قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ١٩٥
سورەتا البقرة · ئایەتا ١٩٥ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَةٞ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّهِۖ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَلَا عُدۡوَٰنَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١٩٣﴾
وهوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- به‌رده‌وام بن د شه‌ڕێ موشركێن ته‌عداكه‌ر دا؛ دا ئه‌و بۆ موسلمانان نه‌بنه فتنه كو ئه‌و وان ژ دينى پاشڤه ببه‌ن، ودا دين هه‌مى بۆ خودێ ب تنێ بمينت، وپه‌رستنا كه‌سێ د گه‌ل وى نه‌ئێته‌كرن. وئه‌گه‌ر وان كوفر وشه‌ڕێ هه‌وه به‌س كر هوين ژى ده‌ستان ژ وان بگرن؛ چونكى عوقووبه ب تنێ بۆ وانه يێن ل سه‌ر كوفر ودوژمنكارییا خۆ دبه‌رده‌وام.
ٱلشَّهۡرُ ٱلۡحَرَامُ بِٱلشَّهۡرِ ٱلۡحَرَامِ وَٱلۡحُرُمَٰتُ قِصَاصٞۚ فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَٱعۡتَدُواْ عَلَيۡهِ بِمِثۡلِ مَا ٱعۡتَدَىٰ عَلَيۡكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلۡمُتَّقِينَ ﴿١٩٤﴾
شه‌ڕێ هه‌وه -گه‌لى خودان باوه‌ران- د گه‌ل موشركان ل وێ هه‌يڤا خودێ شه‌ڕ تێدا حه‌رام كرى، جزايێ شه‌ڕكرنا وانه بوو بۆ هه‌وه ل وێ هه‌يڤێ. وهه‌چییێ پێ ل پيرۆزییا وى جهى ووى ده‌مى بدانت يێ خودێ حه‌رامكرى، ب كاره‌كێ وه‌كى يێ وى جزايێ وى دێ ئێته‌دان. ڤێجا هه‌چییێ ب شه‌ڕى یان تشته‌كێ دى ته‌عدایى ل هه‌وه كر، هوین ژى عقووبه‌یه‌كا وه‌كى یا وى بده‌نێ، وچو گونه‌هـ د وێ چه‌ندێ دا بۆ هه‌وه نینه، چونكى ئه‌ون ده‌ست ب ته‌عداییێ كرى، و ژ خودێ بترسن وزێده‌گاڤیێ د جزادانێ دا نه‌كه‌‌ن، وبزانن هندى خودێیه د گه‌ل وانه یێن ته‌قوایا وى دكه‌ن وفه‌رمانێن وى ب جهـ دئینن.
وَأَنفِقُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا تُلۡقُواْ بِأَيۡدِيكُمۡ إِلَى ٱلتَّهۡلُكَةِ وَأَحۡسِنُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿١٩٥﴾
وهوين مالى د ڕێكا خودێ دا خه‌رج بكه‌ن، و ب هێلانا جيهادێ ونه‌دانا مالى د وێ ڕێكێ دا هوين خۆ نه‌هاڤێنه هيلاكى، وهوين قه‌نجییێ بكه‌ن، وكارێ هه‌وه هه‌مى بلا بۆ كنارێ خودێ ب تنێ بت. هندى خودێیه حه‌ز ژ قه‌نجيكاران دكه‌ت.
