قورئانا پیرۆز › سورەتا المائدة › ئایەتا ٤
سورەتا المائدة · ئایەتا ٤ ب تەفسیرا کوردی
Al-Ma'idah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُحِلُّواْ شَعَـٰٓئِرَ ٱللَّهِ وَلَا ٱلشَّهۡرَ ٱلۡحَرَامَ وَلَا ٱلۡهَدۡيَ وَلَا ٱلۡقَلَـٰٓئِدَ وَلَآ ءَآمِّينَ ٱلۡبَيۡتَ ٱلۡحَرَامَ يَبۡتَغُونَ فَضۡلٗا مِّن رَّبِّهِمۡ وَرِضۡوَٰنٗاۚ وَإِذَا حَلَلۡتُمۡ فَٱصۡطَادُواْۚ وَلَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ شَنَـَٔانُ قَوۡمٍ أَن صَدُّوكُمۡ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ أَن تَعۡتَدُواْۘ وَتَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡبِرِّ وَٱلتَّقۡوَىٰۖ وَلَا تَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۖ إِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ﴿٢﴾
ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وكار ب شریعه‌تێ وى كرى، هوين پێ ل توخويب وڕێنيشانێن خودێ نه‌دانن، وكرنا شه‌ڕى د مه‌هێن حه‌رام دا دورست نه‌كه‌ن، وئه‌و ژى ئه‌ڤ مه‌هه‌نه: ذولقه‌عده وذولحججه وموحه‌رره‌م وڕه‌جه‌ب، وئه‌ڤ چه‌نده ل ده‌سپێكا ئيسلامێ بوو، وهوين حه‌رامبوونا قوربانان وئه‌و قوربانێن ڕستك د ستويان دا حه‌لال نه‌كه‌ن، وعه‌ده‌تێ وان بوو وان هنده‌ك ڕستكێن ژ هرییێ هاتينه چێكرن دكرنه ستويێ قوربانان؛ دا بێته زانين كو ئه‌ڤ حه‌يوانه قوربانا وى مرۆڤییه يێ دڤێت حه‌جێ بكه‌ت، وهوين كرنا شه‌ڕێ وان دورست نه‌كه‌ن يێن قه‌ستا به‌يتا حه‌رام دكه‌ن پێخه‌مه‌ت خواستنا قه‌نجییه‌كێ ژ خودايێ خۆ وڕازيبوونا وى. وئه‌گه‌ر هوين ژ ئيحرامێن خۆ ده‌ركه‌فتن نێچير بۆ هه‌وه دورست دبت، ونه‌ڤيانا وى ملله‌تێ نه‌هێلاى هوين بگه‌هنه مزگه‌فتا حه‌رام -وه‌كى ل سالا حوده‌يبیێ چێبووى- بلا هه‌وه بۆ هندێ پال نه‌ده‌ت كو هوين دادییێ د ده‌رحه‌قا وان دا نه‌كه‌ن، وهوين د ناڤبه‌را خۆ دا هاريكارییێ ل سه‌ر كرنا خێرێ بكه‌ن، وته‌قوایا خودێ بكه‌ن، وهوين هاريكارییێ ل سه‌ر كرنا گونه‌هێ وپێلێدانا توخويبێن خودێ نه‌كه‌ن، وهشيارى بێ ئه‌مرییا خودێ بن، هندى ئه‌وه ئه‌و يێ عه‌زاب دژواره.
