قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٦٧
سورەتا الملك ب تەفسیرا کوردی
Al-Mulk
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
تَبَٰرَكَ ٱلَّذِي بِيَدِهِ ٱلۡمُلۡكُ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ﴿١﴾
خێر وقه‌نجییێن خودێ ل سه‌ر خه‌لكى دمشه بن، ئه‌وێ ملكێ دنيايێ وئاخره‌تێ د ده‌ستێ وى دا، حوكم وفه‌رمانا وى د وان دا ب جهـ دئێت، وئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه. و ژ پالدانا ده‌ستى بۆ خودێ د ڤێ ئايه‌تێ دا دئێته زانين كو ئه‌ڤه سالۆخه‌ته‌كێ وى يێ ذاتییه.
ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡمَوۡتَ وَٱلۡحَيَوٰةَ لِيَبۡلُوَكُمۡ أَيُّكُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفُورُ ﴿٢﴾
ئه‌وێ مرن وژين داين؛ دا ئه‌و هه‌وه -ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان- بجه‌ڕبينت: كانێ كارێ كێ ژ هه‌وه يێ باشتر وپاقژتره؟ وئه‌وه زالێ چو تشت وى بێزار نه‌كه‌ت، يێ باش گونه‌هـ ژێبر بۆ وى يێ تۆبه بكه‌ت ژ به‌نییێن وى.
ٱلَّذِي خَلَقَ سَبۡعَ سَمَٰوَٰتٖ طِبَاقٗاۖ مَّا تَرَىٰ فِي خَلۡقِ ٱلرَّحۡمَٰنِ مِن تَفَٰوُتٖۖ فَٱرۡجِعِ ٱلۡبَصَرَ هَلۡ تَرَىٰ مِن فُطُورٖ ﴿٣﴾
ئه‌وێ حه‌فت عه‌سمان وه‌كى ئێك، ل سه‌رێك ئافراندين، تو -ئه‌ى بينه‌ر- د ئافراندییێ خودايێ پڕدلۆڤان دا چو جوداهى يێن نه‌لێكهاتى نابينى، ڤێجا دوباره تو به‌رێ خۆ بده عه‌سمانى: ئه‌رێ دێ ده‌رزه‌كێ يان په‌قه‌كێ لێ بينى؟
ثُمَّ ٱرۡجِعِ ٱلۡبَصَرَ كَرَّتَيۡنِ يَنقَلِبۡ إِلَيۡكَ ٱلۡبَصَرُ خَاسِئٗا وَهُوَ حَسِيرٞ ﴿٤﴾
پاشى جاره‌كێ ل دويڤ جاره‌كێ تو به‌رێ خۆ بدێ، چاڤێن ته وه‌ستياى وشكه‌ستى دێ ل ته زڤڕن وئه‌و نه‌شێن چو كێماسییان ژێ بيننه‌ده‌ر.
وَلَقَدۡ زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَجَعَلۡنَٰهَا رُجُومٗا لِّلشَّيَٰطِينِۖ وَأَعۡتَدۡنَا لَهُمۡ عَذَابَ ٱلسَّعِيرِ ﴿٥﴾
و ب ڕاستى مه ئه‌و عه‌سمانێ نێزيك يێ ب چاڤ دئێته ديتن ب ستێرێن مه‌زن وگه‌ش خه‌ملاندییه، ومه ئه‌و ستێر ل ده‌مێ دڕژيێن بۆ وان شه‌يتانێن دئێن دا گوهدارییێ بكه‌ن كرنه ئاگر، ومه ل ئاخره‌تێ عه‌زابا ئاگرێ هلكرى بۆ وان ئاماده كرییه، ئه‌و تام دكه‌نه گه‌رما وى.
وَلِلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡ عَذَابُ جَهَنَّمَۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٦﴾
وبۆ وان يێن كوفر ب خودايێ خۆ كرى عه‌زابا جه‌هنه‌مێ هه‌يه، وئه‌و پيسه جهێ لێ زڤرينییه بۆ وان.
