قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٢٩
سورەتا العنكبوت ب تەفسیرا کوردی
Al-Ankabut
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
الٓمٓ ﴿١﴾
(الم) گۆتن ل دۆر حه‌رفێن كه‌ركرى ل ده‌سپێكا سووره‌تا به‌قه‌ره بۆرییه.
أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتۡرَكُوٓاْ أَن يَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا وَهُمۡ لَا يُفۡتَنُونَ ﴿٢﴾
ئه‌رێ مرۆڤان هزركرییه كو ئه‌گه‌ر وان گۆت: مه باوه‌رى ئينا، خودێ بێ جه‌ڕباندن دێ وان هێلت؟
وَلَقَدۡ فَتَنَّا ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ فَلَيَعۡلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْ وَلَيَعۡلَمَنَّ ٱلۡكَٰذِبِينَ ﴿٣﴾
و ب ڕاستى ئه‌و ملله‌تێن به‌رى وان يێن مه پێغه‌مبه‌ر بۆ هنارتين مه جه‌ڕباند بوون، ڤێجا ب ڕاستى خودێ دێ وان نیاست يێن د باوه‌رییا خۆ دا دڕاست، ويێن د باوه‌رییا خۆ دا ددره‌وين.
أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَسۡبِقُونَاۚ سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ ﴿٤﴾
يان ئه‌رێ ئه‌وێن خرابییان دكه‌ن هزركرییه كو ئه‌و دێ مه بێزاركه‌ن، وئه‌و دێ ژ ده‌ست مه ده‌ركه‌ڤن وئه‌م نه‌شێينێ؟ پيسه حوكمه ئه‌و حوكمى پێ دكه‌ن.
مَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ ٱللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ ٱللَّهِ لَأٓتٖۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٥﴾
هه‌چییێ هيڤيیا ديدارا خودێ كر بت، ودلێ خۆ بربته خێرا وى، هندى ئه‌و ده‌مه يێ خودێ بۆ ڕاكرنا خه‌لكى داناى نێزيكه هه‌ر دێ ئێت، وئه‌وه گوهدێرێ گۆتنان، يێ پڕزانا ب كرياران.
وَمَن جَٰهَدَ فَإِنَّمَا يُجَٰهِدُ لِنَفۡسِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٦﴾
وهه‌چییێ پێخه‌مه‌ت بلندكرنا په‌يڤا خودێ جيهاد كربت، وجيهادا نه‌فسا خۆ كربت كو يێ گوهدار بت، هه‌ما ئه‌و جيهادێ بۆ خۆ دكه‌ت؛ چونكى ئه‌و پێخه‌مه‌ت وه‌رگرتنا خێرێ وێ چه‌ندێ دكه‌ت. هندى خودێیه ژ كريارێن خه‌لكى هه‌مییێ يێ بێ منه‌ته، ملك وئافراندن وكار ب ده‌ستێ وییه.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَحۡسَنَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿٧﴾
وئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وكريارێن چاك كرين ئه‌م دێ گونه‌هێن وان بۆ وان ژێ به‌ين، و ب ڕه‌نگه‌كێ باشتر ژ وى كارێ وان كرى ئه‌م دێ جزايێ وان ده‌ينێ.
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حُسۡنٗاۖ وَإِن جَٰهَدَاكَ لِتُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَآۚ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿٨﴾
ومه شيره‌ت ل مرۆڤى كرییه كو د گه‌ل ده‌یبابان يێ باش بت، وئه‌گه‌ر وان هه‌ردووان خۆ ب ته‌ڤه وه‌ستاند -ئه‌ى مرۆڤ- دا تو شريكه‌كى بۆ من د په‌رستنێ دا بدانى، تو گوهدارییا وان نه‌كه. وهه‌ر گونه‌هه‌كا دى يا هه‌بت وه‌كى شركێیه، گوهدارییا وان تێدا چێ نابت، و د بێ ئه‌مرییا خودێ دا چێ نابت گوهداییا كه‌سێ بێته‌كرن، وه‌كى ژ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- هاتییه ڤه‌گوهاستن. زڤڕينا هه‌وه ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك منه، ڤێجا ئه‌ز دێ به‌حسێ وى كارى بۆ هه‌وه كه‌م يێ هه‌وه كرى، ودێ جزايێ هه‌وه سه‌را ده‌مه هه‌وه.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَنُدۡخِلَنَّهُمۡ فِي ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿٩﴾
وئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وچاكى كرين، ئه‌م دێ وان به‌ينه به‌حه‌شتێ د ناڤ كۆما به‌نییێن خودێ يێن چاك دا.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ فَإِذَآ أُوذِيَ فِي ٱللَّهِ جَعَلَ فِتۡنَةَ ٱلنَّاسِ كَعَذَابِ ٱللَّهِۖ وَلَئِن جَآءَ نَصۡرٞ مِّن رَّبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنَّا كُنَّا مَعَكُمۡۚ أَوَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِأَعۡلَمَ بِمَا فِي صُدُورِ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿١٠﴾
و ژ مرۆڤان هه‌يه يێ دبێژت: مه باوه‌رى ب خودێ ئينايه، ڤێجا ئه‌گه‌ر بوتپه‌رێسان نه‌خۆشییه‌ك گه‌هاندێ ئه‌و ژ به‌ر عه‌زابا وان دێ بێ هه‌دار بت، وه‌كى وى يێ صه‌برێ ل سه‌ر عه‌زابا خودێ نه‌كێشت وته‌حه‌ممولا نه‌خۆشییێ نه‌كه‌ت، ڤێجا ژ باوه‌رییا خۆ لێڤه ببت، وئه‌گه‌ر سه‌ركه‌فتنه‌ك ژ خودايێ ته -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بۆ خودانێن باوه‌رییێ هات، ئه‌وێن هه يێن ژ باوه‌رییا خۆ لێڤه‌بووين دێ بێژن: مانێ ئه‌م ژى د گه‌ل هه‌وه بووين -گه‌لی خودان باوه‌ران- مه پشته‌ڤانییا هه‌وه دژى نه‌ياران دكر، ئه‌رێ وما خودێ ژ هه‌ر كه‌سه‌كێ دى زاناتر نينه ب وى تشتێ د سنگێن خه‌لكى دا؟
وَلَيَعۡلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَيَعۡلَمَنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ ﴿١١﴾
ومسوگه‌ر خودێ دێ وان نیاست يێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، ومسوگه‌ر ئه‌و دێ دوڕوییان ژى نیاست؛ دا ئه‌و وان ژێك ڤاڤێرت.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّبِعُواْ سَبِيلَنَا وَلۡنَحۡمِلۡ خَطَٰيَٰكُمۡ وَمَا هُم بِحَٰمِلِينَ مِنۡ خَطَٰيَٰهُم مِّن شَيۡءٍۖ إِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ ﴿١٢﴾
وئه‌وێن كافربووين ژ قوره‌يشییان، وباوه‌رى ب سۆز وگه‌فا خودێ نه‌ئيناى، گۆته يێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى: هوين دينێ موحه‌ممه‌دى بهێلن، ودويكه‌فتنا دينێ مه بكه‌ن، ئه‌م دێ بارێ گونه‌هێن هه‌وه هلگرين، وئه‌و ب خۆ تشته‌كى ژ بارێ گونه‌هێن وان هل ناگرن، هندى ئه‌ون ئه‌و دره‌وێ دكه‌ن.
