قورئانا پیرۆز › سورەتا النور › ئایەتا ٣٣
سورەتا النور · ئایەتا ٣٣ ب تەفسیرا کوردی
An-Nur
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
وَقُل لِّلۡمُؤۡمِنَٰتِ يَغۡضُضۡنَ مِنۡ أَبۡصَٰرِهِنَّ وَيَحۡفَظۡنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبۡدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنۡهَاۖ وَلۡيَضۡرِبۡنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّۖ وَلَا يُبۡدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوۡ ءَابَآئِهِنَّ أَوۡ ءَابَآءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوۡ أَبۡنَآئِهِنَّ أَوۡ أَبۡنَآءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوۡ إِخۡوَٰنِهِنَّ أَوۡ بَنِيٓ إِخۡوَٰنِهِنَّ أَوۡ بَنِيٓ أَخَوَٰتِهِنَّ أَوۡ نِسَآئِهِنَّ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُنَّ أَوِ ٱلتَّـٰبِعِينَ غَيۡرِ أُوْلِي ٱلۡإِرۡبَةِ مِنَ ٱلرِّجَالِ أَوِ ٱلطِّفۡلِ ٱلَّذِينَ لَمۡ يَظۡهَرُواْ عَلَىٰ عَوۡرَٰتِ ٱلنِّسَآءِۖ وَلَا يَضۡرِبۡنَ بِأَرۡجُلِهِنَّ لِيُعۡلَمَ مَا يُخۡفِينَ مِن زِينَتِهِنَّۚ وَتُوبُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ﴿٣١﴾
وتو بێژه ژنێن خودان باوه‌ر: بلا ئه‌و چاڤێن خۆ ژ حه‌رامییێ بگرن، ونامويسا خۆ ژ تشتێ حه‌رام بپارێزن، وبلا ئه‌و خه‌مل وخێزا خۆ بۆ زه‌لامان ئاشكه‌را نه‌كه‌ن، وهندى ژ وان بێت بلا ئه‌و ڤه‌شێرن ئه‌و جلك تێ نه‌بن يێن ئه‌و ب سه‌ر جلكان دا دكه‌نه به‌ر خۆ، ئه‌گه‌ر چو فتنه ژێ چێ نه‌بن، وبلا ئه‌و ده‌رسۆكێن خۆ ب سه‌ر پستوى وبه‌رسنگێن خۆ دا به‌رده‌ن؛ دا باش بێنه ستاره‌كرن، وبلا ئه‌و خه‌ملا خۆ يا ڤه‌شارتى بۆ كه‌سێ ژبلی زه‌لامێن خۆ ئاشكه‌را نه‌كه‌ن؛ چونكى بۆ وان دورسته ئه‌و وێ ببينن يا خه‌لكێ دى نه‌بينت. وهنده‌ك ژ خه‌ملا وان وه‌كى دێمى وستوى وده‌ستان وزه‌ندكان دورسته بۆ بابێن وان وخه‌زويرێن وان وكۆڕێن وان ونه‌ڤسییێن وان وبرايێن وان وبرازايێن وان وخوارزايێن وان وژنكێن موسلمان -نه يێن كافر-، وعه‌بدێن وان، ووان زه‌لامێن هه‌وجه‌ى ژنكان نه‌بن، وزارۆكێن بچويك يێن نه‌گه‌هشتى وچو ژ عه‌وره‌تان نه‌زانن، بۆ ڤان دورسته هنده‌كێ ژ خه‌ملا ژنكێ ببينن، وده‌مێ ژن ب ڕێڤه دچن بلا پییێن خۆ ل عه‌ردى نه‌ده‌ن دا ده‌نگێ خه‌ملا وان يا ڤه‌شارتى وه‌كى ده‌نگێ خلخالان نه‌ئێته گوهـ لێ بوون، وهوين -گه‌لی خودان باوه‌ران- بزڤڕنه گوهدارییا خودايێ خۆ د وى تشتى دا يێ وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه كرى ژ سالۆخه‌تێن جوان وئه‌خلاقێ باش، ووان ئه‌خلاقان بهێلن يێن خه‌لكێ جاهليه‌تێ دكرن ژ سالۆخه‌ت وئه‌خلاقێ بێ خێر؛ دا به‌لكى هوين خێرا دنيايێ وئاخره‌تێ ب ده‌ست خۆ ڤه بينن.