إِذَآ أُلۡقُواْ فِيهَا سَمِعُواْ لَهَا شَهِيقٗا وَهِيَ تَفُورُ ﴿٧﴾
ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ كافره د جه‌هنه‌مێ دا هاتنه هاڤێتن دێ وان گوهـ ل ده‌نگه‌كێ دژوار وكرێت بت ژ جه‌هنه‌مێ دئێت، وئه‌و ب دژوارى دكه‌لت ودفويريێت.
تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ ٱلۡغَيۡظِۖ كُلَّمَآ أُلۡقِيَ فِيهَا فَوۡجٞ سَأَلَهُمۡ خَزَنَتُهَآ أَلَمۡ يَأۡتِكُمۡ نَذِيرٞ ﴿٨﴾
نێزيكه جه‌هنه‌م ژ دژوارییا كه‌ربا خۆ دا ل سه‌ر كافران پرتپرت ببت، هه‌ر جاره‌كا قۆله‌ك ژ مرۆڤان تێدا هاته هاڤێتن زه‌بانییێن وێ بۆ گه‌فكرن پسيارێ ژ وان دكه‌ن: ئه‌رێ ما د دنيايێ دا پێغه‌مبه‌ره‌ك بۆ هه‌وه نه‌هاتبوو هه‌وه ژ ڤێ عه‌زابێ بترسينت يا هوين تێدا؟
قَالُواْ بَلَىٰ قَدۡ جَآءَنَا نَذِيرٞ فَكَذَّبۡنَا وَقُلۡنَا مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ مِن شَيۡءٍ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا فِي ضَلَٰلٖ كَبِيرٖ ﴿٩﴾
ئه‌و دێ به‌رسڤا وان ده‌ن وبێژن: به‌لێ ب ڕاستى پێغه‌مبه‌ره‌ك ژ نك خودێ بۆ مه هاتبوو وئه‌م ترساند بووين، به‌لێ مه ئه‌و دره‌وين ده‌رێخست، و د ده‌ر حه‌قا وان ئايه‌تان دا يێن ئه‌و بۆ مه پێ هاتى مه گۆت: خودێ تشته‌ك بۆ مرۆڤه‌كى نه‌ئينايه خوارێ، هه‌ما هوين -گه‌لی پێغه‌مبه‌ران- د به‌رزه‌بوونه‌كا دوير ژ حه‌قییێ دانه.
وَقَالُواْ لَوۡ كُنَّا نَسۡمَعُ أَوۡ نَعۡقِلُ مَا كُنَّا فِيٓ أَصۡحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ ﴿١٠﴾
ووان ئعتراف كر وگۆت: ئه‌گه‌ر مه ب دورستى گوهدارى كربا، يان مه هزرا خۆ د وى تشتى دا كربا يێ ئه‌م بۆ دهاتينه گازيكرن، ئه‌م ژ جه‌هنه‌مییان نه‌دبووين.
فَٱعۡتَرَفُواْ بِذَنۢبِهِمۡ فَسُحۡقٗا لِّأَصۡحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ ﴿١١﴾
ڤێجا وان ئعتراف ب كوفر ودره‌وپێكرنا خۆ كر يا كو ئه‌و ژ به‌ر هێژاى عه‌زابا ئاگرى بووين، ڤێجا دويركرنا ژ ره‌حما خودێ بۆ خه‌لكێ ئاگرى بت.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُم بِٱلۡغَيۡبِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٞ كَبِيرٞ ﴿١٢﴾
هندى ئه‌ون يێن ژ خودايێ خۆ دترسن، وپه‌رستنا وى دكه‌ن، وده‌مێ خه‌لك وان نه‌بينن ئه‌و بێ ئه‌مرییا خودێ ناكه‌ن، وئه‌و ژ عه‌زابا ئاخره‌تێ دترسن هێشتا وان ئه‌و نه‌ديتى، لێبۆرينا ژ گونه‌هان بۆ وان ژ خودێ هه‌يه، وخێره‌كا مه‌زن كو به‌حه‌شته بۆ وان هه‌يه.