وَلَيَحۡمِلُنَّ أَثۡقَالَهُمۡ وَأَثۡقَالٗا مَّعَ أَثۡقَالِهِمۡۖ وَلَيُسۡـَٔلُنَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَمَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ ﴿١٣﴾
ومسوگه‌ر ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه ب خۆ بارێ گونه‌هێن خۆ دێ هلگرن، و د گه‌ل بارێ خۆ دێ بارێ گونه‌هێن وان ژى هلگرن يێن وان ئه‌و د سه‌ر دا برين وبه‌رێ وان ژ ڕێكا خودێ دايه پاش، بێى تشته‌ك ژ بارێ دويكه‌فتییێن وان كێم ببت، ومسوگه‌ر ڕۆژا قيامه‌تێ پسيارا وان دره‌وان دێ ژ وان ئێته‌كرن يێن وان ژ نك خۆ چێ دكرن.
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَلَبِثَ فِيهِمۡ أَلۡفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمۡسِينَ عَامٗا فَأَخَذَهُمُ ٱلطُّوفَانُ وَهُمۡ ظَٰلِمُونَ ﴿١٤﴾
و ب ڕاستى مه نووح بۆ ملله‌تێ وى هنارت ڤێجا ئه‌و هزار كێم پێنجى سالان د ناڤ وان دا مابوو، وى به‌رێ وان ددا ته‌وحيدێ وئه‌و ژ شركێ ددانه پاش، به‌لێ وان گوهێ خۆ نه‌دا وى، ئينا خودێ ئه‌و ب تووفانێ كوشتن، ووان ب كوفر وسه‌رداچوونا خۆ زۆردارى ل خۆ كر.
فَأَنجَيۡنَٰهُ وَأَصۡحَٰبَ ٱلسَّفِينَةِ وَجَعَلۡنَٰهَآ ءَايَةٗ لِّلۡعَٰلَمِينَ ﴿١٥﴾
ڤێجا نووح وهه‌چییێ دويكه‌فتنا وى كرى ژ وان يێن د گه‌مییێ دا مه ڕزگاركرن، ومه ئه‌و چه‌نده كره نيشان وعيبره‌ت بۆ خه‌لكى.
وَإِبۡرَٰهِيمَ إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱتَّقُوهُۖ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿١٦﴾
وتو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- به‌حسێ ئيبراهيمى سلاڤ لێ بن بكه، ده‌مێ وى گۆتییه ملله‌تێ خۆ: په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن، وهوين ب ڕێكا ب جهئينانا فه‌رمانێن وى خۆ ژ غه‌زه‌با وى بپارێزن، ئه‌و بۆ هه‌وه چێتره، ئه‌گه‌ر هوين بزانن كانێ چ تشت بۆ هه‌وه يێ باشه و چ يێ خرابه.
إِنَّمَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡثَٰنٗا وَتَخۡلُقُونَ إِفۡكًاۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَمۡلِكُونَ لَكُمۡ رِزۡقٗا فَٱبۡتَغُواْ عِندَ ٱللَّهِ ٱلرِّزۡقَ وَٱعۡبُدُوهُ وَٱشۡكُرُواْ لَهُۥٓۖ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿١٧﴾
هوين -ئه‌ى ملله‌تێ من- ژبلی خودێ هه‌ما هنده‌ك صه‌نه‌مان دپه‌رێسن، وهوين دره‌وه‌كا مه‌زن دكه‌ن، هندى ئه‌و صه‌نه‌من يێن هوين ژبلی خودێ دپه‌رێسن، نه‌شێن ڕزقه‌كى بده‌نه هه‌وه، ڤێجا هوين ڕزقى ژ خودێ بخوازن نه ژ صه‌نه‌مێن خۆ، وهوين په‌رستنا وى ب تنێ بكه‌ن وشوكرا وى بكه‌ن سه‌را وى ڕزقێ وى دايه هه‌وه، پشتى مرنێ هوين دێ بۆ نك وى ئێنه زڤڕاندن، ڤێجا ئه‌و دێ جزايێ هه‌وه ده‌ته هه‌وه.
وَإِن تُكَذِّبُواْ فَقَدۡ كَذَّبَ أُمَمٞ مِّن قَبۡلِكُمۡۖ وَمَا عَلَى ٱلرَّسُولِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ ﴿١٨﴾
وئه‌گه‌ر هوين -ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان- پێغه‌مبه‌رێ مه موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- د وى تشتى دا يێ ئه‌و به‌رێ هه‌وه دده‌تێ ژ په‌رستنا خودێ ب تنێ دره‌وين ده‌ربێخن، ب ڕاستى هنده‌ك ملله‌تان به‌رى هه‌وه ژى پێغه‌مبه‌رێن خۆ د وێ حه‌قییێ دا يا وان به‌رێ وان دايێ دروين ده‌رێخستبوون، ڤێجا غه‌زه‌با خودێ ب سه‌ر وان دا هات، وهه‌ما يا ل سه‌ر موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رى ئه‌وه ئه‌و په‌ياما خودايێ خۆ ئاشكه‌را بگه‌هينت، ووى وه كربوو.
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ كَيۡفَ يُبۡدِئُ ٱللَّهُ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥٓۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ﴿١٩﴾
ئه‌رێ وما ئه‌وێن هه نزانن كانێ چاوا خودێ چێكرییان ژ چونه‌يێ دئافرينت، پاشى پشتى ئه‌و پويچ دبن دوباره ئه‌و وان چێ دكه‌ته‌ڤه، كانێ چاوا وى جارا ئێكێ ئه‌و چێكربوون، ئه‌و ل به‌ر وى يا ب زه‌حمه‌ت نينه؟ هندى دوباره‌كرنه ل سه‌ر خودێ يا ب ساناهییه، كانێ چاوا ئافراندنا جارا ئێكێ ل به‌ر وى يا ب ساناهى بوو.
قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ بَدَأَ ٱلۡخَلۡقَۚ ثُمَّ ٱللَّهُ يُنشِئُ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأٓخِرَةَۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٢٠﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه وان يێن باوه‌رییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ نه‌ئينن: هوين ل عه‌ردى بگه‌ڕن، وبه‌رێ خۆ بده‌نێ كانێ چاوا خودێ چێكرى ئافراندينه، وئافراندنا وان ل به‌ر وى يا ب زه‌حمه‌ت نه‌بوو؟ ڤێجا هه‌ر وه‌سا دوباره‌كرنا ئافراندنا وان ل ئاخره‌تێ ل به‌ر وى يا ب زه‌حمه‌ت نابت. هندى خودێیه ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه، تشتێ وى بڤێت ئه‌و دكه‌ت.
يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَرۡحَمُ مَن يَشَآءُۖ وَإِلَيۡهِ تُقۡلَبُونَ ﴿٢١﴾
يێ وى بڤێت ژ به‌نییێن خۆ ئه‌و وى عه‌زاب دده‌ت ل دويڤ وان تاوانێن وى د ژينا خۆ دا كرين، ويێ وى بڤێت ژ وان يێن تۆبه كرين وباوه‌رى ئيناى وكارێ چاك كرى ئه‌و دلۆڤانییێ پێ دبه‌ت، وهوين بۆ نك وى دێ ئێنه زڤڕاندن، ڤێجا ل دويڤ كريارێن هه‌وه ئه‌و دێ هه‌وه جزا ده‌ت.
وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِۖ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ ﴿٢٢﴾
وهوين -گه‌لی مرۆڤان- نه ل عه‌ردى ونه ل عه‌سمانى نه‌شێن ب بێ ئه‌مرییا خودێ وى بێزار كه‌ن، و ژبلی خودێ هه‌وه چو سه‌ركار نينن كارێن هه‌وه ب ڕێڤه ببه‌ن، وهه‌وه چو پشته‌ڤان ژى نينن هه‌وه ژ خودێ بپارێزن ئه‌گه‌ر وى خرابییه‌ك بۆ هه‌وه ڤيا.
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَلِقَآئِهِۦٓ أُوْلَـٰٓئِكَ يَئِسُواْ مِن رَّحۡمَتِي وَأُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿٢٣﴾
وئه‌وێن كافرى ب ئايه‌ت وده‌ليلێن خودێ وديدارا وى يا ل ڕۆژا قيامه‌تێ كرى، ئه‌وان چو بار د دلۆڤانییا من دا نينه ده‌مێ ئه‌و ل ئاخره‌تێ وێ عه‌زابێ دبينن يا بۆ وان هاتییه ئاماده‌كرن، وعه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان هه‌يه.
فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوۡمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱقۡتُلُوهُ أَوۡ حَرِّقُوهُ فَأَنجَىٰهُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلنَّارِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿٢٤﴾
ڤێجا به‌رسڤا ملله‌تێ ئيبراهيمى بۆ وى ئه‌و بوو هنده‌ك ژ وان گۆته هنده‌كان: هوين وى بكوژن يان بسوژن، ڤێجا وان ئه‌و هاڤێته د ئاگرى دا، ئينا خودێ ئه‌و ژێ ڕزگاركر، وئه‌و ئاگر ل سه‌ر وى سار كر، هندى د ڕزگاركرنا ئيبراهيمى دايه ژ ئاگرى نيشان وهێجه‌ت بۆ وى ملله‌تى هه‌نه يێ باوه‌رییێ دئينت وگوهدارییێ دكه‌ت.
وَقَالَ إِنَّمَا ٱتَّخَذۡتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡثَٰنٗا مَّوَدَّةَ بَيۡنِكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكۡفُرُ بَعۡضُكُم بِبَعۡضٖ وَيَلۡعَنُ بَعۡضُكُم بَعۡضٗا وَمَأۡوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن نَّـٰصِرِينَ ﴿٢٥﴾
وئيبراهيمى گۆته ملله‌تێ خۆ: ئه‌ى ملله‌تێ من هه‌ما هه‌وه ژبلی خودێ په‌رستنا هنده‌ك خوداوه‌ندێن ژ قه‌ستا كرییه، هه‌وه ئه‌و د ژينا دنيايێ دا بۆ خۆ يێن داناين وهوين ل سه‌ر ڤيانا وان دگه‌هنه ئێك، وهوين په‌رستن وخلمه‌تكارییا وان دكه‌ن، پاشى ڕۆژا قيامه‌تێ، هنده‌ك ژ هه‌و دێ خۆ ژ هنده‌كان به‌رى كه‌ن، وله‌عنه‌تان لێ كه‌ن، ودويماهییا هه‌وه هه‌مییان ئاگره، وهه‌وه پشته‌ڤانه‌ك نابت هه‌وه ژ چوونا ئاگرى خلاس بكه‌ت.
۞فَـَٔامَنَ لَهُۥ لُوطٞۘ وَقَالَ إِنِّي مُهَاجِرٌ إِلَىٰ رَبِّيٓۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٢٦﴾
ئينا لووطى باوه‌رى ب ئيبراهيمى ئينا ودويكه‌فتنا دينێ وى كر. وئيبراهيمى گۆت: هندى ئه‌زم ئه‌ز جهـ ووارێ ملله‌تێ خۆ دێ هێلم ودێ قه‌ستا عه‌ردێ پيرۆز كه‌م كو (شامه)، هندى خودێیه ئه‌وه زالێ كه‌س نه‌شێتێ، يێ كاربنه‌جهـ د ڕێڤه‌برنا خۆ دا.
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَجَعَلۡنَا فِي ذُرِّيَّتِهِ ٱلنُّبُوَّةَ وَٱلۡكِتَٰبَ وَءَاتَيۡنَٰهُ أَجۡرَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَإِنَّهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿٢٧﴾
ومه ئسحاق دايێ، وپشتى وى نه‌ڤییێ وى يه‌عقووب ژى مه دايێ، ومه پێغه‌مبه‌ر وكيتاب كرنه د ناڤ دوونده‌ها وى دا، ومه خێرا وێ نه‌خۆشییا وى د ڕێكا مه دا ديتى دايێ، د دنيايێ دا ناڤ وده‌نگه‌كێ باش وعه‌ياله‌كێ چاك، وهندى ئه‌وه ئه‌و ل ئاخره‌تێ ژ چاكانه.
وَلُوطًا إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ إِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٢٨﴾
وتو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- به‌حسێ لووطى بكه ده‌مێ وى گۆتییه ملله‌تێ خۆ: هندى هوينن هوين وێ كرێتییێ دكه‌ن يا كه‌سێ به‌رى هه‌وه نه‌كرى.
أَئِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلرِّجَالَ وَتَقۡطَعُونَ ٱلسَّبِيلَ وَتَأۡتُونَ فِي نَادِيكُمُ ٱلۡمُنكَرَۖ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوۡمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱئۡتِنَا بِعَذَابِ ٱللَّهِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿٢٩﴾
ئه‌رێ هوين بۆ خرابییێ دچنه نك زه‌لامان، وهوين ب كارێ خۆ يێ پيس ڕێكێ ل ڕێڤنگان دگرن، وهوين د ديوانێن خۆ دا كريارێن كرێت دكه‌ن، وه‌كى: تڕانه‌كرنا ب خه‌لكى، وتێوه‌ركرنا به‌رتفكان د وان يێن ب ڕێڤه دچن، وگه‌هاندنا نه‌خۆشییێ بۆ وان ب گۆتن وكريارێن سه‌قه‌ت؟ وئه‌ڤه ئاگه‌هداركرنه‌كه كو چێ نابت خه‌لك ل سه‌ر وى تشتى كۆم ببن يێ خودێ وپێغه‌مبه‌رى ئه‌و ژێ داينه پاش. ڤێجا به‌رسڤا ملله‌تێ لووطى ل سه‌ر گۆتنا وى ب تنێ ئه‌و بوو وان گۆت: كانێ عه‌زابا خودێ بۆ مه بينه ئه‌گه‌ر تو ڕاست دبێژى، ويێ ل دويڤ سۆزا خۆيى.
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿٣٠﴾
وى گۆت: خودايێ من تو من ب سه‌ر ملله‌تێ خرابكار بێخه ب ئينانه‌خوارا عه‌زابێ ب سه‌ر وان دا؛ چونكى وان كرێتى يا ئینایه‌ده‌ر وڕژدى يا ل سه‌ر كرى، ئينا خودێ دوعايا وى ب جهئينا.
وَلَمَّا جَآءَتۡ رُسُلُنَآ إِبۡرَٰهِيمَ بِٱلۡبُشۡرَىٰ قَالُوٓاْ إِنَّا مُهۡلِكُوٓاْ أَهۡلِ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةِۖ إِنَّ أَهۡلَهَا كَانُواْ ظَٰلِمِينَ ﴿٣١﴾
وده‌مێ ملياكه‌تان خه‌به‌رێ خۆش ب بوونا ئسحاقى، ويه‌عقووبێ كوڕێ وى پشتى وى بۆ ئيبراهيمى ئيناى، ملياكه‌تان گۆته ئيبراهيمى: هندى ئه‌مين ئه‌م خه‌لكێ گوندێ لووطى، كو گوندێ (سه‌دوومه) دێ تێبه‌ين؛ چونكى هندى خه‌لكێ وى گوندينه ب بێ ئه‌مرییا خودێ زۆردارى ل خۆ كرییه.
قَالَ إِنَّ فِيهَا لُوطٗاۚ قَالُواْ نَحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَن فِيهَاۖ لَنُنَجِّيَنَّهُۥ وَأَهۡلَهُۥٓ إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ كَانَتۡ مِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ﴿٣٢﴾
ئيبراهيمى گۆته فريشته‌يان: هندى لووطه يێ د ناڤ وان دا وئه‌و نه ژ زۆردارانه، وان گۆتێ: ئه‌م دزانين كانێ كى ل وێرێیه، ئه‌م دێ وى ومروڤێن وى ژ وێ تێبرنێ ڕزگار كه‌ين يا كو دێ ب سه‌رێ گوندییێن وى دا ئێت، ژنا وى تێ نه‌بت ئه‌و ژ وانه يێن دميننه د عه‌زابێ دا.
وَلَمَّآ أَن جَآءَتۡ رُسُلُنَا لُوطٗا سِيٓءَ بِهِمۡ وَضَاقَ بِهِمۡ ذَرۡعٗاۖ وَقَالُواْ لَا تَخَفۡ وَلَا تَحۡزَنۡ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهۡلَكَ إِلَّا ٱمۡرَأَتَكَ كَانَتۡ مِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ﴿٣٣﴾
وده‌مێ ملياكه‌ت هاتينه نك لووطى وى پێ نه‌خۆش بوو؛ چونكى وى هزر دكر ئه‌و مرۆڤن، وئه‌و ب هاتنا وان خه‌مگين بوو؛ چونكى وى خرابییا ملله‌تێ خۆ دزانى، ووان گۆته وى: نه‌ترسه ملله‌تێ ته نه‌شێن بگه‌هنه مه، وتو ب خه‌م نه‌كه‌ڤه كو مه گۆتییه ته ئه‌م دێ وان تێ به‌ين، هندى ئه‌مين ئه‌م دێ ته ومرۆڤێن ته ژ وێ عه‌زابێ ڕزگار كه‌ين يا كو دێ ب سه‌ر ملله‌تێ ته دا ئێت ژنا ته تێ نه‌بت، ئه‌و دێ ژ وان بت يێن تێ دچن ژ ملله‌تێ وێ.
إِنَّا مُنزِلُونَ عَلَىٰٓ أَهۡلِ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةِ رِجۡزٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ ﴿٣٤﴾
هندى ئه‌مين ئه‌م دێ عه‌زابه‌كێ ژ عه‌سمانى ب سه‌ر مرۆڤێن ڤى گوندى دا ئينينه خوارێ؛ ژ به‌ر نه‌گوهدارییا وان بۆ خودێ وكرنا وان بۆ كرێتییێ.
وَلَقَد تَّرَكۡنَا مِنۡهَآ ءَايَةَۢ بَيِّنَةٗ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿٣٥﴾
و ب ڕاستى مه هنده‌ك شوينوارێن ئاشكه‌را ژ وارێ ملله‌تێ لووطى هێلان عيبره‌ت بۆ ملله‌ته‌كێ فام بكه‌ت، ومفایى ژێ وه‌ربگرت.
وَإِلَىٰ مَدۡيَنَ أَخَاهُمۡ شُعَيۡبٗا فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱرۡجُواْ ٱلۡيَوۡمَ ٱلۡأٓخِرَ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ ﴿٣٦﴾
ومه بۆ خه‌لكێ (مه‌ديه‌نێ) برايێ وان شوعه‌يب هنارت، ئينا وى گۆته وان: ئه‌ى ملله‌تێ من په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن، هه‌وه ژ وى پێڤه‌تر چو خودا نينن، وهوين ب په‌رستنا خودايێ خۆ هيڤییا ڕۆژا دويماهییێ بكه‌ن، وزێده خرابكارییێ وگونه‌هان د عه‌ردى دا نه‌كه‌ن، به‌لێ تۆبه بكه‌ن و ل خودايێ خۆ بزڤڕن.
فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ ﴿٣٧﴾
ئينا خه‌لكێ (مه‌ديه‌نێ) شوعه‌يب د وى تشتى دا يێ وى ژ خودێ گه‌هاندییه وان دره‌وين ده‌رێخست، ئينا ڤه‌له‌رزينه‌كا دژوار ئه‌و گرتن، ڤێجا ئه‌و د خانییێن خۆ ڤه كه‌فتن وچوون.
