عهزابدان، ئهرێ ڤێجا عهزابا من بۆ وان، وترساندنا من بۆ وان يا چاوا بوو؟
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِي يَوۡمِ نَحۡسٖ مُّسۡتَمِرّٖ ﴿١٩﴾
هندى ئهم بووين مه هڕهبايهكێ سهرما وى دژوار، ل ڕۆژهكا بێ ئيفلهحییا وێ ل سهر وان يا بهردهوام ب سهر وان دا هنارت.
تَنزِعُ ٱلنَّاسَ كَأَنَّهُمۡ أَعۡجَازُ نَخۡلٖ مُّنقَعِرٖ ﴿٢٠﴾
ئهو هڕهبا مرۆڤان ژ جهێن وان ڕادكهت وسهر وسهر ل عهردى ددهت، حهتا ستويێن وان دشكێن، وسهرێن وان ژ قالبێن وان ڤهدبن، ووان وهسا دهێلت وهكى وێ دارقهسپا ژ ڕهه وريشالان هاتییه هلكێشان.
فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ ﴿٢١﴾
ڤێجا عهزابا من بۆ وى يێ كوفر كرى يا چاوا بوو، وترساندنا من بۆ وى يێ درهو ب پێغهمبهرێن من كرى يا چاوا بوو؟ ئهو یا مهزن و ب ئێش بوو.
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ ﴿٢٢﴾
و ب ڕاستى مه پهيڤێن قورئانێ بۆ خواندن وژبهركرنێ وڕامانا وێ بۆ تێگههشتنێ ب ساناهى كرينه، ئهرێ ڤێجا ئێك ههيه بيرا خۆ لێ بينتهڤه؟
كَذَّبَتۡ ثَمُودُ بِٱلنُّذُرِ ﴿٢٣﴾
ثهموودییان -وئهو مللهتێ صالحى بوون- درهو ب وان ئايهتان كر يێن ئهو ترساندين.
فَقَالُوٓاْ أَبَشَرٗا مِّنَّا وَٰحِدٗا نَّتَّبِعُهُۥٓ إِنَّآ إِذٗا لَّفِي ضَلَٰلٖ وَسُعُرٍ ﴿٢٤﴾
وگۆتن: ئهرێ ئهم ئهڤ كۆما بۆش دويكهفتنا مرۆڤهكێ ب تنێ بكهين؟ ب ڕاستى ئهگهر مه وه كر ئهو ئهم ددينين و ژ ڕاستییێ ددويرين.
أَءُلۡقِيَ ٱلذِّكۡرُ عَلَيۡهِ مِنۢ بَيۡنِنَا بَلۡ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٞ ﴿٢٥﴾
ئهرێ ژ ناڤبهرا مه ههمییان وهحى بۆ وى هاتییه وئهو بوويه پێغهمبهر، وئهو ئێكێ ب تنێیه؟ ب ڕاستى ئهو گهلهكێ درهوين وخۆمهزنكهره.
سَيَعۡلَمُونَ غَدٗا مَّنِ ٱلۡكَذَّابُ ٱلۡأَشِرُ ﴿٢٦﴾
دهمێ د دنيايێ دا و ل ڕۆژا قيامهتێ عهزاب ب سهر وان دا دئێت ئهو دێ زانن كانێ درهوينێ خۆمهزنكهر كییه؟
إِنَّا مُرۡسِلُواْ ٱلنَّاقَةِ فِتۡنَةٗ لَّهُمۡ فَٱرۡتَقِبۡهُمۡ وَٱصۡطَبِرۡ ﴿٢٧﴾
ئهم دێ حێشترێ بۆ وان ژ كهڤرى دهرێخين؛ دا وان پێ بجهڕبينين، ڤێجا تو زێرهڤانییێ ل وان بكه، وصهبرێ بكێشه.
وَنَبِّئۡهُمۡ أَنَّ ٱلۡمَآءَ قِسۡمَةُۢ بَيۡنَهُمۡۖ كُلُّ شِرۡبٖ مُّحۡتَضَرٞ ﴿٢٨﴾
وتو ب وان بده زانين كو ئاڤ د ناڤبهرا وان وحێشترێ دا يا لێكڤهكرییه: ڕۆژهكێ بۆ حێشترێیه، وڕۆژهكێ بۆ وانه، ل ههر ڕۆژهكێ ئهو دێ ئاماده بت يێ بارا وى بت.
فَنَادَوۡاْ صَاحِبَهُمۡ فَتَعَاطَىٰ فَعَقَرَ ﴿٢٩﴾
ئينا وان گازى ههڤالێ خۆ كر وئهو پالدا دا حێشترێ ڤهكوژت، ووى دهست دايێ وسهرژێكر.
فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ ﴿٣٠﴾
ومن ئهو عهزابدان، ڤێجا عهزابا من بۆ وان وترساندنا من يا چاوا بوو؟
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ صَيۡحَةٗ وَٰحِدَةٗ فَكَانُواْ كَهَشِيمِ ٱلۡمُحۡتَظِرِ ﴿٣١﴾
هندى ئهم بووين مه جبريل ب سهر وان دا هنارت، ڤێجا وى قێڕییهكا ب تنێ ل وان ڕاهێلا، ئينا ئهو ههمى هاتنهتێبرن، وئهو وهكى وى پيشكى لێ هاتن يێ ل دۆر كۆتانێ دئێته دانان.
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ ﴿٣٢﴾
و ب ڕاستى مه پهيڤێن قورئانێ بۆ خواندن وژبهركرنێ وڕامانا وێ بۆ تێگههشتنێ ب ساناهى كرينه، ئهرێ ڤێجا ئێك ههيه بيرا خۆ لێ بينتهڤه؟
كَذَّبَتۡ قَوۡمُ لُوطِۭ بِٱلنُّذُرِ ﴿٣٣﴾
مللهتێ لووطى درهو ب وان ئايهتێن خودێ كر يێن ئهو پێ هاتينه ترساندن.
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ حَاصِبًا إِلَّآ ءَالَ لُوطٖۖ نَّجَّيۡنَٰهُم بِسَحَرٖ ﴿٣٤﴾
هندى ئهمين مه بهر ل وان باراندن بنهمالا لووطى تێ نهبت، مه ئهو ل دويماهییا شهڤێ ڕزگاركرن.
نِّعۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَاۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي مَن شَكَرَ ﴿٣٥﴾
قهنجییهك ژ نك مه، وكانێ چاوا مه لووط وبنهمالا وى موكمكرن وقهنجى د گهل كر، وئهو ژ عهزابا خۆ ڕزگار كرن، وهسا ئهم خێرێ ددهينه وى يێ باوهرییێ ب مه بينت وسوپاسییا مه بكهت.
وَلَقَدۡ أَنذَرَهُم بَطۡشَتَنَا فَتَمَارَوۡاْ بِٱلنُّذُرِ ﴿٣٦﴾
و ب ڕاستى لووطى مللهتێ خۆ ژ عهزابا خودێ ترساندبوون، بهلێ وان گوهدارییا وى نهكر، وگومان د وێ چهندێ دا كر، وئهو درهوین دهرێخست.
وَلَقَدۡ رَٰوَدُوهُ عَن ضَيۡفِهِۦ فَطَمَسۡنَآ أَعۡيُنَهُمۡ فَذُوقُواْ عَذَابِي وَنُذُرِ ﴿٣٧﴾
ووان خواست خرابییێ د گهل مێهڤانێن وى يێن ملياكهت بكهن، ئينا مه چاڤێن وان ڕژاندن ڤێجا وان تشتهك نهديت، ڤێجا هوين تام بكهنه وێ عهزابا من يا لووطى سلاڤ لێ بن هوين ژێ ترساندين.
وَلَقَدۡ صَبَّحَهُم بُكۡرَةً عَذَابٞ مُّسۡتَقِرّٞ ﴿٣٨﴾
و ب ڕاستى ل سهرێ سحارێ عهزابهكا بهردهوام ب سهر وان دا هات و ب وان ڤه نويسيا، وئهو عهزاب باراندنا بهران بوو ودهرنشيفكرنا گوندێن وان بوو.
فَذُوقُواْ عَذَابِي وَنُذُرِ ﴿٣٩﴾
ڤێجا هوين تام بكهنه وێ يا لووطى سلاڤ لێ بن هوين ژێ ترساندين ووێ عهزابێ يا من ژ بهر كوفرا ههوه ب سهرێ ههوه ئيناى.
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ ﴿٤٠﴾
و ب ڕاستى مه پهيڤێن قورئانێ بۆ خواندنێ وژبهركرنێ ومهعنايا وێ بۆ تێگههشتنێ ب ساناهى كرينه، ڤێجا ئێك ههيه بيرا خۆ لێ بينتهڤه؟
وَلَقَدۡ جَآءَ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ ٱلنُّذُرُ ﴿٤١﴾
و ب ڕاستى ترساندنا مه بۆ فيرعهونى ودويكهفتییێن وى هاتبوو كو عهزابا مه دێ ب سهر وان دا ئێت ژ بهر كوفرا وان.
كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا كُلِّهَا فَأَخَذۡنَٰهُمۡ أَخۡذَ عَزِيزٖ مُّقۡتَدِرٍ ﴿٤٢﴾
وان درهو ب ههمى ئايهتێن مه كر، ڤێجا مه ئهو عهزابدان ب عهزابا وى زالێ خودان شيان.
