قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٥٢
سورەتا الطور ب تەفسیرا کوردی
At-Tur
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
وَٱلطُّورِ ﴿١﴾
خودێ سويند ب طوورى خوارییه، كو ئه‌و چيايه يێ خودێ ل سه‌ر د گه‌ل مووساى ئاخفتى.
وَكِتَٰبٖ مَّسۡطُورٖ ﴿٢﴾
و ب كيتابا د به‌رپه‌ڕێن به‌لاڤكرى دا هاتییه نڤيسين، كو قورئانه.
فِي رَقّٖ مَّنشُورٖ ﴿٣﴾
و ب كيتابا د به‌رپه‌ڕێن به‌لاڤكرى دا هاتییه نڤيسين، كو قورئانه.
وَٱلۡبَيۡتِ ٱلۡمَعۡمُورِ ﴿٤﴾
و ب به‌يتا ئاڤاكرى ل عه‌سمانى ئه‌وا ملياكه‌تێن ب قه‌در هه‌ر ده‌م طه‌وافێ ل دۆر دكه‌ن.
وَٱلسَّقۡفِ ٱلۡمَرۡفُوعِ ﴿٥﴾
و ب بانێ بلندكرى كو عه‌سمانێ دنيايێیه.
وَٱلۡبَحۡرِ ٱلۡمَسۡجُورِ ﴿٦﴾
و ب ده‌ريايا تژى ئاڤ يا ئاگر ل بن هاتییه هلكرن.
إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ لَوَٰقِعٞ ﴿٧﴾
هندى عه‌زابا خودايێ ته‌يه -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- هه‌ر دێ ب سه‌ر كافران دا ئێت.
مَّا لَهُۥ مِن دَافِعٖ ﴿٨﴾
وگاڤا ئه‌و هات كه‌سه‌ك نابت وێ بزڤڕينت.
يَوۡمَ تَمُورُ ٱلسَّمَآءُ مَوۡرٗا ﴿٩﴾
ڕۆژا عه‌سمان دهژيێت وسه‌روبه‌رێ وى دئێته تێكدان وپرتێن وى دلڤلڤن، ده‌مێ ژينا دنيايێ ب دويماهى دئێت.
وَتَسِيرُ ٱلۡجِبَالُ سَيۡرٗا ﴿١٠﴾
وچيا ژ جهێن خۆ دچن، ووه‌كى عه‌وران ب ڕێڤه دچن.
فَوَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ ﴿١١﴾
ڤێجا وێ ڕۆژێ تێچوون بۆ وان دره‌وپێكه‌رانه.
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي خَوۡضٖ يَلۡعَبُونَ ﴿١٢﴾
ئەوێن ده‌ست دده‌نه نه‌حه‌قییێ وخۆ پێڤه موژيل دكه‌ن، ودينێ خۆ دكه‌نه يارى وتڕانه.
يَوۡمَ يُدَعُّونَ إِلَىٰ نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا ﴿١٣﴾
ڕۆژا ئه‌ڤ دره‌وپێكه‌ره ب دژوارى بۆ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دئێنه پالدان.
هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ ﴿١٤﴾
وبۆ شكاندن وڕه‌زيلكرنا وان بۆ وان دئێته گۆتن: ئه‌ڤه ئه‌و ئاگره يێ هه‌وه دره‌و پێ دكر.
أَفَسِحۡرٌ هَٰذَآ أَمۡ أَنتُمۡ لَا تُبۡصِرُونَ ﴿١٥﴾
ئه‌رێ ما ئه‌ڤ عه‌زابا هوين دبينن سێره‌به‌ندییه يان هوين نابينن؟
ٱصۡلَوۡهَا فَٱصۡبِرُوٓاْ أَوۡ لَا تَصۡبِرُواْ سَوَآءٌ عَلَيۡكُمۡۖ إِنَّمَا تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿١٦﴾
هوين تام بكه‌نه گه‌رما ڤى ئاگرى، ڤێجا هه‌وه دڤێت بێهنا خۆ ل سه‌ر نه‌خۆشییا وى فره‌هـ بكه‌ن، هه‌وه دڤێت فره‌هـ نه‌كه‌ن، عه‌زاب ل سه‌ر هه‌وه نائێته سڤككرن، وهوين ژێ ده‌رناكه‌ڤن، وبۆ هه‌وه وه‌كى ئێكه هوين بێهنا خۆ فره‌هـ بكه‌ن يان نه، هه‌ما جزايێ وى كارى بۆ هه‌وه دێ ئێته‌دان يێ هه‌وه د دنيايێ دا دكر.
