قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ٢٢١
سورەتا البقرة · ئایەتا ٢٢١ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
۞يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡخَمۡرِ وَٱلۡمَيۡسِرِۖ قُلۡ فِيهِمَآ إِثۡمٞ كَبِيرٞ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثۡمُهُمَآ أَكۡبَرُ مِن نَّفۡعِهِمَاۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَۖ قُلِ ٱلۡعَفۡوَۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَتَفَكَّرُونَ ﴿٢١٩﴾
ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر، موسلمان پسيارا حوكمێ مه‌يێ ژ ته دكه‌ن، ڤه‌خوارن وكڕين وفرۆتنا وێ، ومه‌ى هه‌ر تشته‌كه يێ عه‌قلى ببه‌ت چ خوارن بت يان ڤه‌خوارن بت، وئه‌و پسيارا قومارێ ژ ته دكه‌ن، وقومار ئه‌وه مرۆڤ مالى بده‌ت يان بستينت ب ڕێكا سه‌ركه‌فتنا ل سه‌ر لایه‌كێ دى بێ به‌رانبه‌ر، تو بێژه وان: خرابى وزيانێن مه‌زن يێن دين ودنيايێ، وعه‌قلى ومالى، د وێ چه‌ندێ دا هه‌نه، ومفا ژى بۆ مرۆڤان تێدا هه‌يه ژ لايێ وه‌رگرتنا مالى وهنده‌ك لايێن دى، به‌لێ خرابییا وان ژ مفايێ وان مه‌زنتره؛ چونكى ئه‌و مرۆڤى ژ بيرئينانا خودێ ونڤێژێ دده‌نه پاش، وكه‌رب ونه‌ڤيانێ د ناڤ خه‌لكى دا به‌لاڤ دكه‌ن، ومالى پويچ دكه‌ن. وئه‌ڤه ڕێخۆشكرن بوو بۆ حه‌رامكرنا وان. وئه‌و پسيارا ته دكه‌ن كانێ ئه‌و چه‌ندێ ژ مالێ خۆ بكه‌نه خێر، تو بێژه وان: ئه‌وا ژ هه‌وه زێده دكه‌ت بكه‌نه خێر. ب ڤى ڕه‌نگێ ئاشكه‌را خودێ ئايه‌ت وئه‌حكامێن شريعه‌تى بۆ هه‌وه ديار دكه‌ت؛ دا به‌لكى هوين هزرێن خۆ د وى تشتى دا بكه‌ن يێ مفايێ دنيا وئاخره‌تا هه‌وه تێدا.
فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡيَتَٰمَىٰۖ قُلۡ إِصۡلَاحٞ لَّهُمۡ خَيۡرٞۖ وَإِن تُخَالِطُوهُمۡ فَإِخۡوَٰنُكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ ٱلۡمُفۡسِدَ مِنَ ٱلۡمُصۡلِحِۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَعۡنَتَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ﴿٢٢٠﴾
وئه‌و پسيارا ئێتيمان ژ ته دكه‌ن -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- كانێ ژ لايێ خودانكرن ومالێ وان ڤه ئه‌و چاوا سه‌ره‌ده‌رییێ د گه‌ل وان بكه‌ن؟ تو بێژه وان: چاكییا هه‌وه د گه‌ل وان بۆ هه‌وه خێره، ڤێجا هه‌رده‌م هوين وێ بكه‌ن يا بۆ وان چێتر، وئه‌گه‌ر هوين د هه‌مى كاران دا تێكه‌لییێ د گه‌ل وان بكه‌ن، ئه‌و برايێن هه‌وه يێن دينينه، ودڤێت برا مه‌صلحه‌تا براى ل به‌رچاڤ بدانت. وخودێ وى دنیاست يێ مالێ ئێتيمان پويچ دكه‌ت ووى يێ چاڤێ خۆ دده‌تێ. وئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا دا ب حه‌رامكرنا تێكه‌ليبوونا د گه‌ل وان زه‌حمه‌تێ بۆ هه‌وه چێكه‌ت. هندى خودێیه د ملكێ خۆ دا يێ زاله، و د ڕێڤه‌برنا چێكرییان ودانانا شريعه‌تى دا يێ كاربنه‌جهه.
وَلَا تَنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكَٰتِ حَتَّىٰ يُؤۡمِنَّۚ وَلَأَمَةٞ مُّؤۡمِنَةٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكَةٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَتۡكُمۡۗ وَلَا تُنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤۡمِنُواْۚ وَلَعَبۡدٞ مُّؤۡمِنٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَكُمۡۗ أُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلنَّارِۖ وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱلۡجَنَّةِ وَٱلۡمَغۡفِرَةِ بِإِذۡنِهِۦۖ وَيُبَيِّنُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ﴿٢٢١﴾
وهوين -گه‌لى موسلمانان- ژنكێن موشرك وبوتپه‌رێس بۆ خۆ نه‌ئينن ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌ئێنه د ئيسلامێ دا. وهوين بزانن كو به‌نییه‌كا بێ مال وبنه‌مال، ئه‌گه‌ر يا خودان باوه‌ر بت، ژ ژنه‌كا بوتپه‌رێس چێتره، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و بوتپه‌رێسا ئازاد يا ب دلێ هه‌وه ژى بت. وهوين ژنێن خۆ -یێن ئازاد ویێن به‌نى- نه‌ده‌نه بوتپه‌رێسان حه‌تا ئه‌و باوه‌رییێ ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دئينن. وهوين بزان كو به‌نییه‌كێ خودان باوه‌ر د گه‌ل فه‌قيرییا وى، ژ بوتپه‌رێسه‌كى چێتره، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و بوتپه‌رێس يێ ب دلێ هه‌وه ژى بت. ئه‌و بوتپه‌رێسێن هه ژ ژن ومێران به‌رێ هه‌ر ئێكێ تێكه‌لییا وان دكه‌ت دده‌نه ئاگرى، وخودێ به‌نییێن خۆ بۆ دينێ حه‌ق يێ به‌رێ وان دده‌ته به‌حه‌شتێ و ژێبرنا گونه‌هان گازى دكه‌ت، وئايه‌ت وئه‌حكامێن خۆ بۆ مرۆڤان ئاشكه‌را دكه‌ت؛ دا ئه‌و بيرا خۆ پێ بيننه ڤه، ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرن.
وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡمَحِيضِۖ قُلۡ هُوَ أَذٗى فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ وَلَا تَقۡرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطۡهُرۡنَۖ فَإِذَا تَطَهَّرۡنَ فَأۡتُوهُنَّ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَكُمُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّـٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلۡمُتَطَهِّرِينَ ﴿٢٢٢﴾
وئه‌و پسيارا بێ نڤێژییا ژنێ ژ ته دكه‌ن، تو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- بێژه وان: ئه‌و ئێشانه‌كا پيسه زيانێ دگه‌هينته وى يێ خۆ نێزيك بكه‌ت، ڤێجا هوين ل ڤى ده‌مى خۆ ژ چوونا نڤينێ بده‌نه پاش، حه‌تا ئه‌و ژڤان ب دويماهى بێت، وئه‌گه‌ر ئه‌و ب دويماهى هات ووان خۆ شويشت، هوين ژ وى جهى وه‌رنێ يێ خودێ ئه‌مر پێ ل هه‌وه كرى چاوا هه‌وه بڤێت. هندى خودێیه حه‌ز ژ وان به‌نییان دكه‌ت يێن گه‌له‌ك تۆبه دكه‌ن، وحه‌ز ژ وان دكه‌ت يێن خۆ پاقژ دكه‌ن وخۆ ژ تشتێ پيس وكرێت دده‌نه پاش.
نِسَآؤُكُمۡ حَرۡثٞ لَّكُمۡ فَأۡتُواْ حَرۡثَكُمۡ أَنَّىٰ شِئۡتُمۡۖ وَقَدِّمُواْ لِأَنفُسِكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُم مُّلَٰقُوهُۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٢٢٣﴾
ژنێن هه‌وه جهێ چاندنێنه بۆ هه‌وه، هوین تۆڤێ خۆ ل نك ددانن و ب ئانه‌هییا خودێ دوونده‌هـ بۆ هه‌وه ژێ شين دبت، ڤێجا هوين ژ جهێ چاندنێ وچاوا هه‌وه بڤێت هه‌ڕنێ، وهوين ب زێره‌ڤانییا فه‌رمانێن خودێ كارێن چاك بۆ خۆ پێشكێش بكه‌ن، و ژ خودێ بترسن، وبزانن هندى هوينن ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ حسێبێ دێ چنه رابه‌رى وى. وتو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- مزگينییێ ب وى تشتى بده خودان باوه‌ران یێ وان پێ خۆش بت وكه‌يفا وان پێ بێت ژ جزايێ باش ل ئاخره‌تێ.