وَعَادٗا وَثَمُودَاْ وَقَد تَّبَيَّنَ لَكُم مِّن مَّسَٰكِنِهِمۡۖ وَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ فَصَدَّهُمۡ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَكَانُواْ مُسۡتَبۡصِرِينَ ﴿٣٨﴾
ومه عاد وثه‌موودى تێبرن، و ب ڕاستى كاڤلبوونا خانییێن وان بۆ هه‌وه ئاشكه‌را بوويه، وغه‌زه‌با مه يا كو ب سه‌ر وان دا هاتى، وشه‌يتانى كارێن وان يێن خراب ل به‌ر وان خه‌ملاندن، ڤێجا وى به‌رێ وان ژ ڕێكا خودێ وڕێكا باوه‌رییا ب وى وپێغه‌مبه‌رێ وى وه‌رگێڕا، وئه‌و د كوفر وسه‌رداچوونا خۆ دا دخودان ديتن بوون، وپێ دكه‌يفخۆش بوون، وان هزر دكر ئه‌و دڕاست ودورستن، وئه‌و ب خۆ د به‌رزه‌بوونێ دا دنقۆ بوون.
وَقَٰرُونَ وَفِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَۖ وَلَقَدۡ جَآءَهُم مُّوسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا كَانُواْ سَٰبِقِينَ ﴿٣٩﴾
ومه قاروون وفيرعه‌ون وهامان تێبرن، و ب ڕاستى مووسا ب ده‌ليلێن ئاشكه‌را بۆ وان هه‌مییان هاتبوو، ڤێجا وان خۆ ل عه‌ردى مه‌زن كر، وخۆ گه‌له‌ك ديت، وئه‌و نه ئه‌و بوون يێن ژ ده‌ست مه ده‌ركه‌ڤن، به‌لكى ئه‌م دخودان شيان بووين ل سه‌ر وان.
فَكُلًّا أَخَذۡنَا بِذَنۢبِهِۦۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِ حَاصِبٗا وَمِنۡهُم مَّنۡ أَخَذَتۡهُ ٱلصَّيۡحَةُ وَمِنۡهُم مَّنۡ خَسَفۡنَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ وَمِنۡهُم مَّنۡ أَغۡرَقۡنَاۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ﴿٤٠﴾
ڤێجا هه‌ر ئێك ژ ئه‌وێن هه يێن مه به‌حسێ وان كرى ژ به‌ر گونه‌ها وى مه گرت: ڤێجا ژ وان هه‌بوو يێ مه هنده‌ك به‌رێن ژ ته‌قنا هشككرى ب سه‌ردا به‌رداين، وئه‌ڤه ملله‌تێ لووطى بوون، و ژ وان هه‌بوو يێ قێڕى ب سه‌ر دا هاتى، وئه‌ڤه ملله‌تێ صالحى وشوعه‌يبى بوون، و ژ وان هه‌بوو يێ مه د عه‌ردى دا برییه خوارێ وه‌كى قاروونى، و ژ وان هه‌بوو يێ مه خه‌ندقاندى، وئه‌و ملله‌تێ نووحى وفيرعه‌ون وملله‌تێ وى بوو، ونه‌بوويه كو خودێ ڤان ب گونه‌ها هنده‌كێن دى بگرت، ڤێجا زۆردارییێ ل وان بكه‌ت وبێ گونه‌هـ وان تێ ببه‌ت، به‌لێ وان ب خۆ زۆردارى ل خۆ دكر كو د قه‌نجییێن خودێ دا بوون وپه‌رستنا هنده‌كێن دى دكر.
مَثَلُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡلِيَآءَ كَمَثَلِ ٱلۡعَنكَبُوتِ ٱتَّخَذَتۡ بَيۡتٗاۖ وَإِنَّ أَوۡهَنَ ٱلۡبُيُوتِ لَبَيۡتُ ٱلۡعَنكَبُوتِۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ﴿٤١﴾
مه‌ته‌لا وان يێن ژبلی خودێ صه‌نه‌م بۆ خۆ كرينه دۆست وسه‌ركار وهيڤى خواستى كو ئه‌و وان ب سه‌ربێخن، وه‌كى مه‌ته‌لا ته‌ڤنپيركێیه ئه‌وا ماله‌ك بۆ خۆ داناى دا پێ بێته پاراستن، به‌لێ وێ مالێ ل ده‌مێ ته‌نگاڤییێ چو مفا نه‌گه‌هاندێ، ڤێجا ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه ژى دوه‌سانه دۆست وسه‌ركارێن وان يێن كو وان ژبلی خودێ بۆ خۆ داناين چو مفا نه‌گه‌هانده وان، ومالا ته‌ڤنپيركێ لاوازترين ماله، ئه‌گه‌ر وان ئه‌ڤه زانيبا وان ئه‌و بۆ خۆ نه دكرنه سه‌ركار؛ چونكى نه ئه‌و مفاى دگه‌هينن ونه‌زيانێ.
إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٤٢﴾
هندى خودێیه دزانت كانێ ئه‌و چ شريكان بۆ وى ددانن، و ب ڕاستى ئه‌و چو نينن، به‌لكى هه‌ما ئه‌و هنده‌ك ناڤن وان ل سه‌ر داناين، نه چو مفاى دگه‌هينن ونه چو زيانێ. وئه‌و د تۆلڤه‌كرنا خۆ دا ژ وى يێ كوفرێ ب وى بكه‌ت يێ زاله، و د ڕێڤه‌برن وكارێ خۆ دا يێ كاربنه‌جهـه.
وَتِلۡكَ ٱلۡأَمۡثَٰلُ نَضۡرِبُهَا لِلنَّاسِۖ وَمَا يَعۡقِلُهَآ إِلَّا ٱلۡعَٰلِمُونَ ﴿٤٣﴾
وئه‌ڤان مه‌ته‌لان ئه‌م بۆ مرۆڤان دئينين؛ دا ئه‌و مفایى بۆ خۆ ژێ وه‌ربگرن وژێ فێر ببن، و ژ زانايان پێڤه‌تر كه‌س تێ ناگه‌هت.
خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٤٤﴾
خودێ عه‌سمان وعه‌رد ب دادى وحه‌قییێ ئافراندن، هندى د ئافراندنا وان دايه هێجه‌ت وده‌ليل هه‌نه بۆ وى يێ باوه‌رییێ ب ده‌ليل وئايه‌تان دئينت ده‌مێ وان دبينت.
ٱتۡلُ مَآ أُوحِيَ إِلَيۡكَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنۡهَىٰ عَنِ ٱلۡفَحۡشَآءِ وَٱلۡمُنكَرِۗ وَلَذِكۡرُ ٱللَّهِ أَكۡبَرُۗ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تَصۡنَعُونَ ﴿٤٥﴾
تو وێ بخوينه يا بۆ ته هاتییه خوارێ ژ قورئانێ، وكارى پێ بكه، ونڤێژێ ب دورستى بكه، هندى به‌رده‌وامییا ل سه‌ر نڤێژێیه خودانى ژ كرنا گونه‌هـ وكرێتییان پاشڤه‌دبه‌ت؛ چونكى ئه‌وێ به‌ردوامییێ ل سه‌ر بكه‌ت، و ب دورستى بكه‌ت، دلێ وى روهن دبت، وباوه‌رییا وى زێده دبت، وخێرخوازییا وى ب هێز دكه‌ڤت، ودلێ وى زوى ب زوى ناچته خرابییێ، وزكرێ خودێ د نڤێژێ دا ووه‌كى دى ژى ژ هه‌ر تشته‌كێ دى باشتر ومه‌زنتر و ب خێرتره. وخودێ دزانت كانێ هوين چ باشى وخرابییان دكه‌ن، ڤێجا ئه‌و دێ هه‌وه سه‌را وێ چه‌ندێ جزا ده‌ت.
