قورئانا پیرۆز › سورەتا النساء › ئایەتا ١٤
سورەتا النساء · ئایەتا ١٤ ب تەفسیرا کوردی
An-Nisa
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
۞وَلَكُمۡ نِصۡفُ مَا تَرَكَ أَزۡوَٰجُكُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٞ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡنَۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصِينَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡتُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّكُمۡ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَكُمۡ وَلَدٞ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكۡتُمۚ مِّنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ تُوصُونَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۗ وَإِن كَانَ رَجُلٞ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمۡرَأَةٞ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوۡ أُخۡتٞ فَلِكُلِّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا ٱلسُّدُسُۚ فَإِن كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمۡ شُرَكَآءُ فِي ٱلثُّلُثِۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصَىٰ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٍ غَيۡرَ مُضَآرّٖۚ وَصِيَّةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٞ ﴿١٢﴾
ونيڤا وى مالى يێ ژنێن هه‌وه -گه‌لى زه‌لامان- پشتى مرنا خۆ ل دويڤ خۆ دهێلن بۆ هه‌وه‌يه، ئه‌گه‌ر وان چو كوڕ يان كچ نه‌بن، وئه‌گه‌ر وان زارۆكه‌ك هه‌بت چارێك ژ وى مالێ وان هێلايى بۆ هه‌وه‌يه، پشتى هوين شيره‌تا وان يا دورست ب جهـ دئينن، يان وى قه‌رێ ل سه‌ر وان هه‌ى هوين دده‌ن. وچارێكا وى مالێ هوين -گه‌لى زه‌لامان- دهێلن بۆ ژنێن هه‌وه‌نه، ئه‌گه‌ر هه‌وه چو كوڕ يان كچ نه‌بن نه ژ وان ونه ژ هنده‌كێن دى، وئه‌گه‌ر هه‌وه كوڕه‌ك يان كچه‌ك هه‌بت هه‌شتێك بۆ وانه، چارێكێ يان هه‌شتێكێ دێ د ناڤبه‌را وان دا لێكڤه‌كه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ژنه‌كا ب تنێ بت ئه‌ڤه دێ ميراتێ وێ بت، پشتى ئه‌و شيره‌تێن دورست يێن هه‌وه كرين دئێنه ب جهئينان، يان ئه‌و قه‌رێ ل سه‌ر هه‌وه دئێته‌دان. وئه‌گه‌ر زه‌لامه‌ك يان ژنه‌ك مر ووى يان وێ ده‌يباب وزارۆك نه‌بن، ووى يان وێ برایه‌ك يان خويشكه‌كا ژ ده‌يكێ هه‌بت بۆ هه‌ر ئێك ژ وان شه‌شێكه. وئه‌گه‌ر برا يان خويشكێن وى يێن ده‌يكێ ژ ئێكێ پتر بن ئه‌و د سێئێكێ دا دپشكدارن هه‌مى وه‌كى ئێك چو جودايى د ناڤبه‌را ژن ومێران دا نينه، وئه‌ڤه يا خودێ بۆ برا وخويشكێن ژ دايێ نڤيسى ئه‌و دێ هنگى وه‌رگرن پشتى ده‌ينێن مرى دئێنه‌دان، وشيره‌تا وى دئێته ب جهئينان، ئه‌گه‌ر وى شيره‌ته‌كا وه‌سا كربت يا زيانا ميراتگران تێدا نه‌بت. خودايێ هه‌وه ب ڤێ چه‌ندێ شيره‌ت ل هه‌وه كرییه شيره‌ته‌كا بۆ هه‌وه ب مفا. وخودێ ب وى تشتێ مفايێ خه‌لكى تێدا يێ پڕزانايه، ويێ ئارامه له‌زێ د جزادانا وان دا ناكه‌ت.
تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدۡخِلۡهُ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ﴿١٣﴾
ئه‌ڤ ئه‌حكامێن خودايى يێن وى د ده‌رحه‌قا ئێتيم وژن وميراتى دا داناين، شريعه‌تێن وينه يێن هندێ دگه‌هينن كو ئه‌و ژ نك خودايێ پڕزانا وكاربنه‌جهن. وهه‌چییێ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ت د وى تشتى دا يێ وى بۆ به‌نیێن خۆ داناى ژ ڤان ئه‌حكامان ويێن دى، خودێ دێ وى كه‌ته د وان به‌حه‌شتان دا يێن داروبار وقه‌سرێن وان دزۆر، ڕويبارێن ئاڤ شرين د بن دا دچن، وئه‌و د ڤێ خۆشییێ دا هه‌ر وهه‌ر دێ مينن، ژێ ده‌رناكه‌ڤن، وئه‌وه خێر وئيفله‌حا مه‌زن.
وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُۥ يُدۡخِلۡهُ نَارًا خَٰلِدٗا فِيهَا وَلَهُۥ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿١٤﴾
وهه‌چییێ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى نه‌كه‌ت، كو باوه‌رییێ ب ئه‌حكامێن وى نه‌ئينت، وپێ ل وى شريعه‌تى بدانت يێ وى بۆ به‌نییێن خۆ داناى، چ ب گوهۆڕينێ بت چ ب ڕاوه‌ستاندنا كارى بت پێ، خودێ دێ وى كه‌ته د ئاگرى دا هه‌ر وهه‌ر دێ تێدا مينت، وعه‌زابه‌كا وى ڕه‌زيل بكه‌ت وبشكێنت بۆ وى هه‌يه.
وَٱلَّـٰتِي يَأۡتِينَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمۡ فَٱسۡتَشۡهِدُواْ عَلَيۡهِنَّ أَرۡبَعَةٗ مِّنكُمۡۖ فَإِن شَهِدُواْ فَأَمۡسِكُوهُنَّ فِي ٱلۡبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّىٰهُنَّ ٱلۡمَوۡتُ أَوۡ يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلٗا ﴿١٥﴾
وئه‌وێن زنايێ دكه‌ن ژ ژنێن هه‌وه، هوين -گه‌لى كاربده‌ست وقازییان- چار زه‌لامێن عادل ژ موسلمانان ل سه‌ر وان بكه‌نه شاهد، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان شاهده‌يى ب ڤێ كريارێ ل سه‌ر وان دا، هوين وان د مالان دا بگرن حه‌تا ئه‌و دمرن، يان خودێ ڕێكه‌كێ بۆ ڕزگارییا وان ژ وێ چه‌ندێ دبينت.
وَٱلَّذَانِ يَأۡتِيَٰنِهَا مِنكُمۡ فَـَٔاذُوهُمَاۖ فَإِن تَابَا وَأَصۡلَحَا فَأَعۡرِضُواْ عَنۡهُمَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ تَوَّابٗا رَّحِيمًا ﴿١٦﴾
وئه‌و هه‌ردو زه‌لامێن ده‌همه‌ن پيسییێ دكه‌ن، هوين وان ب لێدان وسلبوون وپاشڤه‌برنێ بێشينن، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان ژ وى كارێ خۆ تۆبه كر، و ب وان باشییێن ئه‌و دكه‌ن وان چاكى كر، هوين ل خه‌له‌تییا وان ببۆرن. و ژ ڤێ ئايه‌تێ ويا به‌رى وێ ئاشكه‌را دبت كو زه‌لام ئه‌گه‌ر كرێتییێ بكه‌ن دڤێت بێنه ئێشاندن، وژن دڤێت بێنه ئێشاندن وگرتن، وگرتن حه‌تا مرنێیه، وئێشاندن حه‌تا كرنا چاكییێ وتۆبێیه. وئه‌ڤ چه‌نده ل ده‌ستپێكا ئيسلامێ بوو، پاشى ئه‌و ب وى حوكمى هاته نه‌سخه‌كرن يێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى داناى، كو ره‌جمه بۆ زه‌لام وژنا بالغ وعاقل، يێن ب نكاحه‌كا دورست ژن ئينابت يان شوى كربت، وجه‌لده‌دان ب سه‌د جه‌لدان، د گه‌ل ده‌رێخستنا ژ جهێ وى ساله‌كێ، بۆ يێن دى. هندى خودێیه پڕته‌وبه‌وه‌رگرێ وان به‌نییێن خۆيه يێن تۆبه دكه‌ن، ويێ دلۆڤانكاره ب وان.