وَأَنكِحُواْ ٱلۡأَيَٰمَىٰ مِنكُمۡ وَٱلصَّـٰلِحِينَ مِنۡ عِبَادِكُمۡ وَإِمَآئِكُمۡۚ إِن يَكُونُواْ فُقَرَآءَ يُغۡنِهِمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ ﴿٣٢﴾
وهوين مرۆڤێن بێ ژن وبێ مێر يێن ئازاد ويێن چاك ژ به‌نییێن خۆ ژنێ بۆ بينن وماره بكه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌وێ بۆ خۆپاراستنێ حه‌ز بكه‌ت ژنێ بينت يێ هه‌ژار بت، خودێ ژ ڕزقێ خۆ يێ به‌رفره‌هـ دێ وى ده‌وله‌مه‌ند كه‌ت. وخودێ يێ قه‌نجى مه‌زن وبه‌رفره‌هه، و ب حالێ به‌نییێن خۆ يێ پڕزانايه.
وَلۡيَسۡتَعۡفِفِ ٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّىٰ يُغۡنِيَهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۗ وَٱلَّذِينَ يَبۡتَغُونَ ٱلۡكِتَٰبَ مِمَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ فَكَاتِبُوهُمۡ إِنۡ عَلِمۡتُمۡ فِيهِمۡ خَيۡرٗاۖ وَءَاتُوهُم مِّن مَّالِ ٱللَّهِ ٱلَّذِيٓ ءَاتَىٰكُمۡۚ وَلَا تُكۡرِهُواْ فَتَيَٰتِكُمۡ عَلَى ٱلۡبِغَآءِ إِنۡ أَرَدۡنَ تَحَصُّنٗا لِّتَبۡتَغُواْ عَرَضَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَمَن يُكۡرِههُّنَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ مِنۢ بَعۡدِ إِكۡرَٰهِهِنَّ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٣٣﴾
وئه‌وێن ژ فه‌قيرییێ يان ژ به‌ر هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كا دى يا هه‌بت نه‌شێن ژنێ بينن، بلا ئه‌و خۆ ده‌همه‌ن پاقژ بكه‌ن وخۆ ژ حه‌رامییێ بده‌نه پاش حه‌تا خودێ ژ قه‌نجییا خۆ وان زه‌نگين بكه‌ت، وئه‌و بشێن ژنێ بينن. وئه‌و عه‌بد وجارییێن دخوازن به‌رانبه‌ر هنده‌ك مالی خۆ ژ خودانێن خۆ بكڕن، يا ل سه‌ر خودانێن وان ئه‌وه ئه‌و ل به‌ر وێ چه‌ندێ بێن ئه‌گه‌ر وان ديت خێره‌كا د وان دا هه‌ى: كو ب عه‌قل بن وبشێن خۆ ب خودان بكه‌ن، و ل سه‌ر وان و ل سه‌ر خه‌لكێ دى ژى ئه‌وه ب مالی هاريكارییا وان بكه‌ن. وبۆ هه‌وه چێ نابت هوين كوته‌كییێ ل جارییێن خۆ بكه‌ن كو ئه‌و خرابییێ بكه‌ن دا مالی بۆ هه‌وه بينن، وچاوا هوين وێ چه‌ندێ دێ كه‌ن ووان ده‌همه‌ن پاقژى دڤێت وهوين قه‌بويل ناكه‌ن؟ وهه‌چییێ كوته‌كییێ ل وان بكه‌ت دا ئه‌و زنايێ بكه‌ن هندى خودێیه پشتى ڤێ كوته‌كییا ل وان دئێته‌كرن باش گونه‌هـ ژێبره بۆ وان، ويێ دلۆڤانكاره ب وان، وگونه‌هـ ل سه‌ر وانه يێن كوته‌كییێ ل وان دكه‌ن.
وَلَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكُمۡ ءَايَٰتٖ مُّبَيِّنَٰتٖ وَمَثَلٗا مِّنَ ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلِكُمۡ وَمَوۡعِظَةٗ لِّلۡمُتَّقِينَ ﴿٣٤﴾
ومه ب ڕاستى ئايه‌تێن قورئانێ يێن حه‌قییێ ئاشكه‌را دكه‌ن، ومه‌ته‌له‌ك ژ به‌حسێ ملله‌تێن به‌رێ، وشيره‌ته‌كا ئه‌و مفایى ژێ ببينت يێ ژ خودێ بترست وخۆ ژ عه‌زابا وى بده‌ته پاش، بۆ هه‌وه ئينانه خوارێ.
۞ٱللَّهُ نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ مَثَلُ نُورِهِۦ كَمِشۡكَوٰةٖ فِيهَا مِصۡبَاحٌۖ ٱلۡمِصۡبَاحُ فِي زُجَاجَةٍۖ ٱلزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوۡكَبٞ دُرِّيّٞ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٖ مُّبَٰرَكَةٖ زَيۡتُونَةٖ لَّا شَرۡقِيَّةٖ وَلَا غَرۡبِيَّةٖ يَكَادُ زَيۡتُهَا يُضِيٓءُ وَلَوۡ لَمۡ تَمۡسَسۡهُ نَارٞۚ نُّورٌ عَلَىٰ نُورٖۚ يَهۡدِي ٱللَّهُ لِنُورِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَيَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَٰلَ لِلنَّاسِۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٣٥﴾
خودێ ڕۆناهییا عه‌سمانان وعه‌ردییه ئه‌و كارێ وان ب ڕێڤه دبه‌ت وبه‌رێ خه‌لكێ وان دده‌ته هيدايه‌تێ، ئه‌و ڕۆناهییه، وحيجابێ وى ڕۆناهییه، عه‌سمان وعه‌رد وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤ دا هه‌ى ب وى ڕوهن بووينه، وكيتابا وى وهيدايه‌تا وى ڕۆناهییه‌كه ژ وى، ڤێجا ئه‌گه‌ر ڕۆناهییا وى نه‌با تارى دا كه‌ڤنه سه‌رێك. مه‌ته‌لا ڕۆناهییا وى يا ئه‌و به‌رێ خه‌لكى دده‌تێ، كو باوه‌رى وقورئانه يا كو د سنگێ خودان باوه‌رى دا، وه‌كى وێ كوله‌كێيه يا چرایه‌ك تێدا، ڤێجا كوله‌ك ڕۆناهییا وى چرایى بگرت ونه‌هێلت به‌لاڤه ببت، وئه‌و چرا د شويشه‌كێ دا بت يا كو ژ زه‌لالییا خۆ وه‌كى وێ ستێرا گه‌ش بت يا وه‌كى دوڕ ومرارییان، ئه‌و چرا ژ زه‌يتا داره‌كا پيرۆز بێته هلكرن، كو دارا زه‌يتوينیێیه، يا ڕۆژهه‌لاتى ب تنێ نه‌بت كو ئێڤارییان ب تنێ ڕۆژ لێ بده‌ت، ويا ڕۆژئاڤايى ژى ب تنێ نه‌بت كو سپێده‌يان ب تنێ ڕۆژ لێ بده‌ت، به‌لكى ل جهه‌كێ ناڤنجى بت، نێزيكه زه‌يتا وێ -ژ زه‌لالییا خۆ- ئه‌و ب خۆ گه‌ش بكه‌ت به‌رى ئاگر بگه‌هتێ، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئاگر گه‌هشتێ گه‌له‌ك گه‌ش بكه‌ت، ڕۆناهییا ل سه‌ر ڕۆناهیێیه، ڕۆناهییا ژ به‌ر گه‌شاتییا زه‌يتێ زێده‌بارى ڕۆناهییا ژ هلكرنا ئاگرى دئێت، ئه‌ڤه مه‌ته‌لا هيدايه‌تێيه د دلێ خودان باوه‌رى دا. وخودێ به‌رێ وى دده‌ته دويكه‌فتنا قورئانێ يێ وى بڤێت، وئه‌و مه‌ته‌لان بۆ مرۆڤان دئينت؛ دا عه‌قلی بۆ خۆ ژێ بگرن. وخودێ ب هه‌ر تشته‌كى يێ پڕزانايه.