أَكُفَّارُكُمۡ خَيۡرٞ مِّنۡ أُوْلَـٰٓئِكُمۡ أَمۡ لَكُم بَرَآءَةٞ فِي ٱلزُّبُرِ ﴿٤٣﴾
ئهرێ ما كافرێن ههوه -گهلی قورهيشییان- ژ وان يێن مه بهرێ سهرا كافرییا وان تێبرين دچێترن، يان بهريبوونهكا ژ عهزابا خودێ بۆ ههوه د وان كتێبان دا هاتییه يێن خودێ بۆ پێغهمبهران هنارتين؟
أَمۡ يَقُولُونَ نَحۡنُ جَمِيعٞ مُّنتَصِرٞ ﴿٤٤﴾
يان ئهو دبێژن: ئهم خودان بير وبۆچوونين، وئهم ههمى ل سهر ئێك كارى دكۆمبووينه، لهو ئهم كۆمهكين قهت نائێته شكاندن وكهس نهشێتێ؟
سَيُهۡزَمُ ٱلۡجَمۡعُ وَيُوَلُّونَ ٱلدُّبُرَ ﴿٤٥﴾
كۆما كافرێن (مهكههێ) بهرانبهر خودان باوهران دێ ئێتهشكاندن، وئهو دێ پشت دهن وڕهڤن، وئهڤه ل (بهدرێ) چێبوو.
بَلِ ٱلسَّاعَةُ مَوۡعِدُهُمۡ وَٱلسَّاعَةُ أَدۡهَىٰ وَأَمَرُّ ﴿٤٦﴾
وقيامهت ژڤانێ وانه يێ ئهو تێدا دئێنه جزادان ب جزايهكێ ئهو ژ ههژى، وقيامهت مهزنتر ودژوارتره ژ وێ عهزابێ يا ل (بهدرێ) هاتییه سهرێ وان.
إِنَّ ٱلۡمُجۡرِمِينَ فِي ضَلَٰلٖ وَسُعُرٖ ﴿٤٧﴾
هندى تاوانبارن ژ حهقییێ دبهرزهنه وئهو د نهخۆشى وعهزابێ دانه.
يَوۡمَ يُسۡحَبُونَ فِي ٱلنَّارِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمۡ ذُوقُواْ مَسَّ سَقَرَ ﴿٤٨﴾
ڕۆژا ئهو د ئاگرى دا ل سهر ڕوییان د ئێنه كێشان، وبۆ وان دئێته گۆتن: تام بكهنه دژوارییا عهزابا جههنهمێ.
إِنَّا كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَٰهُ بِقَدَرٖ ﴿٤٩﴾
هندى ئهمين ههر تشتهكێ ههى مه ب پيڤانهكێ ئافراندییه، وئهم پێ دزاناينه.
وَمَآ أَمۡرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٞ كَلَمۡحِۭ بِٱلۡبَصَرِ ﴿٥٠﴾
وههما كار وفهرمانا مه بۆ وى تشتێ مه دڤێت بكهين پهيڤهكا ب تنێیه، ئهم دبێژينێ: (ببه)، ڤێجا ئهو د دهمهكێ هندى چاڤ ههلينهكێ دا دبت، وڤهنامينت.
وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَآ أَشۡيَاعَكُمۡ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ ﴿٥١﴾
و ب ڕاستى مه ئهوێن وهكى ههوه دكافر ژ مللهتێن بهرێ تێبربوون، ڤێجا ئێك ههيه بيرا خۆ ل وێ عهزابێ بينتهڤه يا ب سهرێ وان هاتى؟
وَكُلُّ شَيۡءٖ فَعَلُوهُ فِي ٱلزُّبُرِ ﴿٥٢﴾
وههر تشتهكێ وان كرى د وان كتێبان دا يێ نڤيسییه يێن ملياكهت دنڤيسن.
وَكُلُّ صَغِيرٖ وَكَبِيرٖ مُّسۡتَطَرٌ ﴿٥٣﴾
وههر كارهكێ وان كرى چ يێ بچويك بت چ يێ مهزن د كيتابێن وان دا يێ نڤيسییه، وئهو دێ پێ ئێنه جزادان.
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَنَهَرٖ ﴿٥٤﴾
هندى تهقوادارن د بهحهشتێن مهزن وڕويبارێن بهرفرههـ دانه.
فِي مَقۡعَدِ صِدۡقٍ عِندَ مَلِيكٖ مُّقۡتَدِرِۭ ﴿٥٥﴾
د ديوانخانهيێن حهق دانه، يێن چو لهغوه وگونههـ تێدا نهبن ل نك خودێ پادشاهێ مهزن، ئافراندهرێ ههمى تشتان، يێ خودان شيان ل سهر ههر تشتهكى.