قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ٢١٩
سورەتا البقرة · ئایەتا ٢١٩ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلشَّهۡرِ ٱلۡحَرَامِ قِتَالٖ فِيهِۖ قُلۡ قِتَالٞ فِيهِ كَبِيرٞۚ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَكُفۡرُۢ بِهِۦ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَإِخۡرَاجُ أَهۡلِهِۦ مِنۡهُ أَكۡبَرُ عِندَ ٱللَّهِۚ وَٱلۡفِتۡنَةُ أَكۡبَرُ مِنَ ٱلۡقَتۡلِۗ وَلَا يَزَالُونَ يُقَٰتِلُونَكُمۡ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمۡ عَن دِينِكُمۡ إِنِ ٱسۡتَطَٰعُواْۚ وَمَن يَرۡتَدِدۡ مِنكُمۡ عَن دِينِهِۦ فَيَمُتۡ وَهُوَ كَافِرٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿٢١٧﴾
ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر، بوتپه‌رێس پسيارا هه‌يڤا حه‌رام ژ ته دكه‌ن: كانێ شه‌ڕ تێدا دورسته يان نه؟ تو بێژه وان: شه‌ڕ وخوين ڕێتن د هه‌يڤا حه‌رام دا ل نك خودێ كاره‌كێ مه‌زنه، وپاشڤه‌برنا هه‌وه بۆ خه‌لكى كو نه‌ئێنه د ئيسلامێ دا ب ڕێكا ترس وعه‌زابدانێ، وكافرییا هه‌وه ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ودينێ وى، ونه‌هێلانا هه‌وه كو موسلمان بێنه مزگه‌فتا حه‌رام، وده‌رێخستنا پێغه‌مبه‌رى ومشه‌ختییان ژێ وئه‌و خه‌لك وخودانێن وێنه، ئه‌و ل نك خودێ گونه‌هـ وتاوانه‌كا مه‌زنتره ژ كرنا شه‌ڕى د هه‌يڤا حه‌رام دا. وئه‌و شركا هوين دكه‌ن مه‌زنتر ودژوارتره ژ كرنا شه‌ڕى د هه‌يڤا حه‌رام دا. وئه‌و كافرێن هه ژ تاوانێن خۆ لێڤه‌نابن، به‌لكى ل سه‌ر دبه‌رده‌وامن، وئه‌و هه‌ر دێ مينن شه‌ڕێ هه‌وه كه‌ن حه‌تا هه‌وه ژ ئيسلامێ ڤه‌گه‌ڕيننه كوفرێ ئه‌گه‌ر بشێن وێ چه‌ندێ بكه‌ن. وهه‌چییێ ژ هه‌وه گوهدارییا وان بكه‌ت -گه‌لى موسلمانان- و ژ دينێ خۆ لێڤه ببت وبمرت كافر، ئه‌و كارێ وى د دنيايێ وئاخره‌تێ دا دێ پويچ بت، وئه‌و دێ بته ژ خه‌لكێ ئاگرى وچو جاران ژێ ده‌رناكه‌ڤت.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ وَجَٰهَدُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أُوْلَـٰٓئِكَ يَرۡجُونَ رَحۡمَتَ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٢١٨﴾
هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شريعه‌تێ وى كرى وجهێ خۆ هێلاى ومشه‌ختبووين، وجيهاد د ڕێكا خودێ دا كرى، ئه‌ون يێن دلێ خۆ دبه‌نه قه‌نجى ودلۆڤانییا خودێ. وخودێ گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆيه، ب دلۆڤانییه‌كا به‌رفره‌هـ دلۆڤانییێ پێ دبه‌ت.
۞يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡخَمۡرِ وَٱلۡمَيۡسِرِۖ قُلۡ فِيهِمَآ إِثۡمٞ كَبِيرٞ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثۡمُهُمَآ أَكۡبَرُ مِن نَّفۡعِهِمَاۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَۖ قُلِ ٱلۡعَفۡوَۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَتَفَكَّرُونَ ﴿٢١٩﴾
ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر، موسلمان پسيارا حوكمێ مه‌يێ ژ ته دكه‌ن، ڤه‌خوارن وكڕين وفرۆتنا وێ، ومه‌ى هه‌ر تشته‌كه يێ عه‌قلى ببه‌ت چ خوارن بت يان ڤه‌خوارن بت، وئه‌و پسيارا قومارێ ژ ته دكه‌ن، وقومار ئه‌وه مرۆڤ مالى بده‌ت يان بستينت ب ڕێكا سه‌ركه‌فتنا ل سه‌ر لایه‌كێ دى بێ به‌رانبه‌ر، تو بێژه وان: خرابى وزيانێن مه‌زن يێن دين ودنيايێ، وعه‌قلى ومالى، د وێ چه‌ندێ دا هه‌نه، ومفا ژى بۆ مرۆڤان تێدا هه‌يه ژ لايێ وه‌رگرتنا مالى وهنده‌ك لايێن دى، به‌لێ خرابییا وان ژ مفايێ وان مه‌زنتره؛ چونكى ئه‌و مرۆڤى ژ بيرئينانا خودێ ونڤێژێ دده‌نه پاش، وكه‌رب ونه‌ڤيانێ د ناڤ خه‌لكى دا به‌لاڤ دكه‌ن، ومالى پويچ دكه‌ن. وئه‌ڤه ڕێخۆشكرن بوو بۆ حه‌رامكرنا وان. وئه‌و پسيارا ته دكه‌ن كانێ ئه‌و چه‌ندێ ژ مالێ خۆ بكه‌نه خێر، تو بێژه وان: ئه‌وا ژ هه‌وه زێده دكه‌ت بكه‌نه خێر. ب ڤى ڕه‌نگێ ئاشكه‌را خودێ ئايه‌ت وئه‌حكامێن شريعه‌تى بۆ هه‌وه ديار دكه‌ت؛ دا به‌لكى هوين هزرێن خۆ د وى تشتى دا بكه‌ن يێ مفايێ دنيا وئاخره‌تا هه‌وه تێدا.
فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡيَتَٰمَىٰۖ قُلۡ إِصۡلَاحٞ لَّهُمۡ خَيۡرٞۖ وَإِن تُخَالِطُوهُمۡ فَإِخۡوَٰنُكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ ٱلۡمُفۡسِدَ مِنَ ٱلۡمُصۡلِحِۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَعۡنَتَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ﴿٢٢٠﴾
وئه‌و پسيارا ئێتيمان ژ ته دكه‌ن -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- كانێ ژ لايێ خودانكرن ومالێ وان ڤه ئه‌و چاوا سه‌ره‌ده‌رییێ د گه‌ل وان بكه‌ن؟ تو بێژه وان: چاكییا هه‌وه د گه‌ل وان بۆ هه‌وه خێره، ڤێجا هه‌رده‌م هوين وێ بكه‌ن يا بۆ وان چێتر، وئه‌گه‌ر هوين د هه‌مى كاران دا تێكه‌لییێ د گه‌ل وان بكه‌ن، ئه‌و برايێن هه‌وه يێن دينينه، ودڤێت برا مه‌صلحه‌تا براى ل به‌رچاڤ بدانت. وخودێ وى دنیاست يێ مالێ ئێتيمان پويچ دكه‌ت ووى يێ چاڤێ خۆ دده‌تێ. وئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا دا ب حه‌رامكرنا تێكه‌ليبوونا د گه‌ل وان زه‌حمه‌تێ بۆ هه‌وه چێكه‌ت. هندى خودێیه د ملكێ خۆ دا يێ زاله، و د ڕێڤه‌برنا چێكرییان ودانانا شريعه‌تى دا يێ كاربنه‌جهه.
وَلَا تَنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكَٰتِ حَتَّىٰ يُؤۡمِنَّۚ وَلَأَمَةٞ مُّؤۡمِنَةٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكَةٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَتۡكُمۡۗ وَلَا تُنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤۡمِنُواْۚ وَلَعَبۡدٞ مُّؤۡمِنٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَكُمۡۗ أُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلنَّارِۖ وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱلۡجَنَّةِ وَٱلۡمَغۡفِرَةِ بِإِذۡنِهِۦۖ وَيُبَيِّنُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ﴿٢٢١﴾
وهوين -گه‌لى موسلمانان- ژنكێن موشرك وبوتپه‌رێس بۆ خۆ نه‌ئينن ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌ئێنه د ئيسلامێ دا. وهوين بزانن كو به‌نییه‌كا بێ مال وبنه‌مال، ئه‌گه‌ر يا خودان باوه‌ر بت، ژ ژنه‌كا بوتپه‌رێس چێتره، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و بوتپه‌رێسا ئازاد يا ب دلێ هه‌وه ژى بت. وهوين ژنێن خۆ -یێن ئازاد ویێن به‌نى- نه‌ده‌نه بوتپه‌رێسان حه‌تا ئه‌و باوه‌رییێ ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دئينن. وهوين بزان كو به‌نییه‌كێ خودان باوه‌ر د گه‌ل فه‌قيرییا وى، ژ بوتپه‌رێسه‌كى چێتره، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و بوتپه‌رێس يێ ب دلێ هه‌وه ژى بت. ئه‌و بوتپه‌رێسێن هه ژ ژن ومێران به‌رێ هه‌ر ئێكێ تێكه‌لییا وان دكه‌ت دده‌نه ئاگرى، وخودێ به‌نییێن خۆ بۆ دينێ حه‌ق يێ به‌رێ وان دده‌ته به‌حه‌شتێ و ژێبرنا گونه‌هان گازى دكه‌ت، وئايه‌ت وئه‌حكامێن خۆ بۆ مرۆڤان ئاشكه‌را دكه‌ت؛ دا ئه‌و بيرا خۆ پێ بيننه ڤه، ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرن.