قورئانا پیرۆز › سورەتا النساء › ئایەتا ٩٣
سورەتا النساء · ئایەتا ٩٣ ب تەفسیرا کوردی
An-Nisa
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
سَتَجِدُونَ ءَاخَرِينَ يُرِيدُونَ أَن يَأۡمَنُوكُمۡ وَيَأۡمَنُواْ قَوۡمَهُمۡ كُلَّ مَا رُدُّوٓاْ إِلَى ٱلۡفِتۡنَةِ أُرۡكِسُواْ فِيهَاۚ فَإِن لَّمۡ يَعۡتَزِلُوكُمۡ وَيُلۡقُوٓاْ إِلَيۡكُمُ ٱلسَّلَمَ وَيَكُفُّوٓاْ أَيۡدِيَهُمۡ فَخُذُوهُمۡ وَٱقۡتُلُوهُمۡ حَيۡثُ ثَقِفۡتُمُوهُمۡۚ وَأُوْلَـٰٓئِكُمۡ جَعَلۡنَا لَكُمۡ عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينٗا ﴿٩١﴾
هوين ملله‌ته‌كێ دى ژ دوڕوییان دێ بينن وان دڤێت ژ لايێ هه‌وه ڤه دپشت ڕاست بن، خۆ وه‌سا ديار بكه‌ن كو وان باوه‌رى هه‌يه، ووان دڤێت ژ لايێ ملله‌تێ خۆ يێ كافر ژى ڤه دپشت ڕاست بن، خۆ بۆ وان ديار كه‌ن كو ئه‌و دكافرن، هه‌ر جاره‌كا ئه‌و بۆ جهێ كوفرێ وكافران هاتنه زڤڕاندن، ئه‌و دێ كه‌ڤنه د خرابترين حالى دا. ئه‌وێن هه ئه‌گه‌ر ڕوییێ خۆ ژ هه‌وه وه‌رنه‌گێڕن، وخۆ نه‌ئێخنه بن په‌ڕێ هه‌وه وخۆ ب ده‌ست هه‌وه ڤه به‌رنه‌ده‌ن، وشه‌ڕێ هه‌وه به‌س نه‌كه‌ن، هوين وان ب هێز بگرن وچى جهێ ئه‌و لێ بن هوين وان بكوژن، وئه‌وێن هه يێن د ڤێ ڕێكا خراب دا گه‌هشتينه ڤى حه‌ددێ ئه‌و پێ ژ خه‌لكى ئاشكه‌را ببن، ئه‌ون يێن مه هێجه‌ته‌كا ئاشكه‌را ل سه‌ر كوشتن وگرتنا وان دايه هه‌وه.
وَمَا كَانَ لِمُؤۡمِنٍ أَن يَقۡتُلَ مُؤۡمِنًا إِلَّا خَطَـٔٗاۚ وَمَن قَتَلَ مُؤۡمِنًا خَطَـٔٗا فَتَحۡرِيرُ رَقَبَةٖ مُّؤۡمِنَةٖ وَدِيَةٞ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَصَّدَّقُواْۚ فَإِن كَانَ مِن قَوۡمٍ عَدُوّٖ لَّكُمۡ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَتَحۡرِيرُ رَقَبَةٖ مُّؤۡمِنَةٖۖ وَإِن كَانَ مِن قَوۡمِۭ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُم مِّيثَٰقٞ فَدِيَةٞ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ وَتَحۡرِيرُ رَقَبَةٖ مُّؤۡمِنَةٖۖ فَمَن لَّمۡ يَجِدۡ فَصِيَامُ شَهۡرَيۡنِ مُتَتَابِعَيۡنِ تَوۡبَةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿٩٢﴾
وچێ نابت بۆ خودان باوه‌ره‌كى كو ته‌عداییێ ل خودان باوه‌ره‌كێ دى بكه‌ت وبێ حه‌ق وى بكوژت، وه‌سا تێ نه‌بت ئه‌ڤ چه‌نده ب خه‌له‌تى ڤه وبێ ده‌ستى ژێ چێ ببت، وهه‌چییێ كه‌فته د وێ خه‌له‌تییێ دا ل سه‌ر ویيه كو گه‌رده‌نه‌كا خودان باوه‌ر ئازا بكه‌ت، وحه‌قێ خوينا وى كوشتى بده‌ته مرۆڤێن وى، وه‌سا تێ نه‌بت خودانێ مرى ب خێرا خۆ وى عه‌فى بكه‌ن. ڤێجا ئه‌گه‌ر كوشتى ژ ملله‌ته‌كێ كافر بت يێ نه‌يار بۆ خودان باوه‌ران، وئه‌و كوشتى مرۆڤه‌كێ خودان باوه‌ر بت ب خودێ و ب وێ حه‌قییا وى بۆ پێغه‌مبه‌رێ خۆ موحه‌ممه‌دى سلاڤ لێ بن ئينايه خوارێ، ل سه‌ر كوژه‌كێ وییه گه‌رده‌نه‌كا خودان باوه‌ر ئازا بكه‌ت، وئه‌گه‌ر ئه‌و ژ ملله‌ته‌كى بت د ناڤبه‌را هه‌وه ووان دا سۆز وپه‌يمانه‌ك هه‌بت، ل سه‌ر كوژه‌كێ وییه حه‌قێ خوينا وى بده‌ته مرۆڤێن وى وگه‌رده‌نه‌كا خودان باوه‌ر ئازا بكه‌ت، وهه‌چییێ نه‌شێت وێ چه‌ندێ بكه‌ت، بلا دو مه‌هان ل دويڤ ئێك يێ ب ڕۆژى بت؛ دا خودێ تۆبێ بدانته سه‌ر وى. وخودێ ب ڕاستییا كارێ به‌نییێن خۆ يێ پڕزانا بوويه، و د وى شريعه‌تى دا يێ وى بۆ وان داناى يێ كاربنه‌جهـ بوويه.