وَأَتِمُّواْ ٱلۡحَجَّ وَٱلۡعُمۡرَةَ لِلَّهِۚ فَإِنۡ أُحۡصِرۡتُمۡ فَمَا ٱسۡتَيۡسَرَ مِنَ ٱلۡهَدۡيِۖ وَلَا تَحۡلِقُواْ رُءُوسَكُمۡ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ ٱلۡهَدۡيُ مَحِلَّهُۥۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوۡ بِهِۦٓ أَذٗى مِّن رَّأۡسِهِۦ فَفِدۡيَةٞ مِّن صِيَامٍ أَوۡ صَدَقَةٍ أَوۡ نُسُكٖۚ فَإِذَآ أَمِنتُمۡ فَمَن تَمَتَّعَ بِٱلۡعُمۡرَةِ إِلَى ٱلۡحَجِّ فَمَا ٱسۡتَيۡسَرَ مِنَ ٱلۡهَدۡيِۚ فَمَن لَّمۡ يَجِدۡ فَصِيَامُ ثَلَٰثَةِ أَيَّامٖ فِي ٱلۡحَجِّ وَسَبۡعَةٍ إِذَا رَجَعۡتُمۡۗ تِلۡكَ عَشَرَةٞ كَامِلَةٞۗ ذَٰلِكَ لِمَن لَّمۡ يَكُنۡ أَهۡلُهُۥ حَاضِرِي ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ﴿١٩٦﴾
وهوين حه‌جێ وعومرێ ب ڕه‌نگه‌كێ پێكهاتى بكه‌ن، وئه‌گه‌ر پشتى ئيحرامێ ئاسته‌نگه‌ك وه‌كى دوژمنه‌كى يان نه‌خۆشییه‌كێ كه‌فته د ناڤبه‌را هه‌وه وتمامكرنا حه‌جێ يان عومرێ دا، هنگى يا فه‌ر ل سه‌ر هه‌وه ئه‌وه ل دويڤ پێچێبوونا خۆ تشته‌كى ژ حێشتران يان چێلان يان ته‌رشى هوين ڤه‌كوژن و ژ ئيحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤن، وئه‌گه‌ر هوين دمحاصره‌كرى بن هوين سه‌رێن خۆ نه‌تراشن حه‌تا ئه‌وێ محاصره‌كرى قوربانێ خۆ ل وى جهێ لێ هاتییه محاصره‌كرن سه‌رژێكه‌ت پاشى ئيحراما خۆ بێخت، وئه‌وێ محاصره‌كرى نه‌بت دڤێت قوربانى ل جهێ وى كو حه‌ره‌مه ل ڕۆژا جه‌ژنێ يان ل يه‌ك ژ هه‌ر سێ ڕۆژێن د دويڤ دا ڤه‌كوژت. وهه‌چییێ ژ هه‌وه يێ نه‌خۆش بت، يان سه‌رێ وى ئێشه‌ك لێ بت ل ده‌مێ ئيحرامێ پێتڤى ب سه‌رتراشينێ هه‌بت بلا سه‌رێ خۆ بتراشت، وفديێ پێشڤه بده‌ت كو سێ ڕۆژان يێ ب ڕۆژى بت، يان خێرێ بده‌ته شه‌ش كه‌سێن هه‌ژار، يان په‌زه‌كێ بۆ خه‌لكێ حه‌ره‌مێ ڤه‌كوژت. وئه‌گه‌ر هوين دپشت ڕاست بوون هه‌چییێ بڤێت عومرێ بكه‌ت وئيحرامان بدانت پاشى حه‌جێ بكه‌ت ئه‌و بلا حه‌يوانه‌كێ ب ده‌ست بكه‌ڤت بكه‌ته قوربان، وهه‌چییێ چو ب ده‌ست نه‌كه‌ڤت بلا سێ ڕۆژییان ل حه‌جێ بگرت، وحه‌فتان ئه‌گه‌ر هه‌وه كارێ حه‌جێ ب دويماهى ئينا وهوين زڤڕينه مالێن خۆ، ئه‌ڤه ده‌هـ ڕۆژێن تمام دڤێت هوين بگرن. ئه‌و بۆ وییه يێ مالا وى ل حه‌ره‌مێ نه‌بت، و ژ خودێ بترسن وبزانن هندى خودێیه يێ عه‌زاب دژواره.
ٱلۡحَجُّ أَشۡهُرٞ مَّعۡلُومَٰتٞۚ فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ ٱلۡحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي ٱلۡحَجِّۗ وَمَا تَفۡعَلُواْ مِنۡ خَيۡرٖ يَعۡلَمۡهُ ٱللَّهُۗ وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَيۡرَ ٱلزَّادِ ٱلتَّقۡوَىٰۖ وَٱتَّقُونِ يَـٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿١٩٧﴾
ده‌مێ حه‌جێ چه‌ند هه‌يڤه‌كێن ئاشكه‌رانه وئه‌و: شه‌ووال، وذولقه‌عده، وده‌هـ ڕۆژ ژ ذولحجێنه. ڤێجا هه‌چییێ ل وى ده‌مى ب ئیحرامان حه‌ج ل سه‌ر خۆ فه‌ركر، چوونا نڤينێ وگۆتن وكارێن بۆ وێ دبنه ده‌ستپێك، وده‌ركه‌فتنا ژ بن ئه‌مرێ خودێ ب كرنا گونه‌هان، وجڕه‌كێشانا ل حه‌جێ يا كو سه‌رى دكێشته كه‌رب ونه‌ڤيانێ بۆ وى دحه‌رامن. وهه‌ر خێره‌كا هوين بكه‌ن خودێ پێ دزانت، وهه‌ر ئێكى ئه‌و دێ جزايێ وى ده‌تێ. وبۆ وه‌غه‌را حه‌جێ هوين زاده‌كى ژ خوارن وڤه‌خوارنێ د گه‌ل خۆ ببه‌ن، وزاده‌كى ژ كارێن چاك بۆ ئاخره‌تێ، چونكى هندى باشترين زاده ته‌قوايا خودێیه، وهوین ژ من بترسن گه‌لى خودانێن عه‌قلێ ساخله‌م.