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَنَعِيمٖ ﴿١٧﴾
هندى ته‌قوادارن د به‌حه‌شت وخۆشییێن مه‌زن دانه.
فَٰكِهِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ وَوَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ ﴿١٨﴾
ئه‌و خۆشییێ ب وێ قه‌نجییێ دبه‌ن يا خودايێ وان دايه وان، وكو وى ئه‌و ژ عه‌زابا ئاگرى ڕزگاركرين.
كُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ هَنِيٓـَٔۢا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿١٩﴾
هوين خوارن وڤه‌خوارنه‌كا خۆش بخۆن؛ ژ به‌ر وان كريارێن چاك يێن هه‌وه د دنيايێ دا كرين.
مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ سُرُرٖ مَّصۡفُوفَةٖۖ وَزَوَّجۡنَٰهُم بِحُورٍ عِينٖ ﴿٢٠﴾
وئه‌و ل سه‌ر ته‌ختان وبه‌رانبه‌رى ئێك دپالداينه، ومه هنده‌ك ژنێن سپى وچاڤگر وجوان دانه وان.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱتَّبَعَتۡهُمۡ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَٰنٍ أَلۡحَقۡنَا بِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَمَآ أَلَتۡنَٰهُم مِّنۡ عَمَلِهِم مِّن شَيۡءٖۚ كُلُّ ٱمۡرِيِٕۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٞ ﴿٢١﴾
وئه‌وێن باوه‌رى ئيناى ودوونده‌ها وان د باوه‌رییێ دا ب دويڤ وان كه‌فتين، مه دوونده‌ها وان ل جهێن وان ل به‌حه‌شتێ ب وان ڕا گه‌هاند، هه‌رچه‌نده ئه‌و ب كريارێن خۆ نه‌گه‌هشتبوونه ده‌ره‌جه‌يێن وان؛ دا باب ب ديتنا عه‌يالان ل نك خۆ چاڤڕوهن ببن، ڤێجا ب جوانترين ڕه‌نگ ئه‌و دێ گه‌هنه ئێك، ومه تشته‌ك ژ خێرا كريارێن وان ژ وان كێم نه‌كر. هه‌ر مرۆڤه‌ك د گه‌ره‌وا كه‌دا خۆ دايه، وئه‌و گونه‌ها كه‌سه‌كێ دى هل ناگرت.
وَأَمۡدَدۡنَٰهُم بِفَٰكِهَةٖ وَلَحۡمٖ مِّمَّا يَشۡتَهُونَ ﴿٢٢﴾
ومه گه‌له‌ك ڕه‌نگێن فێقى وگۆشتێ خۆش يێ دل دچتێ ل وان زێده كر.
يَتَنَٰزَعُونَ فِيهَا كَأۡسٗا لَّا لَغۡوٞ فِيهَا وَلَا تَأۡثِيمٞ ﴿٢٣﴾
وئه‌و په‌رداغێن مه‌يێ يێن ئه‌و ل سه‌ر ئێك ودو دگێڕن ژ ڤێ قه‌نجیێیه، وئه‌ڤ ڤه‌خوارنه وه‌كى مه‌يا دنيايێ نينه، ئه‌و خودانى بێ هش ناكه‌ت، ووه لێ ناكه‌ت ئه‌و له‌غوێ بكه‌ت، وگۆتنێن ب گونه‌هـ ونه‌دورست بێژت.