۞وَلَا تُجَٰدِلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ إِلَّا بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ إِلَّا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُمۡۖ وَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱلَّذِيٓ أُنزِلَ إِلَيۡنَا وَأُنزِلَ إِلَيۡكُمۡ وَإِلَٰهُنَا وَإِلَٰهُكُمۡ وَٰحِدٞ وَنَحۡنُ لَهُۥ مُسۡلِمُونَ ﴿٤٦﴾
و ب ڕه‌نگێ باشتر، وگۆتنا جوانتر نه‌بت هوين -گه‌لی خودان باوه‌ران- دان وستاندنێ د گه‌ل جوهى وفه‌لان نه‌كه‌ن، ئه‌و تێ نه‌بن يێن به‌رێ خۆ ژ حه‌قییێ وه‌رگێڕاى وڕكدارى كرى وخۆ مه‌زن كرى وخۆ بۆ شه‌رێ هه‌وه ئاماده‌كرى، هوين ب شيرى وان باخێڤن حه‌تا ئه‌و باوه‌رییێ بينن، يان ژى ب سه‌رشۆڕى زێڕه‌سه‌رییێ بده‌ن، وهوين بێژن: مه باوه‌رى ب وێ قورئانێ ئينايه يا بۆ مه هاتییه خوارێ، ومه باوه‌رى ب ته‌ورات وئنجيلێ ژى يێن بۆ هه‌وه هاتينه خوارێ ئينايه، وخودايێ مه وخودايێ هه‌وه ئێكه وى چو هه‌ڤپشك د خۆيينى وناڤ وسالۆخه‌تان دا نينن، ومه خۆ ته‌سليمى ئه‌مر وفه‌رمانا وى كرییه.
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَۚ فَٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يُؤۡمِنُونَ بِهِۦۖ وَمِنۡ هَـٰٓؤُلَآءِ مَن يُؤۡمِنُ بِهِۦۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلۡكَٰفِرُونَ ﴿٤٧﴾
وكانێ چاوا مه كيتاب بۆ وان پێغه‌مبه‌ران ئينان يێن به‌رى ته -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- هاتين، وه‌سا مه ئه‌ڤ كيتابه بۆ ته ئينا خوارێ يا كو كيتابێن به‌رى خۆ ڕاستگۆ ده‌ردئێخت، ڤێجا ئه‌وێن مه كيتاب بۆ ئينايه خوارێ ژ ئسرائيلیان ووان كيتاب ب دورستى زانى ئه‌و باوه‌رییێ ب قورئانێ دئينن، و ژ ڤان عه‌ره‌بێن قوره‌يشى ويێن دى ژى هه‌يه يێ باوه‌رییێ پێ بينت، و ژ كافران پێڤه‌تر كه‌س د ڤێ قورئانێ وهێجه‌ت وده‌ليلێن وێ دا ناكه‌فته گومانێ، وكوفرێ پێ ناكه‌ت.
وَمَا كُنتَ تَتۡلُواْ مِن قَبۡلِهِۦ مِن كِتَٰبٖ وَلَا تَخُطُّهُۥ بِيَمِينِكَۖ إِذٗا لَّٱرۡتَابَ ٱلۡمُبۡطِلُونَ ﴿٤٨﴾
و ژ موعجزه‌يێن ته يێن ئاشكه‌را -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- ئه‌ڤه‌يه: به‌رى ئه‌ڤ قورئانه بۆ ته بێت نه ته چو كيتاب خواندينه ونه ته چو حه‌رف ب ده‌ستێ خۆ نڤيسينه، وئه‌و ڤێ چه‌ندێ دزانن، وئه‌گه‌ر به‌رى وه‌حى بۆ ته بێت تو يێ خوانده‌ڤا باى يان ته نڤيسين كربا هنگى يێن نه‌حه‌ق دا كه‌ڤنه گومانێ، ودا بێژن: وى ئه‌ڤه ژ كيتابێن به‌رێ يا وه‌رگرتى.
بَلۡ هُوَ ءَايَٰتُۢ بَيِّنَٰتٞ فِي صُدُورِ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿٤٩﴾
به‌لكى قورئان هنده‌ك ئايه‌تێن ڕامان ئاشكه‌رانه زانا وان ژ به‌ر دكه‌ن، و ژ وان زۆرداران پێڤه‌تر -يێن به‌رێ خۆ ژ حه‌قییێ وه‌ردگێڕن وهه‌ڤڕكییێ دكه‌ن- كه‌س ده‌روێ ب ئايه‌تێن مه ناكه‌ت.
وَقَالُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَٰتٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قُلۡ إِنَّمَا ٱلۡأٓيَٰتُ عِندَ ٱللَّهِ وَإِنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٞ مُّبِينٌ ﴿٥٠﴾
وبوتپه‌رێسان گۆت: بلا هنده‌ك هێجه‌ت وده‌ليل بۆ موحه‌ممه‌دى هاتبانه خوارێ كو مه ب چاڤ ديتبان، وه‌كى حێشترا صالحى وگۆپالێ مووساى! تو بێژه وان: مه‌سه‌لا ڤان ئايه‌تان ب ده‌ستێ خودێیه، ئه‌گه‌ر وى بڤێت ئه‌و دێ وان ئينته خوارێ، وئه‌گه‌ر نه نائينت، وهه‌ما ئه‌ز پێغه‌مبه‌ره‌كم هه‌وه ژ عه‌زابا خودێ دترسينم، وڕێكا حه‌قییێ يا ئاشكه‌را نيشا هه‌وه دده‌م.
أَوَلَمۡ يَكۡفِهِمۡ أَنَّآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ يُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَرَحۡمَةٗ وَذِكۡرَىٰ لِقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿٥١﴾
ئه‌رێ وما تێرا ڤان بوتپه‌رێسان نه‌بوو كو ئه‌و بزانن تو يێ ڕاستگۆيى -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- كو مه قورئان بۆ ته ئينايه خوارێ بۆ وان دئێته خواندن؟ هندى د ڤێ قورئانێ دايه دلۆڤانییه‌ك بۆ خودان باوه‌ران د دنيايێ وئاخره‌تێ دا هه‌يه، وبيرئينانه‌ك ژى بۆ وان تێدا هه‌يه ئه‌و بيرا خۆ لێ دئيننه‌ڤه.
