قورئانا پیرۆز › سورەتا ژمارە ٤٩
سورەتا الحجرات ب تەفسیرا کوردی
Al-Hujurat
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُقَدِّمُواْ بَيۡنَ يَدَيِ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ﴿١﴾
ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى هوين ژبلی ئه‌مرێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى تشته‌كێ دى د دينێ خۆ دا ده‌رنه‌ئێخن وبۆ خۆ دورست نه‌كه‌ن دا هوين نه‌بنه بيدعه‌چى، و ژ خودێ بترسن وێ گۆتن وكريارێ نه‌كه‌ن يا دژى ئه‌مرێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بت، هندى خودێیه گوهدێرێ گۆتنێن هه‌وه‌يه، وئه‌و ب ئنيه‌ت وكريارێن هه‌وه يێ پڕزانايه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَرۡفَعُوٓاْ أَصۡوَٰتَكُمۡ فَوۡقَ صَوۡتِ ٱلنَّبِيِّ وَلَا تَجۡهَرُواْ لَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ كَجَهۡرِ بَعۡضِكُمۡ لِبَعۡضٍ أَن تَحۡبَطَ أَعۡمَٰلُكُمۡ وَأَنتُمۡ لَا تَشۡعُرُونَ ﴿٢﴾
ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، ده‌مێ هوين د گه‌ل پێغه‌مبه‌رى دئاخڤن هوين ده‌نگێ خۆ ب سه‌ر ده‌نگێ وى نه‌ئێخن، وهوين ب ده‌نگه‌كێ بلند گازى وى نه‌كه‌ن وه‌كى هوين گازى ئێك ودو دكه‌ن، وهوين ده‌مێ وى دئاخێڤن وى وه‌كى خه‌لكێ دى حسێب نه‌كه‌ن، كا چاوا ئه‌و ب پێغه‌مبه‌رينییا خۆ وه‌كى خه‌لكێ دى نينه، وڤيان ودويكه‌فتنا وى كاره‌كێ فه‌ره، هوين ڤێ چه‌ندێ بكه‌ن؛ دا كريارێن هه‌وه پويچ نه‌بن بێى هوين پێ بحه‌سیێن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصۡوَٰتَهُمۡ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱمۡتَحَنَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمۡ لِلتَّقۡوَىٰۚ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٌ عَظِيمٌ ﴿٣﴾
هندى ئه‌ون يێن ده‌نگێ خۆ ل نك پێغه‌مبه‌رێ خودێ نزم دكه‌ن ئه‌و ئه‌ون يێن خودێ دلێن وان بۆ ته‌قوايێ جه‌ڕباندين، لێبۆرينا ژ گونه‌هان وخێره‌كا مه‌زن، كو به‌حه‌شته، بۆ وان ل نك خودێ هه‌يه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَآءِ ٱلۡحُجُرَٰتِ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ ﴿٤﴾
هندى ئه‌ون يێن ل پشت مه‌زه‌لكێن ته -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- ب ده‌نگه‌كێ بلند گازى ته دكه‌ن، پترییا وان تێ ناگه‌هن كانێ د گه‌ل پێغه‌مبه‌رێ خودێ سلاڤ لێ بن دڤێت ئه‌و ب چ تۆره بن.
وَلَوۡ أَنَّهُمۡ صَبَرُواْ حَتَّىٰ تَخۡرُجَ إِلَيۡهِمۡ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٥﴾
وئه‌گه‌ر وان بێهنا خۆ فره‌هـ كربا حه‌تا تو ده‌ردكه‌فتییه نك وان، ئه‌و ل نك خودێ بۆ وان دا چێتر بت؛ چونكى خودێ فه‌رمان ل وان كرییه ئه‌و قه‌درێ ته بگرن، وخودێ باش گونه‌هـ ژێبره بۆ وى تشتێ وان ژ نه‌زانين كرى، ويێ دلۆڤانكاره ب وان له‌ز د عه‌زابدانا وان دا نه‌كرییه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن جَآءَكُمۡ فَاسِقُۢ بِنَبَإٖ فَتَبَيَّنُوٓاْ أَن تُصِيبُواْ قَوۡمَۢا بِجَهَٰلَةٖ فَتُصۡبِحُواْ عَلَىٰ مَا فَعَلۡتُمۡ نَٰدِمِينَ ﴿٦﴾
ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، وكار ب شریعه‌تێ وى كرى، ئه‌گه‌ر فاسقه‌كى گۆتنه‌ك بۆ هه‌وه ئينا به‌رى هوين باوه‌ر ژێ بكه‌ن وگۆتنا وى ڤه‌گوهێزن، هوين خۆ ژێ پشتڕاست بكه‌ن؛ دا هوين گونه‌ها كه‌سێ نه‌كه‌نه ستويێ خۆ، پاشى سه‌را وێ چه‌ندێ په‌شێمان ببن.
وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ فِيكُمۡ رَسُولَ ٱللَّهِۚ لَوۡ يُطِيعُكُمۡ فِي كَثِيرٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ لَعَنِتُّمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ حَبَّبَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡإِيمَٰنَ وَزَيَّنَهُۥ فِي قُلُوبِكُمۡ وَكَرَّهَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡكُفۡرَ وَٱلۡفُسُوقَ وَٱلۡعِصۡيَانَۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلرَّـٰشِدُونَ ﴿٧﴾
وهوين بزانن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ يێ د ناڤ هه‌وه دا، ڤێجا هوين د گه‌ل وى ب تۆره بن؛ چونكى ئه‌و ژ هه‌وه چێتر دزانت كانێ چ ب كێر هه‌وه دئێت، ئه‌وى خێر بۆ هه‌وه دڤێت، ودبت هه‌وه ئه‌و خرابى بۆ خۆ بڤێت يا ئه‌و ژ هه‌وه قه‌بويل نه‌كه‌ت، ئه‌گه‌ر ئه‌و د پترییا وى كارى دا يێ هوين بۆ خۆ هل دبژێرن گوهدارییا هه‌وه بكه‌ت، وه‌ستيانا هه‌وه د وێ چه‌ندێ دا دێ هه‌بت، به‌لێ خودێ باوه‌رى ل به‌ر هه‌وه شرين كر وئه‌و د دلێن هه‌وه دا خه‌ملاند، ڤێجا هه‌وه باوه‌رى ئينا، ووى كوفرا ب خودێ وبێ ئه‌مرییا وى ل به‌ر هه‌وه نه‌خۆش وكرێت كر، ئه‌وێن ئه‌ڤ سالۆخه‌ته ل نك هه‌ين ئه‌ون يێن سه‌رڕاست وڕێكا حه‌قییێ گرتين.
فَضۡلٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَنِعۡمَةٗۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ﴿٨﴾
وئه‌ڤ خێرا گه‌هشتییه هه‌وه قه‌نجییه‌كه ژ نك خودێ. وخودێ ب وى يێ شوكرا قه‌نجییێن وى بكه‌ت یێ پڕزانايه، و د ڕێڤه‌برنا كارێن به‌نییێن خۆ دا یێ كاربنه‌جهه.
وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱقۡتَتَلُواْ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَاۖ فَإِنۢ بَغَتۡ إِحۡدَىٰهُمَا عَلَى ٱلۡأُخۡرَىٰ فَقَٰتِلُواْ ٱلَّتِي تَبۡغِي حَتَّىٰ تَفِيٓءَ إِلَىٰٓ أَمۡرِ ٱللَّهِۚ فَإِن فَآءَتۡ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَا بِٱلۡعَدۡلِ وَأَقۡسِطُوٓاْۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ ﴿٩﴾
وئه‌گه‌ر دو ده‌سته‌ك ژ خودان باوه‌ران ب شه‌ڕ چوون، هوين وان پێك بينن، وژێ بخوازن كو ئه‌و كيتابا خودێ وسوننه‌تا پێغه‌مبه‌رێ وى -سلاڤ لێ بن- د ناڤبه‌را خۆ دا بكه‌نه حه‌كه‌م، و ب حوكمێ وان ڕازى ببن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ده‌سته‌كه‌كێ ته‌عدايى كر و د گازییا هه‌وه نه‌هات، هوين شه‌ڕێ وێ بكه‌ن حه‌تا ئه‌و ژى ل حوكمێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دزڤڕت، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و زڤڕى هوين ب دادییێ صولحێ د ناڤبه‌را وان دا بكه‌ن، وهوين د حوكمێ خۆ دا دادییێ بكه‌ن وزێده‌گاڤییێ ل سه‌ر حوكمێ خودێ وحوكمێ پێغه‌مبه‌رێ وى نه‌كه‌ن، هندى خودێیه حه‌ز ژ وان دكه‌ت يێن دادییێ د حوكمێ خۆ دا دكه‌ن، وئايه‌ت سالۆخه‌تێ ڤيانێ بۆ خودێ ب ڕاستى بنه‌جهـ دكه‌ت، ب ڕه‌نگه‌كێ هه‌ژى وى بت.
