قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٣١
سورەتا لقمان ب تەفسیرا کوردی
Luqman
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
الٓمٓ ﴿١﴾
(الم) گۆتن ل سه‌ر ڤان حه‌رفێن كه‌ركرى ل ده‌سپێكا سووره‌تا به‌قه‌ره بۆرییه.
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿٢﴾
ئه‌ڤ ئايه‌ته ئايه‌تێن قورئانا كاربنه‌جهه.
هُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّلۡمُحۡسِنِينَ ﴿٣﴾
ئه‌ڤ ئايه‌ته ڕێنيشادان ودلۆڤانينه بۆ وان يێن باش كار ب وێ كرى يا كو د قورئانێ دا هاتى، و ب وێ يا موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌ر سلاڤ لێ بن پێ هاتى.
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ ﴿٤﴾
ئه‌وێن نڤێژێ ب دورستى ل ده‌مێ وێ دكه‌ن وزه‌كاتا خۆ يا فه‌ر دده‌ن، وئه‌و باوه‌رییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ وجزادانێ ل ئاخره‌تێ دئينن.
أُوْلَـٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ﴿٥﴾
ئه‌وێن ئه‌ڤ سالۆخه‌تێن بۆرین ل نك هه‌ين، ل سه‌ر ڕێكه‌كا ئاشكه‌را وڕۆناهییه‌كێنه ژ خودايێ خۆ، وئه‌ون يێن د دنيايێ وئاخره‌تێ دا ب سه‌ردكه‌ڤن.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿٦﴾
و ژ مرۆڤان هه‌يه يێ گوتنا بێ خێر دكڕت -وئه‌و هه‌ر گۆتنه‌كه يا كو خودانێ خۆ ژ گوهدارییا خودێ به‌رزه كه‌ت- دا مرۆڤان پێ ژ ڕێكا هيدايه‌تێ وه‌رگێڕته ڕێكا سه‌رداچوونێ، وئه‌و تڕانه‌یان بۆ خۆ ب ئايه‌تێن خودێ دكه‌ت، ئه‌وان عه‌زابه‌كا ئه‌و پێ ڕه‌زيل ببن بۆ هه‌يه.
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿٧﴾
وئه‌گه‌ر ئايه‌تێن قورئانێ بۆ وى بێنه خواندن ئه‌و دێ پشت ده‌ته گوهدارییا خودێ، ودێ خۆ مه‌زن ودفنبلند كه‌ت، هه‌ر وه‌كى وى گوهـ ل تشته‌كى نه‌بووى، هه‌ر وه‌كى كه‌ڕاتى د گوهێن وى دا هه‌ى، وهه‌چییێ ئه‌ڤه حالێ وى بت تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- مزگينییێ ب عه‌زابه‌كا ب ئێش د ئاگرى دا ل ڕۆژا قيامه‌تێ بدێ.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّـٰتُ ٱلنَّعِيمِ ﴿٨﴾
هندى ئه‌ون يێن باورى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وئه‌و كريارێن چاك كرين يێن فه‌رمان پێ ل وان هاتییه‌كرن، ئه‌وان خۆشییه‌كا به‌رده‌وام د به‌حه‌شتێ دا بۆ هه‌يه.
خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٩﴾
وژينا وان د وان به‌حه‌شتان دا يا به‌رده‌وام وبێ ڤه‌بڕينه، خودێ سۆزه‌كا دورست ب وێ چه‌ندێ دا وان. وئه‌و ل سۆزا خۆ لێڤه نابت، وئه‌و د كارێ خۆ دا يێ زاله، و د ڕێڤه‌برنا خۆ دا يێ كاربنه‌جهه.
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٖ كَرِيمٍ ﴿١٠﴾
خودێ عه‌سمان ئافراندن، وبێ ستوين وه‌كى هوين دبينن بلندكرن، ووى چيايێن موكم د عه‌ردى ڕا كرن؛ دا ئه‌و نه‌هژيێت وژينا هه‌وه نه‌ئێته تێكدان، ووى گه‌له‌ك ڕه‌نگێن حه‌يوانان ل عه‌ردى به‌لاڤكرن، ومه باران ژ عه‌ورى باراند، ڤێجا مه ب وێ بارانێ ژ هه‌ر شينكاتییه‌كى جۆته‌كێ ب مفا وجوان ژ عه‌ردى ده‌رێخست.
هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّـٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ﴿١١﴾
وهه‌ر تشته‌كێ هوين دبينن چێكرییێ خودێیه، ڤێجا هوين -گه‌لی بوتپه‌رێسان- نيشا من بده‌ن: كانێ ئه‌و خوداوه‌ندێن هوين ژبلی خودێ په‌رستنێ بۆ دكه‌ن چ ئافراندییه؟ به‌لكى بوتپه‌رێس ژ حه‌قییێ وڕێكا ڕاست ددويرن.
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ ﴿١٢﴾
و ب ڕاستى مه كاربنه‌جهى وتێگه‌هشتن وعه‌قلدارى دابوو به‌نییه‌كێ چاك ژ به‌نییێن خۆ (كو لوقمانه)، ومه گۆتبوويێ: تو شوكرا قه‌نجییا خودێ ل سه‌ر خۆ بكه، وهه‌چییێ شوكرا خودايێ خۆ بكه‌ت هه‌ما مفايێ وێ بۆ وى دزڤڕت، وهه‌چییێ كوفرێ پێ بكه‌ت هندى خودێیه ژ شوكرا وى يێ بێ منه‌ته، چو هه‌وجه‌يى ب وى نينه، حه‌مد -د هه‌ر حاله‌كى دا- بۆ وییه.
وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ ﴿١٣﴾
وتو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- به‌حسێ شيره‌تا لوقمانى بكه ده‌مێ وى گۆتییه كوڕێ خۆ: ئه‌ى كوڕكێ من تو شركێ ب خودێ نه‌كه ئه‌گه‌ر دێ زۆردارییێ ل خۆ كه‌ى؛ چونكى هندى شركه كرێتترين ومه‌زنترين گونه‌هه.
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ ﴿١٤﴾
ومه فه‌رمان ب قه‌نجییا د گه‌ل ده‌یبابان ل مرۆڤى كرییه، ده‌یكا وى ئه‌و ب زه‌حمه‌ته‌كا ل سه‌ر زه‌حمه‌تێ هلگرتییه، وهلگرتن وشيرڤه‌كرنا وى د دو سالان دايه، ومه گۆته وى: شوكرا خودێ بكه، پاشى شوكرا ده‌یبابێن خۆ بكه، زڤڕين بۆ نك منه، ڤێجا هه‌ر ئێكى ئه‌ز دێ جزايێ وى ده‌مێ.
وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿١٥﴾
وئه‌گه‌ر ده‌یبابێن ته -ئه‌ى كوڕێ خودان باوه‌ر- خۆ ب ته‌ڤه وه‌ستاند كو تو شريكه‌كێ ته چو زانين پێ نه‌هه‌ى بۆ من د په‌رستنێ دا بدانى، يان ژى فه‌رمانێ ب بێ ئه‌مرییا خودێ ل ته بكه‌ن تو گوهدارییا وان نه‌كه؛ چونكى د بێ ئه‌مرییا خودێ دا چێ نابت گوهدارییا كه‌سێ بێته‌كرن، و د دنيايێ دا تو ب قه‌نجى هه‌ڤالينییا وان د وى تشتى دا بكه يێ گونه‌هـ تێدا نه‌بت، وتو -ئه‌ى كوڕێ خودان باوه‌ر- ڕێكا وى بگره يێ ژ گونه‌ها خۆ تۆبه كرى، وزڤڕییه نك من وباوه‌رى ب پێغه‌مبه‌رێ من موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- ئيناى، پاشى زڤڕينا هه‌وه بۆ نك منه، وئه‌ز دێ به‌حسێ وى كارى بۆ هه‌وه كه‌م يێ هه‌وه د دنيايێ دا كرى، وهه‌ر ئێكى ل دويڤ كارێ وى ئه‌ز دێ جزايێ وى ده‌مێ.
يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ ﴿١٦﴾
ئه‌ى كوڕكێ من تو بزانه هندى باشى وخرابییه ئه‌گه‌ر ئه‌و چه‌ند دندكه‌كا هوير ژى بت، و د نيڤا چيايه‌كى دا بت، يان ل چى جهێ بت ژ عه‌رد وعه‌سمانان، خودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ دێ وێ ئينت، وحسێبێ سه‌را وێ كه‌ت. هندى خودێیه هويربينێ شاره‌زايه ب كارێ به‌نییێن خۆ.
يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ﴿١٧﴾
ئه‌ى كوڕكێ من تو نڤێژێ ب دورستى بكه، وفه‌رمانا ب باشییێ بكه، وپاشڤه‌برنا ژ خرابییێ بكه، ب ڕه‌نگه‌كێ نه‌رم وتازه و ل دويڤ شيانا خۆ، وتو خۆ ل به‌ر وێ نه‌خۆشییێ بگره يا سه‌را ڤێ چه‌ندێ دئێته سه‌رێ ته، وتو بزانه كو ئه‌ڤ شيره‌ته ئه‌ون يێن خودێ فه‌رمان پێ كرى ويێن دڤێت مرۆڤ يێ لێ مجد بت.
وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٖ ﴿١٨﴾
وده‌مێ تو د گه‌ل خه‌لكى ئاخفتى يان ئه‌و د گه‌ل ته ئاخفتن تو ڕوییێ خۆ ژ وان وه‌رنه‌گێڕه وه‌ك كێمكرن بۆ وان، وخۆ مه‌زنكرن ل سه‌ر سه‌رێ وان، وتو ب كه‌يف وخۆمه‌زنكرن ڤه د ناڤ مرۆڤان دا نه‌گه‌ڕيێ، هندى خودێیه حه‌ز ژ وى ناكه‌ت يێ د گۆتن وكريارێن خۆ دا خۆ مه‌زن دكه‌ت.
وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ ﴿١٩﴾
وتو د ڕێڤه‌چوونا خۆ دا خۆ مه‌زن نه‌كه، وده‌نگێ خۆ نزم بكه، هندى ده‌نگێ كه‌رییه كرێتترين ده‌نگه.
أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ ﴿٢٠﴾
ئه‌رێ ما هه‌وه -گه‌لی مرۆڤان- نه‌ديتییه كو خودێ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان ژ ڕۆژ وهه‌يڤ وعه‌وران، وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى ژ حه‌يوان وداروبار وئاڤێ يێ بنده‌ستى هه‌وه كرى، ووى قه‌نجییێن خۆ يێن ئاشكه‌را د له‌شێن هه‌وه دا، ويێن ڤه‌شارتى د دل ومه‌ژییێن هه‌وه دا يێن داينه هه‌وه، وئه‌و تشت بۆ هه‌وه يێ هلگرتى يێ هوين نه‌زانن؟ و ژ مرۆڤان هه‌يه يێ بێ هێجه‌ت وده‌ليل وكيتابه‌كا ئاشكه‌را هه‌ڤڕكییێ د ته‌وحيدا خودێ دا دكه‌ت.
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ﴿٢١﴾
وئه‌گه‌ر بۆ وان هاته‌گوتن: دويكه‌فتنا وێ بكه‌ن يا خودێ بۆ پێغه‌مبه‌رێ خۆ ئينايه خوارێ، ئه‌و دێ بێژن: ئه‌م دێ دويكه‌فتنا وێ كه‌ين يا مه بابێن خۆ ل سه‌ر ديتين ژ شركێ وبوتپه‌رێسیێ، ئه‌رێ ئه‌و دێ وێ كه‌ن، ئه‌گه‌ر خۆ شه‌يتانى ب خه‌ملاندنا خرابیێن وان ل به‌ر وان و ب كوفرا ب خودێ وان بۆ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ يێ هلكرى ژى گازى بكه‌ت؟
۞وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ ﴿٢٢﴾
وهه‌چییێ ژ دل په‌رستنا خودێ بكه‌ت وبه‌رێ خۆ ب نك وى ڤه وه‌رگێڕت، وئه‌و د گۆتنێن خۆ دا يێ قه‌نجيكار بت، وكريارێن خۆ باش بكت، ب ڕاستى وى خۆ ب موكمترين وه‌ريسى ڤه گرتییه يێ كو وى بگه‌هينته ڕازيبوونا خودێ وبه‌حه‌شتا وى. ودويماهییا هه‌مى كاران بۆ نك خودێ ب تنێیه.
وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿٢٣﴾
وهه‌چییێ كوفرێ بكه‌ت تو ل سه‌ر وى ب خه‌م نه‌كه‌ڤه؛ چونكى ته يا ل سه‌ر خۆ كر وگازى گه‌هاندێ، زڤڕينا وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك مه‌يه، ڤێجا ئه‌م دێ به‌حسێ كارێ وان يێ خراب يێ كو وان د دنيايێ دا دكر بۆ وان كه‌ين هندى خودێیه ب وێ كوفرا د دلێ وان دا هه‌ى يێ پڕزانايه.
نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلٗا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٖ ﴿٢٤﴾
ده‌مه‌كێ كێم ئه‌م دێ خۆشییێ د ڤێ دنيايێ دا ده‌ينه وان، پاشى ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌م دێ وان مه‌جبوورى عه‌زابه‌كا كرێت ومه‌زن كه‌ين، كو عه‌زابا جه‌هنه‌مێیه.
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٢٥﴾
وئه‌گه‌ر تو پسيارا ڤان بوتپه‌رێسان بكه‌ى: كێ عه‌سمان وعه‌رد ئافراندينه؟ مسوگه‌ر ئه‌و دێ بێژن: خودێ، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان وه گۆت تو بێژه وان: حه‌مد بۆ وى خودايى بت يێ گۆتنا هه‌وه ل سه‌ر هه‌وه كرییه هێجه‌ت، به‌لكى پترییا وان به‌رێ خۆ ناده‌نێ وهزرا خۆ ناكه‌ن كانێ حه‌مد بۆ كێیه، له‌و ئه‌و شريكان بۆ خودێ ددانن.
لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ﴿٢٦﴾
هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وعه‌ردى بۆ خودێیه ملكێ وییه ووى يێ داى، ڤێجا ژبلی وى كه‌س يێ هێژاى په‌رستنێ نينه. هندى خودێیه ژ به‌نییێن خۆ يێ بێ منه‌ته، د هه‌ر حاله‌كێ هه‌بت دا حه‌مد ومه‌دح بۆ وينه.
وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ﴿٢٧﴾
وئه‌گه‌ر داروبارێ عه‌ردى هه‌مى قه‌له‌م بن، وده‌ريا بۆ ببته حوبر، وحه‌فت ده‌ريايێن دى ژى د گه‌ل دا بن، وپه‌يڤێن خودێ ب وان قه‌له‌م ووى حوبرى بێنه نڤيسين، ئه‌و قه‌له‌م وئه‌و حوبر دێ خلاس بن، وپه‌يڤێن خودێ يێن تمام يێن كه‌س دۆرێ لێ نه‌گرت ب دويماهى نائێن. هندى خودێیه د تۆلڤه‌كرنا خۆ دا ژ موشركان يێ زاله، و د ڕێڤه‌برنا خه‌لكى دا يێ كاربنه‌جهه. وئه‌ڤ ئايه‌ته سالۆخه‌تێ ئاخفتنێ بۆ خودێ ده‌سنيشان دكه‌ت ب ڕه‌نگه‌كێ هێژاى وى بت.
مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ ﴿٢٨﴾
ئافراندنا هه‌وه -گه‌لی مرۆڤان- وڕاكرنا هه‌وه ل ڕۆژا قيامه‌تێ هند يا ب ساناهییه وه‌كى يا نه‌فسه‌كا ب تنێیه. هندى خودێیه گوهدێرێ گۆتنێن هه‌وه‌يه، و ب كريارێن هه‌وه يێ بينه‌ره، وئه‌و دێ هه‌وه سه‌را وان جزا ده‌ت.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ﴿٢٩﴾
ئه‌رێ ما ته نه‌ديتییه كو خودێ هنده‌كێ ژ ده‌مێ شه‌ڤێ كێم دكه‌ت، وڕۆژێ درێژ دكه‌ت، وشه‌ڤێ كورت دكه‌ت، وهنده‌كێ ژ ده‌مێ ڕۆژێ كێم دكه‌ت، ڤێجا شه‌ڤ درێژ دبت، وڕۆژ كورت دبت، ووى ڕۆژ وهه‌يڤ بۆ فايدێ هه‌وه بنده‌ست كرينه، هه‌ر ئێك ژ وان د فه‌له‌كا خۆ دا دچت حه‌تا ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى، وكو خودێ ب هه‌ر كاره‌كێ خه‌لك دكه‌ن يێ ئاگه‌هداره چ باشى بت چ خرابى، تشته‌ك ژ وى كارى ل به‌ر وى به‌رزه نابت.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ ﴿٣٠﴾