وَأَسِرُّواْ قَوۡلَكُمۡ أَوِ ٱجۡهَرُواْ بِهِۦٓۖ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿١٣﴾
وئه‌گه‌ر هوين گۆتنا خۆ ڤه‌شێرن يان ئاشكه‌را بكه‌ن، ل نك خودێ ئه‌و وه‌كى ئێكه، هندى ئه‌وه ئه‌و ب تشتێ د سنگان دا ڤه‌شارتى يێ پڕزانايه.
أَلَا يَعۡلَمُ مَنۡ خَلَقَ وَهُوَ ٱللَّطِيفُ ٱلۡخَبِيرُ ﴿١٤﴾
ئه‌رێ ما خودايێ ئافرانده‌ر ب چێكرییێن خۆ وكار وبارێ وان يێ زانا نينه؟ وئه‌و ب به‌نییێن خۆ وكريارێن وان هويربينێ شاره‌زايه؟
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ ذَلُولٗا فَٱمۡشُواْ فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُواْ مِن رِّزۡقِهِۦۖ وَإِلَيۡهِ ٱلنُّشُورُ ﴿١٥﴾
خودێ ب تنێیه يێ عه‌رد بۆ هه‌وه ب ساناهى كرى كو هوين ل سه‌ر بژين وخۆ بگرن، ڤێجا هوين ل ڕه‌خ وڕوییێن عه‌ردى هه‌ڕن، و ژ وى ڕزقى بخۆن يێ خودێ دايه هه‌وه، وڕابوونا هه‌وه ژ گۆڕان بۆ حسێب وجزادانێ بۆ نك وى ب تنێیه.
ءَأَمِنتُم مَّن فِي ٱلسَّمَآءِ أَن يَخۡسِفَ بِكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ ﴿١٦﴾
ئه‌رێ هوين -گه‌لی كافرێن (مه‌كه‌هێ)- پشتڕاست بووينه كو ئه‌و خودايێ ل عه‌سمانان عه‌ردى ب هه‌وه ڤه ببه‌ته خوارێ، ڤێجا هنگى ئه‌و دێ ب هه‌وه ڤه هژيێت حه‌تا هوين دمرن؟
أَمۡ أَمِنتُم مَّن فِي ٱلسَّمَآءِ أَن يُرۡسِلَ عَلَيۡكُمۡ حَاصِبٗاۖ فَسَتَعۡلَمُونَ كَيۡفَ نَذِيرِ ﴿١٧﴾
يان هوين پشت ڕاست بووينه كو ئه‌وێ ل عه‌سمانان بايه‌كى ب سه‌ر هه‌وه دا بينت خيشه‌به‌ركان ل هه‌وه ببارينت، ڤێجا ده‌مێ هوين عه‌زابێ دبينن دێ زانن كانێ ترساندنا من بۆ هه‌وه يا چاوا بوويه؟ وئه‌ڤ ئايه‌ته بلندییێ بۆ خودێ بنه‌جهـ دكه‌ت، ب ڕه‌نگه‌كێ هێژاى وى بت.