۞وَيَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ غِلۡمَانٞ لَّهُمۡ كَأَنَّهُمۡ لُؤۡلُؤٞ مَّكۡنُونٞ ﴿٢٤﴾
وهنده‌ك كوڕكێن بۆ خلمه‌تا وان هاتينه ئاماده‌كرن ل سه‌ر وان دگه‌ڕيێن، ئه‌و د سپياتى وزه‌لالییا خۆ دا وه‌كى لوئلوئێن ڤه‌شارتى وپاراستينه.
وَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ ﴿٢٥﴾
وخه‌لكێ به‌حه‌شتێ هاتن، هنده‌ك ژ وان پسيارێ ژ هنده‌كان دكه‌ن كانێ ئه‌و ژ به‌ر چ د ڤێ قه‌نجییا مه‌زن دانه.
قَالُوٓاْ إِنَّا كُنَّا قَبۡلُ فِيٓ أَهۡلِنَا مُشۡفِقِينَ ﴿٢٦﴾
وان گۆت: هندى ئه‌م بووين -به‌رێ د دنيايێ دا- ده‌مێ ئه‌م ل نك مرۆڤێن خۆ، ئه‌م ژ خودايێ خۆ دترسیاين، وئه‌م دترسیاين ئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ مه عه‌زاب بده‌ت.
فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡنَا وَوَقَىٰنَا عَذَابَ ٱلسَّمُومِ ﴿٢٧﴾
ڤێجا خودێ مننه‌ت ب هيدايه‌تێ ل مه كر، ووى ئه‌م ژ عه‌زابا گه‌رم ونه‌خۆشییا ئاگرى پاراستين.
إِنَّا كُنَّا مِن قَبۡلُ نَدۡعُوهُۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡبَرُّ ٱلرَّحِيمُ ﴿٢٨﴾
هندى ئه‌م بووين مه به‌رێ هاوارێن خۆ دگه‌هاندنه وى ب تنێ ومه چو شريك بۆ وى چێ نه‌دكرن پێخه‌مه‌ت كو ئه‌و مه ژ عه‌زابا ئاگرى ڕزگار بكه‌ت ومه ببه‌ته به‌حه‌شتێ، ڤێجا ئه‌و د به‌رسڤا مه هات وداخوازا مه بۆ مه ب جهـ ئينا، هندى ئه‌وه ئه‌و باشكارێ دلۆڤانكاره.
فَذَكِّرۡ فَمَآ أَنتَ بِنِعۡمَتِ رَبِّكَ بِكَاهِنٖ وَلَا مَجۡنُونٍ ﴿٢٩﴾
ڤێجا تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- ب قورئانێ بيرا وان بينه‌ڤه يێن تو بۆ هاتییه هنارتن، هندى تويى ب ڤێ قه‌نجییا خودايێ ته د گه‌ل ته كرى وپێغه‌مبه‌رينى وعه‌قله‌كێ تمام دايه ته تو نه خێڤزانكى ژ به‌ر دئاخڤى، ونه يێ دينى وه‌كى ئه‌و ژ دره‌و دبێژن.
أَمۡ يَقُولُونَ شَاعِرٞ نَّتَرَبَّصُ بِهِۦ رَيۡبَ ٱلۡمَنُونِ ﴿٣٠﴾
يان بوتپه‌رێس دبێژنه ته -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر-: تو شاعرى ئه‌مێ ل هيڤییا مرنا ته؟
قُلۡ تَرَبَّصُواْ فَإِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُتَرَبِّصِينَ ﴿٣١﴾
تو بێژه وان: هوين ل هيڤییا مرنا من بن، ئه‌ز ژى دێ ل هيڤییێ بم عه‌زاب بگه‌هته هه‌وه، وهوين دێ بينن كانێ دويماهى دێ بۆ كێ بت.
أَمۡ تَأۡمُرُهُمۡ أَحۡلَٰمُهُم بِهَٰذَآۚ أَمۡ هُمۡ قَوۡمٞ طَاغُونَ ﴿٣٢﴾
یان ئه‌رێ عه‌قلێ ڤان دره‌وپێكه‌ران به‌رێ وان دده‌ته ڤان گۆتنێن هه‌ڤدژ؟ چونكى خێڤزانكى وشاعرى وديناتى ل نك ئێك مرۆڤى كۆم نابن، ب ڕاستى ئه‌و ملله‌ته‌كێ زێده دسه‌رداچووينه.
