قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ٢٢٩
سورەتا البقرة · ئایەتا ٢٢٩ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
وَإِنۡ عَزَمُواْ ٱلطَّلَٰقَ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ﴿٢٢٧﴾
وئه‌گه‌ر وان دلێ خۆ ل سه‌ر به‌ردانێ موكم كر، هندى خودێیه گوهـ ل گۆتنێن وان هه‌يه، وئه‌و ب مه‌خسه‌دێن وان يێ زانايه، وئه‌و دێ وان سه‌را جزا ده‌ت.
وَٱلۡمُطَلَّقَٰتُ يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٖۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكۡتُمۡنَ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِيٓ أَرۡحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤۡمِنَّ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنۡ أَرَادُوٓاْ إِصۡلَٰحٗاۚ وَلَهُنَّ مِثۡلُ ٱلَّذِي عَلَيۡهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيۡهِنَّ دَرَجَةٞۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿٢٢٨﴾
وئه‌و ژنێن دئێنه به‌ردان یێن كو خودان ژڤان بن، دڤێت سێ ژڤانێن بێ نڤێژییێ يان يێن پاقژییێ ئه‌و خۆ بگرن وشوى نه‌كه‌ن وه‌ك عدده؛ ودا بێته زانین كو وان چو زارۆك نینن. وچێ نابت بۆ وان ل ده‌مێ عدده‌ى ئه‌و شوى ب زه‌لامه‌كێ دى بكه‌ن، وبۆ وان حه‌لال نينه ئه‌و وى تشتێ خودێ د مالبچويكێن وان دا چێكرى ڤه‌شێرن، ئه‌گه‌ر وان ب دورستى باوه‌رى ب خودێ وڕۆژا دويماهییێ هه‌بت. و ل ده‌مێ عدده‌ى زه‌لامێن وان دحه‌قترن كو وان بزڤڕينن. ودڤێت مه‌خسه‌دا وان پێ خێر وچاكى بت، نه كو گه‌هاندنا زيانێ بت ب درێژكرنا ده‌مێ عدده‌ى. وژنان ماف ل سه‌ر مێران هه‌يه، وه‌كى مێران ژى ماف ل سه‌ر وان هه‌ى، ب ڕه‌نگه‌كێ چاك، وزه‌لامان ده‌ره‌جه‌كا زێده‌تر ل سه‌ر ژنان هه‌يه كو مالێ ب ڕێڤه ببه‌ن ووان ب ڕه‌نگه‌كێ جوان ب خودان بكه‌ن، وبه‌ردان د ده‌ستێ وان دایه. وخودێ يێ زاله، وئه‌و یێ كاربنه‌جهه هه‌ر تشته‌كى ددانته جهێ وى یێ دورست.
ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰنٖۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُواْ مِمَّآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ شَيۡـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَا فِيمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿٢٢٩﴾
ئه‌و به‌ردانا زڤڕاندن تێدا دورست دو جارن، ئێك ل دويڤ ئێكێیه، وحوكمێ خودێ پشتى هه‌ر به‌ردانه‌كێ ئه‌وه ژن ب چاكى بێته‌گرتن، يان ب قه‌نجى بێته‌به‌ردان، وبۆ هه‌وه -گه‌لى زه‌لامان- دورست نينه كو تشته‌كى ژ وى يێ هه‌وه دايه وان ژ مه‌هرى ومالێ دى هوين ژێ بستينن، وه‌سا نه‌بت كو ژن ومێر بترسن ئه‌و ب ئه‌ركێن ژن ومێرينییێ ڕانه‌بن، هنگى ئه‌و مه‌سه‌لا خۆ دێ داننه به‌رچاڤێن كه‌س وكارێن خۆ، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان زانى ژن ومێر توخويبێن خودێ ب جهـ نائينن، هنگى قه‌يدى ناكه‌ت ژن هنده‌ك مالى بده‌ته زه‌لامى به‌رانبه‌ر به‌ردانا وێ. ئه‌ڤ ئه‌حكامه توخويبێن خودێنه د ناڤبه‌را حه‌لال وحه‌رامى دا، ڤێجا هوين پێ لێ نه‌دانن، وهه‌چییێ پێ ل توخويبێن خودێ بدانت ئه‌و ئه‌ون يێن زۆردار.
فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَيۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿٢٣٠﴾
ڤێجا ئه‌گه‌ر زه‌لامى بۆ جارا سییێ ژنا خۆ به‌ردا، ئێدى ئه‌و بۆ وى حه‌لال نابت حه‌تا كو ئه‌و ب شويكرنه‌كا دورست شوى ب زه‌لامه‌كێ دى بكه‌ت و ب دلێ خۆ، نه ب ئنيه‌تا هندێ كو بۆ مێرێ به‌رێ دورست ببت، ڤێجا ئه‌گه‌ر زه‌لامێ دى ئه‌و به‌ردا يان مر وعددێن وێ ب دويماهى هاتن، چو گونه‌هـ ل سه‌ر ژنێ وزه‌لامێ وێ يێ ئێكێ نينه كو ب ماره‌كرنه‌كا نوى لێك بزڤڕنه‌ڤه، ئه‌گه‌ر هزرا وان ئه‌و بوو ئه‌و دێ شێن وان ئه‌حكامێن خودێ بۆ ژن ومێران داناين ب جهـ ئينن. وئه‌ڤه ئه‌حكامێن خودێ يێن ده‌ستنيشانكرينه ئه‌و وان بۆ وى ملله‌تێ توخويبێن وى دزانن ئاشكه‌را دكه‌ت؛ چونكى ئه‌ون يێن مفاى ژێ دبينن.
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖۚ وَلَا تُمۡسِكُوهُنَّ ضِرَارٗا لِّتَعۡتَدُواْۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ وَلَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗاۚ وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَمَآ أَنزَلَ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡحِكۡمَةِ يَعِظُكُم بِهِۦۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٢٣١﴾
وئه‌گه‌ر هه‌وه ژن به‌ردان ونێزيك بوو عددێن وان خلاس ببن، هوين وان بزڤڕينن، ب وێ ئنيه‌تێ كو ب دورستى ل دويڤ شريعه‌تى وعورف وعه‌ده‌تان دێ ب مافێ وان ڕابن، يان ژى بهێلن حه‌تا عددێن وان خلاس دبن. ونه وه بت زڤڕاندنا وان بۆ هندێ بت دا زيانێ بگه‌هيننێ وپێ ل مافێن وان بدانن. هه‌چییێ وێ چه‌ندێ بكه‌ت ئه‌وى زۆردارى ل خۆ كر كو خۆ هێژاى جزادانێ كر، وهوين ئايه‌ت وئه‌حكامێن خودێ بۆ خۆ نه‌كه‌نه يارى وتڕانه. وئه‌وا خودێ بۆ هه‌وه ئينايه خوارێ ژ قورئان وسوننه‌تێ هوين ل بيرا خۆ بينن، وسه‌را ڤان قه‌نجییێن مه‌زن سوپاسییا وى بكه‌ن، خودێ بيرا هه‌وه ل ڤێ چه‌ندێ دئينت، وهه‌وه ژ نه‌گوهدارییێ دترسينت، ڤێجا هوين ژ خودێ بترسن، وبزانن هندى خودێیه ب هه‌ر تشته‌كى يێ زانايه، چو ل به‌ر وى به‌رزه نابت، وهه‌ر ئێك كانێ هێژاى چ جزايه دێ وى ده‌تێ.