حُرِّمَتۡ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحۡمُ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلۡمُنۡخَنِقَةُ وَٱلۡمَوۡقُوذَةُ وَٱلۡمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيۡتُمۡ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسۡتَقۡسِمُواْ بِٱلۡأَزۡلَٰمِۚ ذَٰلِكُمۡ فِسۡقٌۗ ٱلۡيَوۡمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن دِينِكُمۡ فَلَا تَخۡشَوۡهُمۡ وَٱخۡشَوۡنِۚ ٱلۡيَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِينَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِينٗاۚ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ فِي مَخۡمَصَةٍ غَيۡرَ مُتَجَانِفٖ لِّإِثۡمٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٣﴾
خودێ حه‌یوانێ مرار ل سه‌ر هه‌وه حه‌رام كرییه، وخوينا رۆن، وگۆشتێ به‌ڕازى، وئه‌و ڤه‌كوشتییێ ناڤێ ئێكێ دى ژ بلى خودێ ده‌مێ ڤه‌كوشتنێ ل سه‌ر هاتییه گۆتن، وئه‌و حه‌يوانێ هاتییه خه‌ندقاندن حه‌تا فه‌تسى، وئه‌وێ ب دربێ دارى يان به‌رى هاتییه كوشتن، وئه‌وێ د عه‌رده‌كى دا فڕى يان كه‌فتییه د بيره‌كێ دا حه‌تا مرى، وئه‌وێ ب قۆچلێدانێ هاتییه كوشتن، وخودێ ئه‌و حه‌يوان ژى ل سه‌ر هه‌وه حه‌رام كرییه یێ ده‌هبه‌كێ وه‌كى شێرى يان پلنگى يان گورگى دڕاندى. ئه‌و تێ نه‌بت يێ هوين ڤێڕا گه‌هشتين وبه‌رى بمرت هه‌وه ڤه‌كوشتى ئه‌و ياێ حه‌لاله، وخودێ ئه‌و ل سه‌ر هه‌وه حه‌رام كرییه يێ نه بۆ خودێ هاتییه ڤه‌كوشتن، وه‌كى يێ بۆ صه‌نه‌مان دئێته ڤه‌كوشتن، وخودێ ل سه‌ر هه‌وه حه‌رام كرییه كو هوين داخوازا زانينا وى تشتێ بۆ هه‌وه ده‌ركه‌فتى يان نه‌ده‌ركه‌فتى ب ڕێكا تيركێشانێ بكه‌ن. ئه‌ڤ تشتێن حه‌رام يێن كو به‌حسێ وان د ئايه‌تێ دا هاتییه كرن -ئه‌گه‌ر بێنه‌كرن- ده‌ركه‌فتنا ژ فه‌رمان وگوهدارییا خودێیه بۆ بێ ئه‌مرییا وى. نوكه كافر ژ دينێ هه‌وه بێ هيڤى بوون كو هوين جاره‌كا دى ل شركێ بزڤڕنه‌ڤه پشتى من هوين ب سه‌ر وان ئێخستين، ڤێجا هوين ژ وان نه‌ترسن و ژ من بترسن. ئه‌ڤرۆكه ب تمامكرنا شريعه‌تى و ب سه‌ركه‌فتنێ من دينێ هه‌وه دينێ ئيسلامێ بۆ هه‌وه پێك ئينا، ومن قه‌نجییا خۆ ل سه‌ر هه‌وه تمام كر ب ده‌رێخستنا هه‌وه ژ تارییێن جاهليه‌تێ بۆ ڕۆناهییا ئيسلامێ، وئه‌ز ڕازى بووم ئيسلام بۆ هه‌وه ببته دين، ڤێجا هوين پێگيرییێ پێ بكه‌ن، وخۆ ژێ ڤه‌ده‌ر نه‌كه‌ن، وهه‌چییێ د خه‌لايێ دا نه‌چار بوو مرارى بخۆت، و ژ قه‌ستا مه‌يلدارى بۆ گونه‌هێ نه‌كر بت، بۆ وى دورسته ئه‌و ژێ بخۆت، هندى خودێیه باش گونه‌هـ ژێبره بۆ وى، ودلۆڤانكاره ب وى.
يَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَآ أُحِلَّ لَهُمۡۖ قُلۡ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُ وَمَا عَلَّمۡتُم مِّنَ ٱلۡجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ ٱللَّهُۖ فَكُلُواْ مِمَّآ أَمۡسَكۡنَ عَلَيۡكُمۡ وَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهِۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿٤﴾
ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر، هه‌ڤالێن ته پسيارێ ژ ته دكه‌ن: كانێ خوارنا چ بۆ وان حه‌لاله؟ تو بێژه وان: تشتێن پاقژ بۆ هه‌وه يێن هاتينه حه‌لالكرن، ونێچيرا وان حه‌يوانێن خودان په‌نج وكێلبه يێن هه‌وه ئه‌و فێرى نێچيرێ كرين، وه‌كى سه وپلنگ وئه‌لهۆيان، هوين ژ وى تشتێ خودێ نيشا هه‌وه داى وان فێرى نێچيركرنێ بكه‌ن، ڤێجا هوين ژ وێ بخۆن يا وان بۆ هه‌وه گرتى، وده‌مێ هوين وان به‌ردده‌نه نێچيرێ هوين ناڤێ خودێ ل سه‌ر بينن، و ژ خودێ بترسن وته‌قوایا وى بكه‌ن د وى تشتى دا يێ وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه كرى. هندى خودێیه يێ حسێب سڤكه.