ئه‌وا هه هه‌مى ژ شيانا من يا مه‌زنه؛ دا هوين بزانن وباوه‌ر بكه‌ن كو خودێیه د خۆيينى وسالۆخه‌ت وكريارێن خۆ دا يێ حه‌ق، وكو ئه‌و تشتێ ئه‌و ژبلی خودێ گازى دكه‌نێ يێ نه‌حه‌قه، وكو خودێیه د سه‌ر هه‌مى چێكرییان ڕا يێ بلند، وئه‌وه يێ مه‌زن، وهه‌ر تشته‌كێ ژبلی وى يێ هه‌وجه‌ى وییه، ڤێجا ئه‌و ب تنێیه هێژاى په‌رستنێ.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ﴿٣١﴾
ئه‌رێ ما ته -ئه‌ى بينه‌ر- نه‌ديتییه كو گه‌مى د ده‌ريايێ دا ب فه‌رمانا خودێ ب ڕێڤه دچن، ئه‌ڤه قه‌نجییه‌كه وى د گه‌ل هه‌وه كرى؛ دا ئه‌و وێ ژ ئايه‌ت وده‌ليلێن خۆ نيشا هه‌وه بده‌ت يا هوين عيبره‌تێ بۆ خۆ ژێ بگرن؟ هندى د چوونا گه‌مییێ دا د ده‌ريايێ دايه ئايه‌ت بۆ وى هه‌نه يێ گه‌له‌ك صه‌برێ ل سه‌ر ئه‌مرێ خودێ دكێشت، وگه‌له‌ك شوكرا قه‌نجییێن وى دكه‌ت.
وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ ﴿٣٢﴾
وئه‌گه‌ر بوتپه‌رێس ل گه‌مییان سويار بوون وپێلان وه‌كى عه‌ور وچيايان ب سه‌ر وان دا گرت، ترس وله‌رزا ژ خندقينێ دێ وان گرت، ڤێجا ئه‌و دێ هاوار كه‌نه خودێ، و دێ ژ دل دوعايان ژێ كه‌ن، وده‌مێ ئه‌و وان ڕزگار دكه‌ت ودبه‌ته هشكاتییێ ژ وان هه‌يه يێ ناڤنجى كو ب دورستى شوكرا خودێ نه‌كه‌ت، و ژ وان هه‌يه يێ كوفرا قه‌نجییا خودێ بكه‌ت، و ژ غه‌دره‌چییێ بێ سۆز وقه‌نجى ڤه‌شێر پێڤه‌تر كه‌سه‌ك كوفرێ ب وان ئايه‌تێن مه ناكه‌ت يێن دبنه ده‌ليل ل سه‌ر شيان وته‌وحيدا مه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ ﴿٣٣﴾
ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان ته‌قوایا خودايێ خۆ بكه‌ن، وگوهدارییا فه‌رمانێن وى بكه‌ن، و ژ ڕۆژا قيامه‌تێ بترسن ئه‌و ڕۆژا باب تێدا چو مفایى ناگه‌هينته زارۆكێ خۆ وزارۆك ژى مفایى ناگه‌هينته بابێ خۆ، هندى سۆزا خودێیه يا ڕاسته گومان تێدا نينه، ڤێجا هوين ب ژينا دنيايێ وخه‌ملا وێ د سه‌ر دا نه‌چن، وبلا ئه‌و ئاخره‌تێ ژ بيرا هه‌وه نه‌به‌ت، وبلا چو شه‌يتان ژ مرۆڤ وئه‌جنان هه‌وه نه‌خاپينن و ژ خودێ نه‌كه‌ن.
إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ ﴿٣٤﴾
هندى خودێیه -ئه‌و ب تنێ- دزانت كانێ كه‌نگى قيامه‌ت دێ ڕابت؟ وئه‌وه يێ بارانێ ژ عه‌ورى دئينته خوارێ، ژ وى پێڤه‌تر كه‌سه‌ك نه‌شێت وه بكه‌ت، وئه‌وه دزانت كانێ چو تشت د مال بچويكان دا هه‌يه، وئه‌و دزانت كانێ هه‌ر نه‌فسه‌ك ل سوباهییا خۆ دێ چ كه‌ت، ونه‌فسه‌ك نزانت كانێ دێ ل كيژ عه‌ردى مرت. به‌لكى خودێیه ب تنێ ڤى تشتى دزانت. هندى خودێیه پڕزانايێ شاره‌زايه، وى دۆر ل تشتێ ئاشكه‌را وڤه‌شارتى گرتییه، تشته‌ك ژێ ل به‌ر وى به‌رزه نابت.