قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٦٥
سورەتا الطلاق ب تەفسیرا کوردی
At-Talaq
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحۡصُواْ ٱلۡعِدَّةَۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ رَبَّكُمۡۖ لَا تُخۡرِجُوهُنَّ مِنۢ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخۡرُجۡنَ إِلَّآ أَن يَأۡتِينَ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖۚ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ لَا تَدۡرِي لَعَلَّ ٱللَّهَ يُحۡدِثُ بَعۡدَ ذَٰلِكَ أَمۡرٗا ﴿١﴾
ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر ئه‌گه‌ر ته وخودان باوه‌ران ڤيا هوين ژنێن خۆ به‌رده‌ن هوين ل ده‌مێ پاقژییێ -وبه‌رى چوونا نك وان- وان به‌رده‌ن، وهوين ده‌مێ عددان بهژمێرن؛ دا هوين ده‌مێ زڤڕاندنێ بزانن ئه‌گه‌ر هات وهه‌وه ڤيا وان بزڤڕينن، وهوين ژ خودێ خودايێ خۆ بترسن، هوين ژنێن به‌رداى ژ وان خانییان ده‌رنه‌ئێخن يێن ئه‌و لێ دئاكنجى حه‌تا عدده‌ێن وان خلاس نه‌بن، وعدده سێ ژڤانێن بێ نڤێژیێنه، ئه‌و ژن تێ نه‌بن يێن بچويك ويێن ژ عوزران كه‌فتين ويێن ب حه‌مله، وبۆ وان چێ نابت ئه‌و ژى ژ وان خانییان ده‌ركه‌ڤن، هنگى تێ نه‌بت ئه‌گه‌ر ئه‌و كرێتییه‌كا ئاشكه‌را بكه‌ن، وئه‌و ئه‌حكام يێن خودێنه وى ئه‌و بۆ به‌نییێن خۆ داناينه، وهه‌چییێ پێ ل توخويبێن خودێ بدانت ئه‌و وى زۆردارى ل نه‌فسا خۆ كر، وبه‌رێ وێ دا هيلاكێ. تو -ئه‌ى ئه‌وێ ته ژن به‌رداى- نزانى: به‌لكى خودێ پشتى وێ به‌ردانێ تشته‌كى بكه‌ت ل سه‌ر هزرا ته نه‌بت ڤێجا تو ژنكا خۆ بزڤڕينییه ڤه.
فَإِذَا بَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ فَارِقُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖ وَأَشۡهِدُواْ ذَوَيۡ عَدۡلٖ مِّنكُمۡ وَأَقِيمُواْ ٱلشَّهَٰدَةَ لِلَّهِۚ ذَٰلِكُمۡ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّهُۥ مَخۡرَجٗا ﴿٢﴾
ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و ژنێن هه‌وه به‌رداين گه‌هشتنه دويماهییا عددێن خۆ، هوين ب جوانى وجامێرى وان بزڤڕينن، وخه‌رجییێ وان بده‌نێ، يان ژى هوين حه‌قێ وان بده‌نێ ووان به‌رده‌ن، بێى كو هوين زيانێ بگه‌هيننێ، وهوين دو زه‌لامێن خۆ يێن عادل ل سه‌ر زڤڕاندنێ يان به‌ردانێ بكه‌نه شاهد، وهوين -گه‌لی شاهدان- بۆ خودێ نه بۆ چو تشتێ دى شاهده‌يیێ بده‌ن، ئه‌ڤا خودێ فه‌رمان پێ ل هه‌وه كرى ئه‌و مفاى ژێ دبينت يێ باوه‌رى ب خودێ وڕۆژا دويماهییێ ئيناى. وهه‌چییێ ژ خودێ بترست وكارى ب فه‌رمانا وى بكه‌ت، هه‌ر ته‌نگاڤییه‌كا هه‌بت خودێ دێ وى ژێ ده‌رێخت.
وَيَرۡزُقۡهُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَحۡتَسِبُۚ وَمَن يَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسۡبُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَٰلِغُ أَمۡرِهِۦۚ قَدۡ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَيۡءٖ قَدۡرٗا ﴿٣﴾
و ژ ڕێكه‌كا ئه‌و چو هزرێ بۆ نه‌كه‌ت دێ ده‌رگه‌هێن ڕزقى بۆ وى ڤه‌كه‌ت. وهه‌چییێ خۆ بهێلته ب هيڤییا خودێ ڤه ئه‌و تێرا وى هه‌يه كو خه‌مێن وى نه‌هێلت. هندى خودێیه فه‌رمانا خۆ پێك دئينت، چو ژ ده‌ست وى ده‌رناكه‌ڤت، وچو كار وى بێزار ناكه‌ن، خودێ بۆ هه‌ر تشته‌كى ده‌مه‌ك دانايه ئه‌و دگه‌هتێ، وقه‌ده‌رك بۆ دانايه ئه‌و ژێ ده‌رباز نابت.