وَلَقَدۡ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ﴿١٨﴾
و ب ڕاستى ئه‌وێن به‌رى كافرێن (مه‌كه‌هێ) ژى دره‌و ب پێغه‌مبه‌رێن خۆ كربوو، ڤێجا جزادانا من بۆ وان يا چاوا بوو؟
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَى ٱلطَّيۡرِ فَوۡقَهُمۡ صَـٰٓفَّـٰتٖ وَيَقۡبِضۡنَۚ مَا يُمۡسِكُهُنَّ إِلَّا ٱلرَّحۡمَٰنُۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءِۭ بَصِيرٌ ﴿١٩﴾
ئه‌رێ ما ئه‌ڤ كافره بێ ئاگه‌هـ ماينه، وبه‌رێ خۆ ناده‌نه ته‌يران ل هنداڤى خۆ، ده‌مێ دفڕن چه‌نگێن خۆ ڤه‌دكه‌ن، وهنده‌ك جاران دگرن و ب ته‌نشتێن خۆ ڤه دكه‌ن، ژ خودايێ پڕدلۆڤان پێڤه‌تر كه‌س وان ژ كه‌فتنێ ناپارێزت. هندى ئه‌وه ئه‌و ب هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى يێ بينه‌ره، چو كێماسى ونه‌لێكهاتن د چێكرییێن وى دا نائێنه ديتن.
أَمَّنۡ هَٰذَا ٱلَّذِي هُوَ جُندٞ لَّكُمۡ يَنصُرُكُم مِّن دُونِ ٱلرَّحۡمَٰنِۚ إِنِ ٱلۡكَٰفِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ ﴿٢٠﴾
يان ئه‌و كییه ژ بلی خودايێ پڕدلۆڤان بۆ هه‌وه ببته پشته‌ڤان وهه‌وه ژ خودێ بپارێزت، ئه‌گه‌ر وى خرابییه‌ك بۆ هه‌وه ڤيا؟ هه‌ما كافر ب ڤێ گۆتنا خۆ دخاپاندى وسه‌رداچوويينه.
أَمَّنۡ هَٰذَا ٱلَّذِي يَرۡزُقُكُمۡ إِنۡ أَمۡسَكَ رِزۡقَهُۥۚ بَل لَّجُّواْ فِي عُتُوّٖ وَنُفُورٍ ﴿٢١﴾
يان ئه‌و كییه ڕزقى دده‌ته هه‌وه ئه‌گه‌ر خودێ ڕزقێ خۆ ژ هه‌وه گرت ونه‌دا هه‌وه؟ به‌لكى كافران ب ڕكدارى وخۆمه‌زنكرن ڤه به‌رده‌وامى ل سه‌ر به‌رزه‌بوون وسه‌رداچوونا خۆ كر، وخۆ ژ حه‌قییێ دا پاش، وگوهـ نه‌دايێ.
أَفَمَن يَمۡشِي مُكِبًّا عَلَىٰ وَجۡهِهِۦٓ أَهۡدَىٰٓ أَمَّن يَمۡشِي سَوِيًّا عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٢٢﴾
ئه‌رێ ڤێجا هه‌چییێ سه‌رنشيڤ ل سه‌ر ڕوییێ خۆ ب ڕێڤه بچت ونه‌زانت دێ كيڤه چت يان دێ چاوا چت، ئه‌و پتر ل سه‌ر ڕێكێ وهيدايه‌تێیه، يان ئه‌وێ ڕاست دچت وقه‌ستا ڕێكه‌كا ئاشكه‌را دكه‌ت؟ وئه‌ڤه مه‌ته‌له‌كه خودێ ل سه‌ر كافرى وخودان باوه‌رى ئينايه.
قُلۡ هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَكُمۡ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَۚ قَلِيلٗا مَّا تَشۡكُرُونَ ﴿٢٣﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه وان: خودێیه يێ هوين ژ چوننه‌يێ داين، ووى گوهـ دانه هه‌وه دا هه‌وه پێ گوهـ ل تشتان ببت، وچاڤ دا هوين پێ ببينن، ودل دا پێ تێ بگه‌هن، كێمه‌كێ هوين شوكرا ڤان قه‌نجییێن خودايێ خۆ دكه‌ن يێن وى داينه هه‌وه.
