قورئانا پیرۆز › سورەتا النساء › ئایەتا ١١
سورەتا النساء · ئایەتا ١١ ب تەفسیرا کوردی
An-Nisa
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
وَلۡيَخۡشَ ٱلَّذِينَ لَوۡ تَرَكُواْ مِنۡ خَلۡفِهِمۡ ذُرِّيَّةٗ ضِعَٰفًا خَافُواْ عَلَيۡهِمۡ فَلۡيَتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلۡيَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدًا ﴿٩﴾
وئه‌وێن دمرن وهنده‌ك زارۆكێن بچويك ولاواز ل پشت خۆ دهێلن، ئه‌گه‌ر ترسیان زۆردارى ل زارۆكێن وان بێته‌كرن، يان مافێ وان بێته به‌رزه‌كرن، بلا ئه‌و بترسن وته‌قوایا خودێ د ده‌ر حه‌قا وان ئێتيمان ژى دا بكه‌ن يێن ل بن ده‌ستێن وان وئێتيمێن دى ژى، كو ئه‌و مالێ وان بپارێزن، ووان باش په‌روه‌رده بكه‌ن، ونه‌خۆشییێ ژێ بده‌نه پاش، وگۆتنه‌كا د جهێ خۆ دا ويا باش بێژنێ.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأۡكُلُونَ أَمۡوَٰلَ ٱلۡيَتَٰمَىٰ ظُلۡمًا إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ نَارٗاۖ وَسَيَصۡلَوۡنَ سَعِيرٗا ﴿١٠﴾
هندى ئه‌ون يێن ته‌عداییێ ل مالێ ئێتيمان دكه‌ن، ووى بێ حه‌ق دخۆن، هه‌ما ئه‌و وى تشتى د زكێن خۆ دا دخۆن يێ دبته ئه‌گه‌را چوونا ئاگرى، وئه‌و دێ چنه د ئاگرى دا وتام كه‌نه گه‌رما وى.
يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِيٓ أَوۡلَٰدِكُمۡۖ لِلذَّكَرِ مِثۡلُ حَظِّ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءٗ فَوۡقَ ٱثۡنَتَيۡنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَۖ وَإِن كَانَتۡ وَٰحِدَةٗ فَلَهَا ٱلنِّصۡفُۚ وَلِأَبَوَيۡهِ لِكُلِّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدٞۚ فَإِن لَّمۡ يَكُن لَّهُۥ وَلَدٞ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُۚ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخۡوَةٞ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصِي بِهَآ أَوۡ دَيۡنٍۗ ءَابَآؤُكُمۡ وَأَبۡنَآؤُكُمۡ لَا تَدۡرُونَ أَيُّهُمۡ أَقۡرَبُ لَكُمۡ نَفۡعٗاۚ فَرِيضَةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿١١﴾
خودێ د ده‌ر حه‌قا عه‌يالێ هه‌وه دا شيره‌ت وفه‌رمانێ ل هه‌وه دكه‌ت: ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه مر وهنده‌ك زارۆك هێلان: يێن نێر ويێن مێ، ميراتێ وى هه‌مى بۆ وانه: بارا يێ نێر هندى بارا دو مێيانه، ئه‌گه‌ر ژ بلى وان چو ميراتگره‌كێ دى نه‌بت. وئه‌گه‌ر وى كچ ب تنێ ل دويڤ خۆ هێلابن ژ دو كچان وپێهه‌ل دو سێئێكا مالێ وى هێلاى بۆ وانه، وئه‌گه‌ر كچه‌كا ب تنێ هێلا بت نيڤا مالى بۆ وییه. وبۆ ده‌يبابێن مرى هه‌ر ئێكى شه‌شێك هه‌يه، ئه‌گه‌ر وى زارۆك هه‌بن: چ كچ بن چ كوڕ، ئێك بت يان پتر. وئه‌گه‌ر ئه‌و مرى يێ بێ عه‌يال بت وده‌يبابێن وى بوونه ميراتگرێن وى بۆ دايكا وى سێئێكه ومالێ مايى بۆ بابێ وێیه، وئه‌گه‌ر ئه‌وێ مرى دو خويشك وبرا يان پتر هه‌بن، بۆ ده‌يكا وى شه‌شێكه، ومالێ دى بۆ بابێ وییه وچو بۆ خويشك وبرا نينه. ئه‌ڤ لێكڤه‌كرنا ميراتى هنگییه پشتى شيره‌تا مرى ئه‌وا ل دۆرێن سێئێكێ وى شيره‌ت پێ كرى، يان ئه‌و قه‌رێ ل سه‌ر وى دئێته‌دان. بابێن هه‌وه وكوڕێن هه‌وه يێن ميرات بۆ هاتییه‌دان هوين نزانن كانێ كى ژ وان مفايێ وى بۆ هه‌وه د دنيايێ وئاخره‌تێ دا نێزيكتره، ڤێجا هوين ئێك ژ وان ب سه‌ر ئێكێ دى نه‌ئێخن. ئه‌ڤه يا كو من شيره‌ت پێ ل هه‌وه كرى ژ لايێ خودێ ڤه ل سه‌ر هه‌وه يا هاتییه فه‌ركرن. هندى خودێیه ب چێكرییێن خۆ يێ پڕزانايه، و د وى شريعه‌تى دا يێ وى بۆ وان داناى يێ كاربنه‌جهه.