أَمۡ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُۥۚ بَل لَّا يُؤۡمِنُونَ ﴿٣٣﴾
يان ئه‌و دبێژن: موحه‌ممه‌دى قورئان ژ نك خۆ چێكرییه؟ نێ ئه‌و باوه‌رییێ نائينن، له‌و ئه‌و وێ گۆتنێ دبێژن.
فَلۡيَأۡتُواْ بِحَدِيثٖ مِّثۡلِهِۦٓ إِن كَانُواْ صَٰدِقِينَ ﴿٣٤﴾
پا دێ بلا ئه‌و گۆتنه‌كا وه‌كى قورئانێ بينن، ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕاست دبێژن كو موحه‌ممه‌دى ئه‌و يا ژ نك خۆ چێكرى.
أَمۡ خُلِقُواْ مِنۡ غَيۡرِ شَيۡءٍ أَمۡ هُمُ ٱلۡخَٰلِقُونَ ﴿٣٥﴾
ما ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه بێ ئافرانده‌ره‌ك هاتينه ئافراندن، يان وان خۆ ئافراندییه؟ وئه‌و دو تشتێن به‌رعه‌قل نینن.
أَمۡ خَلَقُواْ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ ﴿٣٦﴾
يان وان عه‌سمان وعه‌رد ب ڤى ڕه‌نگێ جوان ئافراندينه؟ به‌لكى ئه‌و باوه‌رییه‌كا باوه‌رى ب عه‌زابا خودێ نائينن.
أَمۡ عِندَهُمۡ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمۡ هُمُ ٱلۡمُصَۜيۡطِرُونَ ﴿٣٧﴾
يان گه‌نجينه‌يێن خودايێ ته د ده‌ستێ وان دانه ئه‌و وان ب ڕێڤه دبه‌ن، يان ئه‌ون يێن ل سه‌ر خه‌لكى دزال ودشێنێ؟ وه‌سا نينه، ئه‌و دلاواز وبێزارن.
أَمۡ لَهُمۡ سُلَّمٞ يَسۡتَمِعُونَ فِيهِۖ فَلۡيَأۡتِ مُسۡتَمِعُهُم بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ ﴿٣٨﴾
يان وان پێپه‌ليسكه‌ك هه‌يه ئه‌و پێ ب سه‌ر عه‌سمانى دكه‌ڤن وگوهێ خۆ دده‌نه وه‌حییێ كو ئه‌و دحه‌قن؟ ئه‌وێ ڤێ گۆتنێ دبێژت، بلا ده‌ليله‌كى ل سه‌ر ڕاستییا گۆتنا خۆ بينت.
أَمۡ لَهُ ٱلۡبَنَٰتُ وَلَكُمُ ٱلۡبَنُونَ ﴿٣٩﴾
ئه‌رێ خودێ كچ هه‌نه وكوڕ بۆ هه‌وه‌نه وه‌كى هوين ژ دره‌و دبێژن؟
أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ أَجۡرٗا فَهُم مِّن مَّغۡرَمٖ مُّثۡقَلُونَ ﴿٤٠﴾
يان تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- داخوازا كرێیه‌كێ ژ وان دكه‌ى سه‌را گه‌هاندنا دينى، ڤێجا ئه‌و ژ ڤێ خه‌رامه‌تا تو ژ وان دخوازى دبارگرانن؟
أَمۡ عِندَهُمُ ٱلۡغَيۡبُ فَهُمۡ يَكۡتُبُونَ ﴿٤١﴾
يان علمێ غه‌يبێ ل نك وانه، ڤێجا ئه‌و وى بۆ خه‌لكى دبێژن ودنڤيسن؟ وه نينه؛ چونكى ل عه‌سمانان وعه‌ردى كه‌س ژ خودێ پێڤه‌تر غه‌يبێ نزانت.