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِخۡوَةٞ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَ أَخَوَيۡكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ﴿١٠﴾
هندى خودان باوه‌رن د دينى دا برانه، ڤێجا هوين صولحێ د ناڤبه‌را برايێن خۆ دا بكه‌ن ئه‌گه‌ر ئه‌و ب شه‌ڕ چوون، و د هه‌مى كارێ خۆ دا هوين ژ خودێ بترسن؛ دا ڕه‌حم ب هه‌وه بێته‌برن.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَسۡخَرۡ قَوۡمٞ مِّن قَوۡمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُواْ خَيۡرٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا نِسَآءٞ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيۡرٗا مِّنۡهُنَّۖ وَلَا تَلۡمِزُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَلَا تَنَابَزُواْ بِٱلۡأَلۡقَٰبِۖ بِئۡسَ ٱلِٱسۡمُ ٱلۡفُسُوقُ بَعۡدَ ٱلۡإِيمَٰنِۚ وَمَن لَّمۡ يَتُبۡ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿١١﴾
ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شريعه‌تێ وى كرى كۆمه‌كا خودان باوه‌ر بلا يارییان بۆ خۆ ب كۆمه‌كا دى يا خودان باوه‌ر نه‌كه‌ت؛ به‌لكى ئه‌وێن يارى پێ دئێنه‌كرن ژ يێن دى دچێتر بن، وچو ژنێن خودان باوه‌ر بلا يارییان بۆ خۆ ب چو ژنێن دى يێن خودان باوه‌ر نه‌كه‌ن؛ به‌لكى ئه‌و ژنێن يارى پێ دئێنه‌كرن ژ يێن دى دچێتر بن، وهنده‌ك ژ هه‌وه بلا به‌حسێ عه‌يبێن هنده‌كان نه‌كه‌ن، وناسناڤێن كرێت هوين ل سه‌ر ئێك ودو نه‌دانن، ده‌ركه‌فتنا هه‌وه ژ ڕێ پشتى كو هوين هاتينه د ئيسلامێ دا پيسه سالۆخه‌ت وناڤه، وهه‌چییێ ژ ڤى كارى تۆبه نه‌كه‌ت ئه‌و ئه‌ون يێن ب كرنا ڤان گونه‌هان زۆردارى ل خۆ كرى.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱجۡتَنِبُواْ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعۡضَ ٱلظَّنِّ إِثۡمٞۖ وَلَا تَجَسَّسُواْ وَلَا يَغۡتَب بَّعۡضُكُم بَعۡضًاۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمۡ أَن يَأۡكُلَ لَحۡمَ أَخِيهِ مَيۡتٗا فَكَرِهۡتُمُوهُۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٞ رَّحِيمٞ ﴿١٢﴾
ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شريعه‌تێ وى كرى هوين گه‌له‌ك خۆ ژ هندێ بده‌نه پاش كو هزرا خرابییێ ژ خودان باوه‌ران بكه‌ن؛ چونكى هنده‌ك ژ وێ هزرێ گونه‌هه، وهوين ل عه‌يبێن موسلمانان نه‌گه‌ڕيێن، وهنده‌ك ژ هه‌وه د پشت هنده‌كان ڕا نه‌كامى وغه‌يبه‌تا وان نه‌كه‌ن. ئه‌رێ ما ئێك ژ هه‌وه دڤێت گۆشتێ برايێ خۆ بخۆت و ئه‌و يێ مرى؟ هه‌وه ئه‌و نه‌ڤێت، ڤێجا بلا هه‌وه غه‌يبه‌تا وى ژى نه‌ڤێت. وهوين ژ خودێ بترسن. هندى خودێیه پڕ تۆبه‌وه‌رگرێ به‌نییێن خۆ يێن خودان باوه‌ره، ويێ دلۆڤانكاره ب وان.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن ذَكَرٖ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَٰكُمۡ شُعُوبٗا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٞ ﴿١٣﴾
ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان، هندى ئه‌مين مه هوين ژ بابه‌كێ ب تنێ كو ئاده‌مه، و ده‌یكه‌كا ب تنێ كو حه‌ووايه ئافراندينه، ڤێجا نه‌سه‌با كه‌سێ ژ يا كه‌سێ باشتر نينه، و ژ لايێ دوونده‌هێ ڤه مه هوين كرنه گه‌له‌ك ملله‌ت وئويجاخ؛ دا هنده‌ك ژ هه‌وه هنده‌كان بنیاسن، هندى باشترينێ هه‌وه‌يه ل نك خودێ ئه‌وه يێ ژ هه‌مییان پتر ته‌قوایا خودێ بكه‌ت. هندى خودێیه ب ته‌قواداران يێ پڕزانايه، و ب وان يێ شاره‌زايه.
