قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ١٧٩
سورەتا البقرة · ئایەتا ١٧٩ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
۞لَّيۡسَ ٱلۡبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ قِبَلَ ٱلۡمَشۡرِقِ وَٱلۡمَغۡرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ وَٱلۡكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ وَءَاتَى ٱلۡمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ ذَوِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَٱلسَّآئِلِينَ وَفِي ٱلرِّقَابِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُوفُونَ بِعَهۡدِهِمۡ إِذَا عَٰهَدُواْۖ وَٱلصَّـٰبِرِينَ فِي ٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَحِينَ ٱلۡبَأۡسِۗ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ ﴿١٧٧﴾
ل نك خودێ باشى ئه‌و نينه هوين د نڤێژێ دا به‌رێ خۆ ب لايێ ڕۆژهه‌لات وڕۆژئاڤايێ ڤه بده‌ن ئه‌گه‌ر فه‌رمانا خودێ پێ نه‌بت، به‌لكى باشى هه‌مى كارێ وییه يێ باوه‌رى ب خودێ ئيناى وپه‌رستنا وى ب تنێ كرى، وباوه‌رى ب ڕۆژا دويماهییێ ئيناى، و ب هه‌مى ملیاكه‌ت وكيتابێن هاتينه خوارێ، و ب هه‌مى پێغه‌مبه‌ران بێ جودايى، ومال -د سه‌ر حه‌ژێكرنا خۆ یا زێده ڕا بۆ وى- دايه مرۆڤێن خۆ يێن نێزيك، وئێتيمان، ووان هه‌ژارێن تێرا هه‌وجه‌ییا خۆ مال نه‌بت، ووان ڕێڤنگێن ژ مال ومرۆڤێن خۆ دويركه‌فتين وموحتاج بووين، ووان خازۆكێن ژ بێ ڕێ نه‌چار بووين خواستنێ بكه‌ن، ومال د ئازاكرنا به‌نى وئێخسيران دا خه‌رج كرى، و ب كرنا نڤێژێ ڕابووى، وزه‌كات داى، وئه‌وێن په‌يمانێن خۆ ب جهـ دئينن، وئه‌وێ ل ده‌مێ هه‌ژارى ونه‌خۆشییێ و ل ده‌مێ دژوارییا شه‌ڕى يێ بێهنفره‌هـ. ئه‌وێن ب ڤى ڕه‌نگى بن ئه‌ون يێن د باوه‌رییا خۆ دا دڕاستگۆ، وئه‌و ئه‌ون يێن خۆ ژ غه‌زه‌با خودێ پاراستى كو خۆ ژ بێ ئه‌مرییا وى دايه پاش.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِصَاصُ فِي ٱلۡقَتۡلَىۖ ٱلۡحُرُّ بِٱلۡحُرِّ وَٱلۡعَبۡدُ بِٱلۡعَبۡدِ وَٱلۡأُنثَىٰ بِٱلۡأُنثَىٰۚ فَمَنۡ عُفِيَ لَهُۥ مِنۡ أَخِيهِ شَيۡءٞ فَٱتِّبَاعُۢ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيۡهِ بِإِحۡسَٰنٖۗ ذَٰلِكَ تَخۡفِيفٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَرَحۡمَةٞۗ فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ بَعۡدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿١٧٨﴾
گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شریعه‌تێ وى كرى، خودێ ل سه‌ر هه‌وه فه‌ركرییه كو هوين ئه‌وى بكوژن يێ ژ قه‌ستا كوشتنێ بكه‌ت، به‌لێ ب وى شه‌رتى يه‌كسانى ووه‌كهه‌ڤى تێدا هه‌بت: يێ ئازا ب يێ ئازا بێته كوشتن، وعه‌بد ب عه‌بدى، ومێ ب یا مێ. وهه‌چییێ خودانێ كوشتى لێ بۆرى وئه‌و ژ كوشتنێ ئازا كر، و ب تنێ داخوازا خوينێ ژێ كر -وئه‌و هنده‌ك ماله كوژه‌ك به‌رانبه‌ر لێبۆرینێ دده‌ته مرۆڤێن كوشتى- بلا هه‌ردو لا پێگيرییێ ب ڕه‌فتارێ باش بكه‌ن، بلا خودانێ كوشتى بێ توندى داخوازا خوينێ بكه‌ت، وكوژه‌ك بلا مافێ وى ب قه‌نجى بده‌تێ، بێ كێمكرن يان گيرۆكرن. ئه‌ڤ لێبۆرينه ووه‌رگرتنا خوينێ سڤكى ودلۆڤانییه‌كه ژ لايێ خودايێ هه‌وه ڤه بۆ هه‌وه، ڤێجا هه‌چییێ پشتى عه‌فییێ ووه‌رگرتنا خوینێ ڕابت كوژه‌كى بكوژت، ئه‌وى عه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ هه‌يه كو د دنيايێ دا بێته كوشتن، و ل ئاخره‌تێ بچته ئاگرى.