وَٱلَّـٰٓـِٔي يَئِسۡنَ مِنَ ٱلۡمَحِيضِ مِن نِّسَآئِكُمۡ إِنِ ٱرۡتَبۡتُمۡ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَٰثَةُ أَشۡهُرٖ وَٱلَّـٰٓـِٔي لَمۡ يَحِضۡنَۚ وَأُوْلَٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّهُۥ مِنۡ أَمۡرِهِۦ يُسۡرٗا ﴿٤﴾
وئه‌و ژنێن به‌رداى يێن ژ به‌ر ژییێ خۆ يێ مه‌زن ژ بێ نڤێژییان بێ هيڤى بووين، ئه‌گه‌ر هوين تێدا كه‌فتنه گومانێ وهه‌وه نه‌زانى حوكمێ وان چيه؟ عددێن وان سێ مه‌هن، وئه‌وێن بچويك يێن هێشتا نه‌كه‌فتينه بێ نڤێژییێ، عددێن وان ژى سێ مه‌هن. وئه‌و ژنێن ب حه‌مله عددتێن وان ئه‌وه ئه‌و حه‌ملێ خۆ بدانن. وهه‌چییێ ژ خودێ بترست وفه‌رمانێن وى ب جهـ بينت، ئه‌و ل دنيايێ وئاخره‌تێ كارێ وى بۆ وى دێ ب ساناهى ئێخت.
ذَٰلِكَ أَمۡرُ ٱللَّهِ أَنزَلَهُۥٓ إِلَيۡكُمۡۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يُكَفِّرۡ عَنۡهُ سَيِّـَٔاتِهِۦ وَيُعۡظِمۡ لَهُۥٓ أَجۡرًا ﴿٥﴾
ئه‌ڤا هاتییه گۆتن ژ مه‌سه‌لا به‌ردانا ژنان وعددێن وان فه‌رمانا خودێیه يا وى بۆ هه‌وه -گه‌لی مرۆڤان- ئينايه خوارێ؛ دا هوين كارى پێ بكه‌ن. وهه‌چییێ ژ خودێ بترست وته‌قوایا وى بكه‌ت وخۆ ژ بێ ئه‌مرییا وى بده‌ته پاش، وفه‌رمانێن وى ب جهـ بينت، ئه‌و دێ گونه‌هێن وى ژێ به‌ت، وخێرا وى ل ئاخره‌تێ مه‌زن كه‌ت، ووى به‌ته به‌حه‌شتێ.
أَسۡكِنُوهُنَّ مِنۡ حَيۡثُ سَكَنتُم مِّن وُجۡدِكُمۡ وَلَا تُضَآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُواْ عَلَيۡهِنَّۚ وَإِن كُنَّ أُوْلَٰتِ حَمۡلٖ فَأَنفِقُواْ عَلَيۡهِنَّ حَتَّىٰ يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ فَإِنۡ أَرۡضَعۡنَ لَكُمۡ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَأۡتَمِرُواْ بَيۡنَكُم بِمَعۡرُوفٖۖ وَإِن تَعَاسَرۡتُمۡ فَسَتُرۡضِعُ لَهُۥٓ أُخۡرَىٰ ﴿٦﴾
هوين ژنێن خۆ يێن به‌رداى ل ده‌مێ عددێن وان ل دويڤ شيانێن خۆ ل هنده‌ك جهێن وه‌كى جهێن خۆ ئاكنجى بكه‌ن، وچو زيانێ نه‌گه‌هيننه وان؛ دا د خانى دا ل سه‌ر وان به‌رته‌نگ بكه‌ن، وئه‌گه‌ر ئه‌و ژنێن هه‌وه به‌رداين ب حه‌مله بن، هوين ل ده‌مێ عدده‌ى خه‌رجییێ وان بده‌نێ حه‌تا ئه‌و حه‌ملێ خۆ بدانن، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان ب پاره شير دا زارۆكێن خۆ ژ هه‌وه، هوين پارێ وان ب دورستى بده‌نێ، وهنده‌ك ژ هه‌وه بلا فه‌رمانێ ب قه‌نجییێ ل ئێك ودو بكه‌ن، وئه‌گه‌ر هوين ل سه‌ر هندێ پێك نه‌هاتن كو ده‌یك شيرى بده‌ته زارۆكى، ل سه‌ر بابێیه كو ژنكه‌كا دى بۆ وى بگرت دا شيرى بده‌تێ.
لِيُنفِقۡ ذُو سَعَةٖ مِّن سَعَتِهِۦۖ وَمَن قُدِرَ عَلَيۡهِ رِزۡقُهُۥ فَلۡيُنفِقۡ مِمَّآ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُۚ لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَاۚ سَيَجۡعَلُ ٱللَّهُ بَعۡدَ عُسۡرٖ يُسۡرٗا ﴿٧﴾
زه‌لام بلا ل دويڤ وى ڕزقێ خودێ دايێ خه‌رجییێ بده‌ته ژنا خۆ يا وى به‌رداى، وبلا مالی بده‌ته زارۆكێ خۆ ژى ئه‌گه‌ر به‌ر ده‌ستێ وى يێ فره‌هـ بت، وئه‌وێ ڕزق ل سه‌ر هاتییه به‌رته‌نگ كرن كو مرۆڤێ فه‌قيره بلا ئه‌و ژى ل دويڤ شيانا خۆ خه‌رجى بده‌ت، داخوازا هندێ ژ فه‌قيرى نائێته‌كرن هندى ژ زه‌نگينى دئێته‌كرن، پشتى نه‌خۆشییێ وته‌نگاڤییێ خودێ دێ كه‌ته خۆشى وبه‌رفره‌هى.
وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ عَتَتۡ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِۦ فَحَاسَبۡنَٰهَا حِسَابٗا شَدِيدٗا وَعَذَّبۡنَٰهَا عَذَابٗا نُّكۡرٗا ﴿٨﴾
وگه‌له‌ك گوندان خه‌لكێ وان بێ ئه‌مرییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى كربوو وزێده ب ناڤ كوفر وسه‌رداچوونێ ڤه چووبوون، ڤێجا مه حسێبه‌كا دژوار سه‌را كريارێن وان د گه‌ل وان كر، و ب عه‌زابه‌كا مه‌زن وكرێت مه ئه‌و عه‌زابدان.
فَذَاقَتۡ وَبَالَ أَمۡرِهَا وَكَانَ عَٰقِبَةُ أَمۡرِهَا خُسۡرًا ﴿٩﴾
ڤێجا وان تام كره دويماهییا خراب يا كوفر وسه‌رداچوونا خۆ، ودويماهییا كوفرا وان تێچوون وزيانا مه‌زن بوو.
أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُمۡ عَذَابٗا شَدِيدٗاۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ يَـٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ قَدۡ أَنزَلَ ٱللَّهُ إِلَيۡكُمۡ ذِكۡرٗا ﴿١٠﴾
خودێ عه‌زابه‌كا دژوار بۆ ڤان ملله‌تێن سه‌رداچووين وبێ ئه‌مرییا وى وپێغه‌مبه‌رێ وى كرى ئاماده كربوو، ڤێجا هوين ته‌قوایا خودێ بكه‌ن و ژ غه‌زه‌با وى بترسن گه‌لی خودان عه‌قلان يێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى. ب ڕاستى خودێ بيرئينانه‌ك بۆ هه‌وه -گه‌لی خودان باوه‌ران- ئينا خوارێ بيرا هه‌وه پێ بێته ڤه، وهه‌وه ل بارا هه‌وه ژ باوه‌رییێ وگوهدانێ ئاگه‌هدار بكه‌ت.
رَّسُولٗا يَتۡلُواْ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ مُبَيِّنَٰتٖ لِّيُخۡرِجَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۚ وَمَن يُؤۡمِنۢ بِٱللَّهِ وَيَعۡمَلۡ صَٰلِحٗا يُدۡخِلۡهُ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ قَدۡ أَحۡسَنَ ٱللَّهُ لَهُۥ رِزۡقًا ﴿١١﴾
وئه‌ڤ بيرئينانه ئه‌و پێغه‌مبه‌ره يێ وان ئايه‌تێن خودێ بۆ هه‌وه بخوينت يێن حه‌قییێ ئاشكه‌را دكه‌ن؛ دا ئه‌و وان يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وكار ب ئه‌مر وفه‌رمانا وى كرى ژ تارییێن كوفرێ ده‌ربێخته ڕۆناهییا باوه‌رییێ، وهه‌چییێ باوه‌رییێ ب خودێ بينت وكاره‌كێ چاك بكه‌ت، ئه‌و دێ وى كه‌ته د وان به‌حه‌شتان دا يێن ڕويبار د بن دار وبارێن وان دا دچن، هه‌روهه‌ر دێ تێدا مينن، ب ڕاستى خودێ ڕزقه‌كێ باش د به‌حه‌شتێ دا يێ دايه مرۆڤێ چاك.
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ سَبۡعَ سَمَٰوَٰتٖ وَمِنَ ٱلۡأَرۡضِ مِثۡلَهُنَّۖ يَتَنَزَّلُ ٱلۡأَمۡرُ بَيۡنَهُنَّ لِتَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ وَأَنَّ ٱللَّهَ قَدۡ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عِلۡمَۢا ﴿١٢﴾
خودێ ب تنێیه يێ حه‌فت عه‌سمان ئافراندين، و ژ عه‌ردى ژى حه‌فت ئافراندين، ووى فه‌رمان ب وێ ئينايه خوارێ يا وى بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ هنارتى و ب وێ يا ئه‌و د ناڤبه‌را عه‌سمانان وعه‌ردى دا خه‌لكى پێ ب ڕێڤه دبه‌ت؛ دا هوين -گه‌لی مرۆڤان- بزانن كو خودێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه چو تشت ل به‌ر وى ئاسێ نابت، وكو خودێ ب زانينێ دۆر ل هه‌ر تشته‌كى گرتییه، ڤێجا تشته‌ك ژ بن زانين وشيانا وى ده‌رناكه‌ڤت.