قورئانا پیرۆز › سورەتا الأنعام › ئایەتا ١٤٣
سورەتا الأنعام · ئایەتا ١٤٣ ب تەفسیرا کوردی
Al-An'am
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
۞وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَ جَنَّـٰتٖ مَّعۡرُوشَٰتٖ وَغَيۡرَ مَعۡرُوشَٰتٖ وَٱلنَّخۡلَ وَٱلزَّرۡعَ مُخۡتَلِفًا أُكُلُهُۥ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلرُّمَّانَ مُتَشَٰبِهٗا وَغَيۡرَ مُتَشَٰبِهٖۚ كُلُواْ مِن ثَمَرِهِۦٓ إِذَآ أَثۡمَرَ وَءَاتُواْ حَقَّهُۥ يَوۡمَ حَصَادِهِۦۖ وَلَا تُسۡرِفُوٓاْۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ ﴿١٤١﴾
وخودايێ مه‌زن ئه‌وه يێ باغ وبيستان بۆ هه‌وه داين: هنده‌ك ژێ ژ سه‌ر عه‌ردى دئێنه هلدان وه‌كى مێوێن ترى، وهنده‌ك ژێ نائێنه هلدان به‌لكى ل سه‌ر بنا خۆ ڕادبن وه‌كى دارقه‌سپ ودارێن دى، ئه‌و د تامێن خۆ دا د ژێك جودانه، وزه‌يتوون وهنار، ڕه‌نگێ وان وه‌كى ئێكه، وفێقى وتاما وان يا جودايه. هوين -گه‌لى مرۆڤان- ژ به‌رێ وان بخۆن ئه‌گه‌ر ئه‌و هاتنه به‌رى، و ڕۆژا دورین وچنینا وان هوين وێ زه‌كاتا ل سه‌ر هه‌وه هاتییه فه‌ركرن بده‌ن، وپێ ل توخويبێن ناڤنجییێ د دانا مالى وخوارنێ وهه‌ر كاره‌كێ دى دا نه‌دانن. هندى خودێیه حه‌ز ژ وان ناكه‌ت يێن پێ ل توخويبێن وى ددانن.
وَمِنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ حَمُولَةٗ وَفَرۡشٗاۚ كُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ وَلَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِۚ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ ﴿١٤٢﴾
ووى هنده‌ك ژ حه‌يوانان دان، بۆ سياربوونێ ب كێر دئێن چونكى دبلند ومه‌زنن وه‌كى حێشتران، وهنده‌ك ب كێر سوياربوونێ نائێن چونكى دبچويك ونزمن وه‌كى ته‌رش وگۆلان، هوين ژ ڤان حه‌يوانان يێن خودێ بۆ هه‌وه حه‌لالكرين وداينه هه‌وه بخۆن، ودويكه‌فتن بۆ ڕێكێن شه‌يتانى هوين وى تشتێ خودێ حه‌لالكرى حه‌رام نه‌كه‌ن، وه‌كى بوتپه‌رێسان كرى. هندى شه‌يتانه دوژمنه‌كێ ئاشكه‌رايه بۆ هه‌وه.
ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۖ مِّنَ ٱلضَّأۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡمَعۡزِ ٱثۡنَيۡنِۗ قُلۡ ءَآلذَّكَرَيۡنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ أَمَّا ٱشۡتَمَلَتۡ عَلَيۡهِ أَرۡحَامُ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۖ نَبِّـُٔونِي بِعِلۡمٍ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿١٤٣﴾
ئه‌ڤ حه‌يوانه يێن خودێ داينه به‌نییێن خۆ ژ حێشتر وچێل وپه‌زى هه‌شت ڕه‌نگن: چار ژ وان ژ په‌زينه، ژ میهان میه وبه‌ران، و ژ بزنان نێرى وبزن. تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه وان: ئه‌رێ خودێ هه‌ردو يێن نێر ژ په‌زى حه‌رامكرينه؟ ڤێجا ئه‌گه‌ر وان گۆت: به‌لێ، ئه‌و وان دره‌وكر؛ چونكى ئه‌و هه‌مى به‌ران ونێریان حه‌رام ناكه‌ن، وتو بێژه وان: ئه‌رێ خودێ هه‌ردو يێن مێ ژ په‌زى حه‌رامكرينه؟ ڤێجا ئه‌گه‌ر وان گۆت: به‌لێ، ئه‌و وان ديسا دره‌وكر؛ چونكى ئه‌و هه‌مى میه وبزنان حه‌رام ناكه‌ن، وتو بێژه وان: ئه‌رێ ما خودێ ئه‌و تشتێ د مالبه‌رخێ میه وبزنان دا ژ تێشكان حه‌رامكرییه؟ ئه‌گه‌ر وان گۆت: به‌لێ، ئه‌و وان ديسا دره‌وكر؛ چونكى ئه‌و هه‌مى وان تێشكان حه‌رام ناكه‌ن، هوين زانينه‌كێ بێژنه من ڕاستییا بۆچوونا هه‌وه ئاشكه‌را بكه‌ت، ئه‌گه‌ر هوين دڕاستگۆنه د وى تشتى دا يێ هوين بۆ خودايێ خۆ پالدده‌ن.