وَمَن يَقۡتُلۡ مُؤۡمِنٗا مُّتَعَمِّدٗا فَجَزَآؤُهُۥ جَهَنَّمُ خَٰلِدٗا فِيهَا وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ وَلَعَنَهُۥ وَأَعَدَّ لَهُۥ عَذَابًا عَظِيمٗا ﴿٩٣﴾
وهه‌چییێ ته‌عداییێ ل خودان باوه‌ره‌كى بكه‌ت و ژ قه‌ستا وبێ حه‌ق وى بكوژت جزايێ وى جه‌هنه‌مه، هه‌ر وهه‌ر ئه‌و دێ تێدا بت، د گه‌ل غه‌زه‌با خودێ وده‌ركه‌فتنا ژ ڕه‌حما وى، وخودێ دژوارترين عه‌زاب بۆ وى ئاماده‌كرییه ژ به‌ر ڤێ تاوانا مه‌زن يا وى كرى.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا ضَرَبۡتُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَتَبَيَّنُواْ وَلَا تَقُولُواْ لِمَنۡ أَلۡقَىٰٓ إِلَيۡكُمُ ٱلسَّلَٰمَ لَسۡتَ مُؤۡمِنٗا تَبۡتَغُونَ عَرَضَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا فَعِندَ ٱللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٞۚ كَذَٰلِكَ كُنتُم مِّن قَبۡلُ فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ فَتَبَيَّنُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٗا ﴿٩٤﴾
ئه‌ى گه‌‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى ئه‌گه‌ر هوين د ڕێكا خودێ دا بۆ كرنا جيهادێ ده‌ركه‌فتن هوين وان ژێك جودا بكه‌ن يێن هوين دئێنێ يان دهێلن، وهوين وان ژ بێ باوه‌ران نه‌هژمێرن يێن هوين تشته‌كى ژ نيشانێن ئيسلامێ ژێ دبينن وشه‌ڕێ هه‌وه نه‌كه‌ن؛ چونكى دبت ئه‌و دخودان باوه‌ر بن وباوه‌رییا خۆ ڤه‌شێرن، هوين ڤێ چه‌ندێ بۆ په‌رتاله‌كێ دنيايێ نه‌كه‌ن، وئه‌و دان وقه‌نجییا ل نك خودێ هه‌ى تێرا هه‌وه هه‌يه، هه‌وه ژى ل ده‌سپێكا ئيسلامێ باوه‌رییا خۆ ژ ملله‌تێ خۆ يێ كافر ڤه‌دشارت، ئينا خودێ مننه‌ت ل هه‌وه كر، وهوين ب باوه‌رییێ وهێزێ سه‌رفه‌راز كرن، ڤێجا هوين هشيار بن ووان ژێك جودا بكه‌ن. هندى خودێیه ب هه‌مى كريارێن هه‌وه يێ پڕزانايه، ب كارێن هه‌وه يێن هوير يێ ئاگه‌هداره، وئه‌و دێ هه‌وه سه‌را وان جزا ده‌ت.
لَّا يَسۡتَوِي ٱلۡقَٰعِدُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ غَيۡرُ أُوْلِي ٱلضَّرَرِ وَٱلۡمُجَٰهِدُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡۚ فَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلۡمُجَٰهِدِينَ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ عَلَى ٱلۡقَٰعِدِينَ دَرَجَةٗۚ وَكُلّٗا وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ وَفَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلۡمُجَٰهِدِينَ عَلَى ٱلۡقَٰعِدِينَ أَجۡرًا عَظِيمٗا ﴿٩٥﴾
ئه‌وێن خۆ ژ جيهادا د ڕێكا خودێ دا داينه پاش -ژ بلى خودان عوزران- وئه‌وێن ب مالێ خۆ ونه‌فسا خۆ جيهاد د ڕێكا خودێ دا كرى وه‌كى ئێك نابن، خودێ جيهادكه‌ر ب سه‌ر وان ئێخستينه يێن ڕوينشتى، و د به‌حه‌شتێ دا ده‌ره‌جێن بلند يێن داينێ، وخودێ سۆز وپه‌يمان ب به‌حه‌شتێ يا دايه وان هه‌مییان ئه‌وێن ب مالێ خۆ ونه‌فسا خۆ جيهادێ دكه‌ن وئه‌وێن ب عوزر ڕوينشتين ژ به‌ر وێ نه‌خۆشى وقوربانییا د ڕێكا حه‌قییێ دا وان داى، وخودێ ب خێره‌كا مه‌زن جيهادكه‌ر ب سه‌ر وان يێن ڕوينشتى ئێخستينه.