وَلَكُمۡ فِي ٱلۡقِصَاصِ حَيَوٰةٞ يَـٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ﴿١٧٩﴾
وبۆ هه‌وه -گه‌لى خودانێن عه‌قلێن ساخله‌م- د شريعه‌تێ تۆلستاندن وجهئينانا وى دا ژينه‌كا ته‌نا هه‌يه؛ ب هيڤییا كو هوين ته‌قوایا خودێ بكه‌ن، و ژ وى بترسن، وهه‌رده‌م گوهدارییا وى بكه‌ن.
كُتِبَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ ٱلۡمَوۡتُ إِن تَرَكَ خَيۡرًا ٱلۡوَصِيَّةُ لِلۡوَٰلِدَيۡنِ وَٱلۡأَقۡرَبِينَ بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُتَّقِينَ ﴿١٨٠﴾
خودێ ل سه‌ر هه‌وه فه‌ركرییه ئه‌گه‌ر نيشانێن مرنێ ل نك ئێك ژ هه‌وه په‌يدا ببن -وئه‌و ماله‌كى ل پشت خۆ بهێلت- كو ئه‌و شيره‌تێ ب هنده‌ك مالێ خۆ بۆ دايباب ومرۆڤێن خۆ یێن نێزيك بكه‌ت د گه‌ل ب كارئينانا دادییێ؛ نه‌كو يێ فه‌قير بهێلت وشيره‌تێ بۆ يێ ده‌وله‌مه‌ند بكه‌ت، يان ژ سێئێكێ پتر بده‌ت، وئه‌ڤه حه‌قه‌كێ بنه‌جهه ته‌قوادار ئه‌وێن ژ خودێ دترسن كارى پێ دكه‌ن. وئه‌ڤه به‌رى هاتنه‌خوارا ئايه‌تێن لێكڤه‌كرنا ميراتى بوو يێن كو بارا هه‌ر ميراتگره‌كى ده‌ستنيشانكرى.
فَمَنۢ بَدَّلَهُۥ بَعۡدَ مَا سَمِعَهُۥ فَإِنَّمَآ إِثۡمُهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ﴿١٨١﴾
ڤێجا هه‌چییێ گوهـ ل شیره‌تا مرى ببت پاشى وێ بگوهۆرت، هه‌ما گونه‌هـ ل سه‌ر وییه يێ شیره‌تێ دگوهۆڕت. هندى خودێیه گوهدێرێ شيره‌ت وگۆتنێن هه‌وه‌يه، وئه‌و يێ پڕزانايه ب وى تشتێ هوين د سنگێن خۆ دا ڤه‌دشێرن كو مه‌یلێ بۆ حه‌قى ودادییێ یان زۆر وسته‌مێ بكه‌ن، وئه‌و دێ جزایێ هه‌وه سه‌را وێ چه‌ندێ ده‌ت.