وَمِنَ ٱلۡإِبِلِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡبَقَرِ ٱثۡنَيۡنِۗ قُلۡ ءَآلذَّكَرَيۡنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ أَمَّا ٱشۡتَمَلَتۡ عَلَيۡهِ أَرۡحَامُ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۖ أَمۡ كُنتُمۡ شُهَدَآءَ إِذۡ وَصَّىٰكُمُ ٱللَّهُ بِهَٰذَاۚ فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا لِّيُضِلَّ ٱلنَّاسَ بِغَيۡرِ عِلۡمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١٤٤﴾
وهه‌ر چار ڕه‌نگێن دى ئه‌ڤه‌نه: ژ حێشتران دونه يێ نێر ومێ، و ژ چێلان دونه يێ نێر ومێ. تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه وان موشركان: ئه‌رێ خودێ هه‌ردو نێر حه‌رامكرينه يان هه‌ردو مێ؟ يان وى ئه‌و تشتێ د مالبچويكێ هه‌ردو مێیان دا ژ نێر ومێیان حه‌رامكرییه؟ يان هوين گه‌لى بوتپه‌رێسان دئاماده بوون، ده‌مێ خودێ ب ڤێ حه‌رامكرنا حه‌یوانى شيره‌ت ل هه‌وه كرى؟ ڤێجا كه‌س ژ وى زۆردارتر نينه يێ ژ نك خۆ دره‌وێ ل سه‌ر ناڤێ خودێ بكه‌ت؛ دا ب نه‌زانينا خۆ به‌رێ مرۆڤان ژ ڕێكا هيدايه‌تێ وه‌رگێڕت. هندى خودێیه به‌رێ وى ناده‌ته ڕاستییێ يێ ژ توخويبێن خۆ ده‌ركه‌فتى، ڤێجا دره‌و ژ كيسێ خودايێ خۆ كرى، ومرۆڤ د سه‌ر دا برين.
قُل لَّآ أَجِدُ فِي مَآ أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَىٰ طَاعِمٖ يَطۡعَمُهُۥٓ إِلَّآ أَن يَكُونَ مَيۡتَةً أَوۡ دَمٗا مَّسۡفُوحًا أَوۡ لَحۡمَ خِنزِيرٖ فَإِنَّهُۥ رِجۡسٌ أَوۡ فِسۡقًا أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦۚ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ غَيۡرَ بَاغٖ وَلَا عَادٖ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿١٤٥﴾
تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه: د وێ دا يا خودێ بۆ من ب وه‌حى هنارتى، ئه‌ز تشته‌كى حه‌رام نابينم بۆ وى يێ بخۆت ژ وان تشتێن هوين دبێژن دحه‌رامن ژ حه‌يوانان، ئه‌و نه‌بت يێ به‌رى ڤه‌كوشتنێ مرار ببت، يان خوينه‌كا ڕۆن بت، يان گۆشتێ به‌ڕازى بت هندى ئه‌وه ئه‌و يێ پيسه، يان ئه‌وێ ڤه‌كوشتنا وى زێده‌گاڤى بت ل سه‌ر ئه‌مرێ خودێ، وه‌كى وى يێ ل ده‌مێ ڤه‌كوشتنێ ناڤێ ئێكى ژ بلى خودێ ل سه‌ر هاتبته گۆتن. ڤێجا هه‌چییێ نه‌چار بوو ژ ڤان تشتێن حه‌رام بخۆت ژ به‌ر برسه‌كا زێده بێى ئه‌و ژ دل ژێ بخۆت، وبێى زێده‌ى هه‌وجه‌يیا خۆ بخۆت، هندى خودێیه باش گونه‌هـ ژێبره بۆ وى، ودلۆڤانكاره ب وى. وپشتى هنگى ب سوننه‌تێ هه‌ر ده‌هبه‌یه‌كێ خودان كێلبه، وته‌يره‌كێ خودان په‌نج، وكه‌رێن كه‌هى، وصه هاتنه حه‌رامكرن.