أَمۡ يُرِيدُونَ كَيۡدٗاۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ هُمُ ٱلۡمَكِيدُونَ ﴿٤٢﴾
به‌لكى وان دڤێت فێلبازییێ ل پێغه‌مبه‌رى وخودان باوه‌ران بكه‌ن، وئه‌وێن كافر بووين فێلبازییا وان هه‌ر ل وان دزڤڕت.
أَمۡ لَهُمۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٤٣﴾
يان وان ئێكێ دى ژبلی خودێ هه‌يه كو هێژاى په‌رستنێ بت؟ خودێ يێ پاك وبلند بت ژ وێ شركا ئه‌و ب وى دكه‌ن، وى چو شريك د ملك وخوداينى وپه‌رستنێ دا نينن.
وَإِن يَرَوۡاْ كِسۡفٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ سَاقِطٗا يَقُولُواْ سَحَابٞ مَّرۡكُومٞ ﴿٤٤﴾
وئه‌گه‌ر ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه ببينن هنده‌ك پارچه‌يێن عه‌زابێ ژ عه‌سمانى ب سه‌ر وان دا بێن ئه‌و كوفرا خۆ ناهێلن، ودێ بێژن: ئه‌ڤه عه‌ورن كه‌فتينه سه‌رێك.
فَذَرۡهُمۡ حَتَّىٰ يُلَٰقُواْ يَوۡمَهُمُ ٱلَّذِي فِيهِ يُصۡعَقُونَ ﴿٤٥﴾
ڤێجا تو ڤان بوتپه‌رێسان بهێله حه‌تا ئه‌و دگه‌هنه وێ ڕۆژا خۆ يا ئه‌و تێدا دچنه هيلاكێ، كو ڕۆژا قيامه‌تێیه.
يَوۡمَ لَا يُغۡنِي عَنۡهُمۡ كَيۡدُهُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ ﴿٤٦﴾
و ل وێ ڕۆژێ فێلبازییا وان تشته‌كى ژ عه‌زابا خودێ ژ وان پاشڤه‌نابه‌ت، وكه‌سه‌ك وان ب سه‌ر نائێخت.
وَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ عَذَابٗا دُونَ ذَٰلِكَ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٤٧﴾
وبۆ ڤان زۆرداران عه‌زابه‌ك هه‌يه ل دنيايێ به‌رى عه‌زابا قيامه‌تێ دێ ب سه‌ر وان دا ئێت، به‌لێ پترییا وان وێ نزانن.
وَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعۡيُنِنَاۖ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ ﴿٤٨﴾
وتو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێهنا خۆ ل سه‌ر حوكم وفه‌رمانا خودايێ خۆ فره‌هـ بكه، كو په‌ياما وى دايه ته بگه‌هينى وته‌حه‌ملا وێ نه‌خۆشییێ بكه‌ى يا ژ ملله‌تێ ته دگه‌هته ته، هندى تويى تو يێ ل به‌ر چاڤێن مه ويێ ل بن چاڤدێرییا مه، وده‌مێ تو ژ خه‌و ڕادبییه نڤێژێ.
وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَسَبِّحۡهُ وَإِدۡبَٰرَ ٱلنُّجُومِ ﴿٤٩﴾
و ب شه‌ڤێ ژى تو ب سوپاسى ته‌سبيحا خودايێ خۆ بكه ووى مه‌زن ببينه، ونڤێژێ بۆ وى بكه، و ل ده‌مێ نڤێژا سپێدێ ده‌مێ ستێر ئاڤا دبن تو وێ چه‌ندێ بكه. وئه‌ڤ ئايه‌ته سالۆخه‌تێ هه‌بوونا دو چاڤان بۆ خودێ بنه‌جهـ دكه‌ت، ب ڕه‌نگه‌گێ هێژاى وى بێى چاوانییه‌ك بۆ بێته ده‌سنيشانكرن، وئه‌ڤ چه‌نده ب سوننه‌تێ وئيجماعا پێشییێن ئوممه‌تێ ژى بنه‌جهـ بوويه، وبۆ مه‌زنى چاڤ ل ڤێرێ ب شێوه‌یێ كۆمێ هاتییه.