قُلۡ كَفَىٰ بِٱللَّهِ بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡ شَهِيدٗاۖ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلۡبَٰطِلِ وَكَفَرُواْ بِٱللَّهِ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ﴿٥٢﴾
تو بێژه: خودێ به‌سه د ناڤبه‌را من وهه‌وه دا شاهد بت ل سه‌ر ڕاستگۆيییا من كو ئه‌ز پێغه‌مبه‌رێ ويمه، و ل سه‌ر دره‌وپێكرنا هه‌وه بۆ من وبۆ وێ حه‌قییێ يا ئه‌ز بۆ هه‌وه پێ ژ نك خودێ هاتيم، هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وعه‌درى هه‌ى ئه‌و پێ دزانت، تشته‌ك ژێ ل به‌ر وى به‌رزه نابت. وئه‌وێن باوه‌رى ب نه‌حه‌قییێ ئيناى وكوفر ب خودێ كرى -د سه‌ر ڤان هه‌مى ده‌ليلێن ئاشكه‌را ڕا- ئه‌و ئه‌ون يێن ل دنيايێ وئاخره‌تێ دزيانكار.
وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلۡعَذَابِ وَلَوۡلَآ أَجَلٞ مُّسَمّٗى لَّجَآءَهُمُ ٱلۡعَذَابُۚ وَلَيَأۡتِيَنَّهُم بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ ﴿٥٣﴾
وبوتپه‌رێسێن ملله‌تێ ته بۆ تڕانه‌پێكرن له‌زێ ل عه‌زابێ دكه‌ن، وئه‌گه‌ر نه ژ به‌ر هندێ با كو خودێ ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى بۆ عه‌زابا وان د دنيايێ دا دانايه نه‌پێش دكه‌ڤت نه‌پاش دكه‌ڤت، ده‌مێ وان داخوازا عه‌زابێ دكر دا عه‌زاب ب سه‌ر وان دا ئێت، وعه‌زاب ب خافله‌تى ڤه هه‌ر دێ ب سه‌ر وان دا ئێت، وئه‌و پێ ناحه‌سیێن.
يَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلۡعَذَابِ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةُۢ بِٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٥٤﴾
ئه‌و له‌زێ ل هاتنا عه‌زابێ د دنيايێ دا ل ته دكه‌ن، وئه‌و هه‌ر دێ ب سه‌ر وان دا ئێت، وهندى عه‌زابا جه‌هنه‌مێیه ل ئاخره‌تێ دێ دۆرێ ل وان گرت، ئه‌و ژێ خلاس نابن.
يَوۡمَ يَغۡشَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَمِن تَحۡتِ أَرۡجُلِهِمۡ وَيَقُولُ ذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿٥٥﴾
ڕۆژا قيامه‌تێ عه‌زاب ژ هنداڤى سه‌رێ كافران ب سه‌ر وان دا دئێت، و ژ بن پییێن وان ژى، وئاگر ژ هه‌مى ڕه‌خان ڤه ب سه‌ر وان دا دئێت، وخودێ هنگى دبێژته وان: هوين تام بكه‌نه جزايێ كارێ هه‌وه د دنيايێ دا دكر: ژ شركا ب خودێ، وكرنا گونه‌هـ وتاوانان.
يَٰعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّ أَرۡضِي وَٰسِعَةٞ فَإِيَّـٰيَ فَٱعۡبُدُونِ ﴿٥٦﴾
ئه‌ى به‌نییێن من يێن باوه‌رى ئيناى، ئه‌گه‌ر د ئاشكه‌راكرنا باوه‌رییێ وپه‌رستنا خودێ ب تنێ دا هوين د ته‌نگاڤییێ دا بن، هوين ل عه‌ردێ خودێ يێ به‌رفره‌هـ مشه‌خت ببن، وپه‌رستنێ بۆ من ب تنێ بكه‌ن.
كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۖ ثُمَّ إِلَيۡنَا تُرۡجَعُونَ ﴿٥٧﴾
هه‌ر نه‌فسه‌كا زێندى دێ تام كه‌ته مرنێ، پاشى هوين بۆ حسێب وجزادانێ بۆ نك مه دێ ئێنه زڤڕاندن.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَنُبَوِّئَنَّهُم مِّنَ ٱلۡجَنَّةِ غُرَفٗا تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ نِعۡمَ أَجۡرُ ٱلۡعَٰمِلِينَ ﴿٥٨﴾
وئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وئه‌و كارێن چاك كرين يێن فه‌رمان پێ لێ هاتییه‌كرن مسوگه‌ر ئه‌م دێ وان ل ژۆرێن بلند ژ به‌حه‌شتێ دانين يێن رويبار د بن دا دچن، هه‌ر وهه‌ر ئه‌و دێ تێدا مينن، ئه‌ڤ ژۆرێن به‌حه‌شتێ چ باش جزايه بۆ وان يێن كارى ب فه‌رمانا خودێ دكه‌ن.
ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ ﴿٥٩﴾
هندى ئه‌و به‌حه‌شتن يێن به‌حس ژێ هاتییه‌كرن بۆ وان خودان باوه‌رانه يێن صه‌بر ل سه‌ر گوهدارییا خودێ كێشاى، وپێگرى ب دينێ خۆ كرى، و د ڕزق وجيهادا دوژمنى دا خۆ دهێلنه ب هيڤيیا خودێ ڤه.
وَكَأَيِّن مِّن دَآبَّةٖ لَّا تَحۡمِلُ رِزۡقَهَا ٱللَّهُ يَرۡزُقُهَا وَإِيَّاكُمۡۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٦٠﴾
وچه‌ند حه‌يوان هه‌نه ل سه‌ر عه‌ردى ب ڕێڤه دچن ڕزقێ خۆ بۆ ڕۆژا دى هل ناگرن، وه‌كى مرۆڤ دكه‌ت، خودێ ڕزقێ وان دده‌ت وه‌كى ڕزقێ هه‌وه دده‌ت، وئه‌وه گوهدێرێ گۆتنێن هه‌وه، يێ پڕزانا ب كريار وهزرێن هه‌وه يێن دلی.
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۖ فَأَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ ﴿٦١﴾
وئه‌گه‌ر تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- پسيارا بوتپه‌رێسان بكه‌ى: كێ عه‌سمان وعه‌رد ب ڤى ڕه‌نگێ جوان ئافراندينه، وڕۆژ وهه‌يڤ بنده‌ست كرينه؟ مسوگه‌ر ئه‌و دێ بێژن: خودێ ب تنێ ئه‌و يێن ئافراندين، ڤێجا چاوا ئه‌و به‌رێ خۆ ژ باوه‌رییا ب خودێ وه‌ردگێڕن، وپه‌رستنا هنده‌كێن دى د گه‌ل وى دكه‌ن؟ ڤێجا تو ژ دره‌و وبێ به‌ختییا وان عه‌جێبگرتى ببه!!