۞وَلَكُمۡ نِصۡفُ مَا تَرَكَ أَزۡوَٰجُكُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٞ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡنَۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصِينَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡتُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّكُمۡ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَكُمۡ وَلَدٞ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكۡتُمۚ مِّنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ تُوصُونَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۗ وَإِن كَانَ رَجُلٞ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمۡرَأَةٞ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوۡ أُخۡتٞ فَلِكُلِّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا ٱلسُّدُسُۚ فَإِن كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمۡ شُرَكَآءُ فِي ٱلثُّلُثِۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصَىٰ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٍ غَيۡرَ مُضَآرّٖۚ وَصِيَّةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٞ ﴿١٢﴾
ونيڤا وى مالى يێ ژنێن هه‌وه -گه‌لى زه‌لامان- پشتى مرنا خۆ ل دويڤ خۆ دهێلن بۆ هه‌وه‌يه، ئه‌گه‌ر وان چو كوڕ يان كچ نه‌بن، وئه‌گه‌ر وان زارۆكه‌ك هه‌بت چارێك ژ وى مالێ وان هێلايى بۆ هه‌وه‌يه، پشتى هوين شيره‌تا وان يا دورست ب جهـ دئينن، يان وى قه‌رێ ل سه‌ر وان هه‌ى هوين دده‌ن. وچارێكا وى مالێ هوين -گه‌لى زه‌لامان- دهێلن بۆ ژنێن هه‌وه‌نه، ئه‌گه‌ر هه‌وه چو كوڕ يان كچ نه‌بن نه ژ وان ونه ژ هنده‌كێن دى، وئه‌گه‌ر هه‌وه كوڕه‌ك يان كچه‌ك هه‌بت هه‌شتێك بۆ وانه، چارێكێ يان هه‌شتێكێ دێ د ناڤبه‌را وان دا لێكڤه‌كه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ژنه‌كا ب تنێ بت ئه‌ڤه دێ ميراتێ وێ بت، پشتى ئه‌و شيره‌تێن دورست يێن هه‌وه كرين دئێنه ب جهئينان، يان ئه‌و قه‌رێ ل سه‌ر هه‌وه دئێته‌دان. وئه‌گه‌ر زه‌لامه‌ك يان ژنه‌ك مر ووى يان وێ ده‌يباب وزارۆك نه‌بن، ووى يان وێ برایه‌ك يان خويشكه‌كا ژ ده‌يكێ هه‌بت بۆ هه‌ر ئێك ژ وان شه‌شێكه. وئه‌گه‌ر برا يان خويشكێن وى يێن ده‌يكێ ژ ئێكێ پتر بن ئه‌و د سێئێكێ دا دپشكدارن هه‌مى وه‌كى ئێك چو جودايى د ناڤبه‌را ژن ومێران دا نينه، وئه‌ڤه يا خودێ بۆ برا وخويشكێن ژ دايێ نڤيسى ئه‌و دێ هنگى وه‌رگرن پشتى ده‌ينێن مرى دئێنه‌دان، وشيره‌تا وى دئێته ب جهئينان، ئه‌گه‌ر وى شيره‌ته‌كا وه‌سا كربت يا زيانا ميراتگران تێدا نه‌بت. خودايێ هه‌وه ب ڤێ چه‌ندێ شيره‌ت ل هه‌وه كرییه شيره‌ته‌كا بۆ هه‌وه ب مفا. وخودێ ب وى تشتێ مفايێ خه‌لكى تێدا يێ پڕزانايه، ويێ ئارامه له‌زێ د جزادانا وان دا ناكه‌ت.
تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدۡخِلۡهُ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ﴿١٣﴾
ئه‌ڤ ئه‌حكامێن خودايى يێن وى د ده‌رحه‌قا ئێتيم وژن وميراتى دا داناين، شريعه‌تێن وينه يێن هندێ دگه‌هينن كو ئه‌و ژ نك خودايێ پڕزانا وكاربنه‌جهن. وهه‌چییێ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ت د وى تشتى دا يێ وى بۆ به‌نیێن خۆ داناى ژ ڤان ئه‌حكامان ويێن دى، خودێ دێ وى كه‌ته د وان به‌حه‌شتان دا يێن داروبار وقه‌سرێن وان دزۆر، ڕويبارێن ئاڤ شرين د بن دا دچن، وئه‌و د ڤێ خۆشییێ دا هه‌ر وهه‌ر دێ مينن، ژێ ده‌رناكه‌ڤن، وئه‌وه خێر وئيفله‌حا مه‌زن.