قُلۡ هُوَ ٱلَّذِي ذَرَأَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ ﴿٢٤﴾
تو بێژه وان: خودێیه يێ هوين ئافراندين و ل عه‌ردى به‌لاڤكرين، وپشتى ڤێ به‌لاڤبوونێ هوين بۆ حسێب وجزادانێ بۆ نك وى ب تنێ دێ ئێنه كۆمكرن.
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿٢٥﴾
وكافر دبێژن: ئه‌ڤ ژڤانێ كۆمكرنێ كه‌نگییه؟ هوين گه‌لی خودان باوه‌ران ده‌مێ وى بۆ مه بێژن، ئه‌گه‌ر هوين د گۆتنا خۆ دا دڕاستگۆنه.
قُلۡ إِنَّمَا ٱلۡعِلۡمُ عِندَ ٱللَّهِ وَإِنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٞ مُّبِينٞ ﴿٢٦﴾
تو بێژه ڤان: زانينا ده‌مێ ڕابوونا قيامه‌تێ يا خودێ ب تنێیه، وهه‌ما ئه‌ز پێغه‌مبه‌ره‌كم بۆ هه‌وه هاتيم هه‌وه ئاشكه‌را بترسينم.
فَلَمَّا رَأَوۡهُ زُلۡفَةٗ سِيٓـَٔتۡ وُجُوهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَقِيلَ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تَدَّعُونَ ﴿٢٧﴾
ڤێجا ده‌مێ كافران عه‌زابا خودێ ب چاڤ نێزيكى خۆ ديتى، ڕه‌زيلی وتێكچوون ل سه‌ر دێمێ وان ئاشكه‌را بوو، وبۆ شكاندن بۆ وان هاته گۆتن: ئه‌ڤه ئه‌وه يا هه‌وه د دنيايێ دا له‌ز ل هاتنا وێ دكر.
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَهۡلَكَنِيَ ٱللَّهُ وَمَن مَّعِيَ أَوۡ رَحِمَنَا فَمَن يُجِيرُ ٱلۡكَٰفِرِينَ مِنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ ﴿٢٨﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه ڤان كافران: بێژنه من ئه‌گه‌ر خودێ ئه‌ز وخودان باوه‌رێن د گه‌ل من دا ژى مراندن وه‌كى هوين دخوازن، يان ئه‌گه‌ر وى ڕه‌حم ب مه بر ومرنا مه پاش ئێخست، وئه‌م ژ عه‌زابا خۆ پاراستين، ئه‌رێ ئه‌و كییه دێ هه‌وه ژ عه‌زابه‌كا ب ئێش ونه‌خۆش پارێزت؟
قُلۡ هُوَ ٱلرَّحۡمَٰنُ ءَامَنَّا بِهِۦ وَعَلَيۡهِ تَوَكَّلۡنَاۖ فَسَتَعۡلَمُونَ مَنۡ هُوَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ﴿٢٩﴾
تو بێژه: ئه‌للاهه خودايێ پڕدلۆڤان يێ مه باوه‌رى پێ ئيناى، و د هه‌مى كارێن خۆ دا مه يێ خۆ هێلايه ب هيڤییا وى ڤه، ڤێجا ئه‌گه‌ر عه‌زاب هات هوين -گه‌لی كافران- دێ زانن: كانێ ژ مه وهه‌وه كییه يێ د به‌رزه‌بوونه‌كا ئاشكه‌را دا؟
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَصۡبَحَ مَآؤُكُمۡ غَوۡرٗا فَمَن يَأۡتِيكُم بِمَآءٖ مَّعِينِۭ ﴿٣٠﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه ڤان بوتپه‌رێسان: بێژنه من ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاڤا هوين ڤه‌دخۆن د عه‌ردى دا چوو خوارێ و ب چو ڕێكان هوين نه‌شيان بگه‌هنێ، ئه‌رێ ژبلی خودێ كى هه‌يه ئاڤه‌كا ل به‌ر چاڤ و ل سه‌ر عه‌رد ب ڕێڤه بچت بۆ هه‌وه بينت؟