ٱلۡيَوۡمَ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُۖ وَطَعَامُ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ حِلّٞ لَّكُمۡ وَطَعَامُكُمۡ حِلّٞ لَّهُمۡۖ وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ إِذَآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحۡصِنِينَ غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِيٓ أَخۡدَانٖۗ وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱلۡإِيمَٰنِ فَقَدۡ حَبِطَ عَمَلُهُۥ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ﴿٥﴾
و ژ تمامییا نعمه‌تا خودێیه ل سه‌ر هه‌وه كو وى تشتێ پاقژ ئه‌ڤرۆ بۆ هه‌وه حه‌لال كر، وڤه‌كوشتییێ جوهى وفه‌لان -ئه‌گه‌ر ل دويڤ شريعه‌تێ وان بت- وى بۆ هه‌وه حه‌لال كر وڤه‌كوشتییێ هه‌وه بۆ وان يێ حه‌لاله. ووى ماره‌كرنا ژنێن ئازاد وخودان باوه‌ر وده‌همه‌ن پاقژ بۆ هه‌وه حه‌لال كر، وهه‌ر وه‌سا وى ماره‌كرنا ژنێن ده‌همه‌ن پاقژ ژ جوهى وفه‌لان ژى ئه‌گه‌ر هه‌وه مه‌هرا وان دايێ، وهوين ژ كارتێكرنا ب دينێ وان دپشت ڕاست بن، وهوين د ده‌همه‌ن پاقژ بن وكرێتییێ نه‌كه‌ن، ودۆستان بۆ خۆ ژێ نه‌گرن. وهه‌چییێ كوفرێ ب باوه‌رییێ بكه‌ت ئه‌وى كارێ وى پويچ بوو، وئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژ زيانكارانه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَأَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِۚ وَإِن كُنتُمۡ جُنُبٗا فَٱطَّهَّرُواْۚ وَإِن كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوۡ جَآءَ أَحَدٞ مِّنكُم مِّنَ ٱلۡغَآئِطِ أَوۡ لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمۡ تَجِدُواْ مَآءٗ فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدٗا طَيِّبٗا فَٱمۡسَحُواْ بِوُجُوهِكُمۡ وَأَيۡدِيكُم مِّنۡهُۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجۡعَلَ عَلَيۡكُم مِّنۡ حَرَجٖ وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمۡ وَلِيُتِمَّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿٦﴾
ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى ئه‌گه‌ر هه‌وه ڤيا ڕابنه نڤێژێ، وهوين ب ده‌سنڤێژ نه‌بن، هوين ڕوییێ خۆ وده‌ستێن خۆ حه‌تا ئه‌نيشكان بشوون، وسه‌رێ خۆ ڤه‌مالن، وپییێن خۆ حه‌تا گۆزه‌كان بشوون. وئه‌گه‌ر هوين بێ نڤێژ بوون به‌رى نڤێژێ هوين ب سه‌رشويشتنێ خۆ پاقژ بكه‌ن. وئه‌گه‌ر هوين دنه‌ساخ بن، يان ژى هوين دساخ بن به‌لێ ل سه‌ر وه‌غه‌ره‌كێ بن، يان ئێك ژ هه‌وه تاره‌تا خۆ گرت، يان چوو نڤينا خۆ، وهه‌وه ئاڤ نه‌ديت، هوين ده‌ستێن خۆ ل ڕوییێ عه‌ردى بده‌ن، ودێم وده‌ستێن خۆ پێ ڤه‌مالن. د مه‌سه‌لا پاقژییێ دا خودێ نه‌ڤێت ل سه‌ر هه‌وه ته‌نگ بكه‌ت، له‌و بۆ به‌رفره‌هكرن ودلۆڤانى ب هه‌وه وى (ته‌يه‌مموم) بۆ هه‌وه دورست كر، دا جهێ ده‌سنڤێژ شويشتنێ بگرت، ودورستكرنا ته‌يه‌ممومێ ژ تمامییا قه‌نجییێيه يا كو دڤێت سوپاسییا قه‌نجيكارى پێ بێته‌كرن، كو گوهدارییا وى بێته‌كرن د وى تشتى دا يێ ئه‌و فه‌رمانێ پێ دكه‌ت.