ٱللَّهُ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ وَيَقۡدِرُ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٦٢﴾
خودايێ پاك وبلند ڕزقى بۆ وى به‌رفره‌هـ دكه‌ت يێ وى بڤێت ژ به‌نییێن خۆ، و ل سه‌ر وى به‌رته‌نگ دكه‌ت يێ وى بڤێت، هندى خودێیه ب هه‌ر تشته‌كێ هوين دكه‌ن يێ پڕزانايه، چو تشت ل وى به‌رزه نابت.
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّن نَّزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِ مَوۡتِهَا لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ ﴿٦٣﴾
وئه‌گه‌ر تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- پسيارا بوتپه‌رێسان بكه‌ى: كێ ئاڤه‌ك ژ عه‌وران باراندییه وعه‌رد پشتى هشك بووى پێ شين كرییه‌ڤه؟ مسوگه‌ر ئه‌و دێ ئعترافێ كه‌ن وبێژنه ته: خودێ ب تنێیه ئه‌و چه‌نده كرى، تو بێژه: حه‌مد بۆ وى خودايى بت يێ هێجه‌تا ته ب سه‌ر يا وان ئێخستى، به‌لكى پترییا وان فام ناكه‌ن كانێ مفايێ وان وزيانا وان د چ دايه، وئه‌گه‌ر وان فام كربا وان شريك بۆ خودێ چێ نه‌دكرن.
وَمَا هَٰذِهِ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا لَهۡوٞ وَلَعِبٞۚ وَإِنَّ ٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَ لَهِيَ ٱلۡحَيَوَانُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ﴿٦٤﴾
وئه‌ڤ ژينا دنيايێ ژ موژيلی ويارییان پێڤه‌تر چو ددى نينه، پاشى ئه‌و زوى دچت، وهندى خانییێ ئاخره‌تێیه ئه‌وه ژينا ڕاست وبه‌رده‌وام يا كو مرن تێدا نه‌بت، ئه‌گه‌ر خه‌لكى ئه‌ڤ چه‌نده زانيبا خانییێ به‌روه‌خت ب سه‌ر يێ به‌رده‌وام نه‌دئێخست.
فَإِذَا رَكِبُواْ فِي ٱلۡفُلۡكِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ إِذَا هُمۡ يُشۡرِكُونَ ﴿٦٥﴾
ڤێجا ئه‌گه‌ر كافر د ده‌ريايێ دا ل گه‌مییان سويار بوون، وئه‌و ژ خه‌ندقاندنێ ترسیان، ئه‌و دێ به‌رێ خۆ ده‌نه خودێ ب تنێ، و ژ دله‌كێ صافى دێ دوعايان ژ وى كه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر وى ئه‌و ده‌ربازكرنه هشكاتییێ، وته‌نگاڤى ژ سه‌ر وان ڕابوو، ئه‌و دێ ل شركا خۆ زڤڕنه‌ڤه. وئه‌و ب ڤێ چه‌ندێ هه‌ڤدژییێ دكه‌ن، ل ده‌مێ ته‌نگاڤییێ ته‌وحیدا خودێ دكه‌ن، و ل ده‌مێ به‌رفره‌هییێ شركێ دكه‌ن.
لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ وَلِيَتَمَتَّعُواْۚ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ ﴿٦٦﴾
وشركا وان پشتى مه قه‌نجییا ڕزگاربوونا ژ ده‌ريايێ د گه‌ل وان كرى، بۆ هندێیه دا دويماهییا وێ قه‌نجییا مه د گه‌ل وان كرى ببته كوفر ، ودا ئه‌و خۆشیبرنا خۆ د ڤێ دنيايێ دا تمام بكه‌ن، پاشى ئه‌و خرابییا كارێ خۆ دێ زانن، ودێ زانن كانێ خودێ چ عه‌زاب بۆ وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئاماده كرییه.
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا جَعَلۡنَا حَرَمًا ءَامِنٗا وَيُتَخَطَّفُ ٱلنَّاسُ مِنۡ حَوۡلِهِمۡۚ أَفَبِٱلۡبَٰطِلِ يُؤۡمِنُونَ وَبِنِعۡمَةِ ٱللَّهِ يَكۡفُرُونَ ﴿٦٧﴾
ئه‌رێ وما كافرێن (مه‌كه‌هێ) نه‌ديتییه كو خودێ (مه‌كه‌هـ) بۆ وان يا كرییه جهه‌كێ پاراستى وته‌نا، خه‌لكێ وێ تێدا ژ خۆ ومالێ خۆ دپشتڕاستن، ومرۆڤ ل ده‌ور وبه‌رێن وان ژ ده‌رڤه‌ى حه‌ره‌مێ، نه دپشتڕاستن ودئێنه ڕه‌ڤاندن؟ ئه‌رێ ڤێجا ئه‌و باوه‌رییێ ب شركێ دئينن، وكافرییێ ب وێ قه‌نجییێ دكه‌ن يا خودێ ب تايبه‌تى د گه‌ل وان كرى، وئه‌و په‌رستنا وى ب تنێ ناكه‌ن؟
وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِٱلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَهُۥٓۚ أَلَيۡسَ فِي جَهَنَّمَ مَثۡوٗى لِّلۡكَٰفِرِينَ ﴿٦٨﴾
كه‌س ژ وى زۆردارتر نينه يێ دره‌و ل سه‌ر ناڤێ خودێ كرى، ڤێجا نه‌حه‌قى وسه‌رداچوونا خۆ ب خودێ ڕاداى، يان دره‌و ب وێ حه‌قییێ كرى يا خودێ پێغه‌مبه‌رێ خۆ پێ هنارتى، هندى د ئاگرى دایه جهه‌ك بۆ وى هه‌يه يێ كوفر ب خودێ كرى، وباوه‌رى ب ته‌وحيدا وى نه‌ئيناى، وپێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌د سلاڤ لێ بن دره‌وين ده‌رێخستى.
وَٱلَّذِينَ جَٰهَدُواْ فِينَا لَنَهۡدِيَنَّهُمۡ سُبُلَنَاۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَمَعَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿٦٩﴾
وئه‌و خودان باوه‌رێن جيهادا نه‌فسا خۆ وشه‌يتانى ونه‌يارێن خودێ كرى، وصه‌بر ل سه‌ر نه‌خۆشییا د ڕێكا خودێ دا كێشاى، خودێ به‌رێ وان دێ ده‌ته ڕێكێن خێرێ، ودێ وان ل سه‌ر ڕێكا ڕاست موكم كه‌ت، وهه‌چییێ ئه‌ڤه سالۆخه‌تێن وى بن ئه‌و بۆ خۆ وبۆ خه‌لكى ژى دێ يێ قه‌نجيخواز بت. وهندى خودێیه ب پشته‌ڤانى وپاراستن وته‌وفيقا خۆ يێ د گه‌ل وى يێ قه‌نجيكار بت ژ به‌نییان.