۞قَالَتِ ٱلۡأَعۡرَابُ ءَامَنَّاۖ قُل لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ وَلَٰكِن قُولُوٓاْ أَسۡلَمۡنَا وَلَمَّا يَدۡخُلِ ٱلۡإِيمَٰنُ فِي قُلُوبِكُمۡۖ وَإِن تُطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتۡكُم مِّنۡ أَعۡمَٰلِكُمۡ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ﴿١٤﴾
عه‌ره‌بێن ده‌شتێ گۆتن: مه ب تمامى باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئينايه، تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه وان: هوين نه‌بێژن مه باوه‌رییه‌كا تمام هه‌يه، به‌لێ بێژن: مه خۆ ته‌سليم كرییه، وباوه‌رى هێشتا نه‌چوويه د دلێن هه‌وه دا، وئه‌گه‌ر هوين گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ن، ئه‌و تشته‌كى ژ خێرا كريارێن هه‌وه ژ هه‌وه كێم ناكه‌ت. هندى خودێیه باش گونه‌هـ ژێبره بۆ وى يێ ژ گونه‌هێن خۆ تۆبه بكه‌ت، و ب وى يێ دلۆڤانكاره. وئه‌ڤ ئايه‌ته پاشڤه‌برنه‌كه بۆ وى يێ خۆ ب باوه‌رییێ ودويچوونا سوننه‌تێ دئينته ده‌رێ وكريارێن وى دژى وێ چه‌ندێ بن.
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمۡ يَرۡتَابُواْ وَجَٰهَدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّـٰدِقُونَ ﴿١٥﴾
هه‌ما خودان باوه‌ر ئه‌ون يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شريعه‌تێ وى كرى، پاشى د باوه‌رییا خۆ دا دودل نه‌بووين، و ب مال وجانێ خۆ جيهاد د ڕێكا خودێ وڕازيبوونا وى دا كرى، ئه‌و ئه‌ون يێن ڕاستگۆ د باوه‌رییا خۆ دا.
قُلۡ أَتُعَلِّمُونَ ٱللَّهَ بِدِينِكُمۡ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿١٦﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه ڤان عه‌ره‌بێن ده‌شتێ: ئه‌رێ هوين دينێ خۆ ووى تشتێ د دلێن خۆ دا ب خودێ دده‌نه زانين، وخودێ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان و ل عه‌ردى هه‌ى دزانت؟ وخودێ ب هه‌ر تشته‌كى يێ پڕزانايه، تشتێ د دلێن هه‌وه دا هه‌ى ل به‌ر وى به‌رزه نابت، چ باوه‌رى بت چ كوفر، چ باشى بت چ خرابى.
يَمُنُّونَ عَلَيۡكَ أَنۡ أَسۡلَمُواْۖ قُل لَّا تَمُنُّواْ عَلَيَّ إِسۡلَٰمَكُمۖ بَلِ ٱللَّهُ يَمُنُّ عَلَيۡكُمۡ أَنۡ هَدَىٰكُمۡ لِلۡإِيمَٰنِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿١٧﴾
ئه‌ڤ عه‌ره‌بێن ده‌شتێ موسلمانبوون وپشته‌ڤانییا خۆ بۆ ته -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- ل سه‌ر ته دكه‌نه منه‌ت، تو بێژه وان: هوين موسلمانبوونا خۆ ل سه‌ر من نه‌كه‌نه منه‌ت؛ چونكى مفايێ وێ چه‌ندێ بۆ هه‌وه دزڤڕت، وخودێ منه‌ت ل هه‌وه كرییه كو به‌رێ هه‌وه دايه باوه‌رییا ب وى و ب پێغه‌مبه‌رێ وى، ئه‌گه‌ر هوين د باوه‌رییا خۆ دا دڕاستگۆنه.
إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ غَيۡبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ﴿١٨﴾
هندى خودێیه تشتێ نه‌به‌رچاڤ ل عه‌سمانان وعه‌ردى دزانت، تشته‌ك ژێ ل وى به‌رزه نابت، وخودێ ب كريارێن هه‌وه يێ بينه‌ره وئه‌و دێ هه‌وه سه‌را وان جزا ده‌ت، ئه‌گه‌ر دباش بن ئه‌و دێ باشییێ ده‌ته هه‌وه، وئه‌گه‌ر دخراب بن ئه‌و دێ خرابییێ ده‌ته هه‌وه.