قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ٢٣١
سورەتا البقرة · ئایەتا ٢٣١ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰنٖۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُواْ مِمَّآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ شَيۡـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَا فِيمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿٢٢٩﴾
ئه‌و به‌ردانا زڤڕاندن تێدا دورست دو جارن، ئێك ل دويڤ ئێكێیه، وحوكمێ خودێ پشتى هه‌ر به‌ردانه‌كێ ئه‌وه ژن ب چاكى بێته‌گرتن، يان ب قه‌نجى بێته‌به‌ردان، وبۆ هه‌وه -گه‌لى زه‌لامان- دورست نينه كو تشته‌كى ژ وى يێ هه‌وه دايه وان ژ مه‌هرى ومالێ دى هوين ژێ بستينن، وه‌سا نه‌بت كو ژن ومێر بترسن ئه‌و ب ئه‌ركێن ژن ومێرينییێ ڕانه‌بن، هنگى ئه‌و مه‌سه‌لا خۆ دێ داننه به‌رچاڤێن كه‌س وكارێن خۆ، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان زانى ژن ومێر توخويبێن خودێ ب جهـ نائينن، هنگى قه‌يدى ناكه‌ت ژن هنده‌ك مالى بده‌ته زه‌لامى به‌رانبه‌ر به‌ردانا وێ. ئه‌ڤ ئه‌حكامه توخويبێن خودێنه د ناڤبه‌را حه‌لال وحه‌رامى دا، ڤێجا هوين پێ لێ نه‌دانن، وهه‌چییێ پێ ل توخويبێن خودێ بدانت ئه‌و ئه‌ون يێن زۆردار.
فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَيۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿٢٣٠﴾
ڤێجا ئه‌گه‌ر زه‌لامى بۆ جارا سییێ ژنا خۆ به‌ردا، ئێدى ئه‌و بۆ وى حه‌لال نابت حه‌تا كو ئه‌و ب شويكرنه‌كا دورست شوى ب زه‌لامه‌كێ دى بكه‌ت و ب دلێ خۆ، نه ب ئنيه‌تا هندێ كو بۆ مێرێ به‌رێ دورست ببت، ڤێجا ئه‌گه‌ر زه‌لامێ دى ئه‌و به‌ردا يان مر وعددێن وێ ب دويماهى هاتن، چو گونه‌هـ ل سه‌ر ژنێ وزه‌لامێ وێ يێ ئێكێ نينه كو ب ماره‌كرنه‌كا نوى لێك بزڤڕنه‌ڤه، ئه‌گه‌ر هزرا وان ئه‌و بوو ئه‌و دێ شێن وان ئه‌حكامێن خودێ بۆ ژن ومێران داناين ب جهـ ئينن. وئه‌ڤه ئه‌حكامێن خودێ يێن ده‌ستنيشانكرينه ئه‌و وان بۆ وى ملله‌تێ توخويبێن وى دزانن ئاشكه‌را دكه‌ت؛ چونكى ئه‌ون يێن مفاى ژێ دبينن.
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖۚ وَلَا تُمۡسِكُوهُنَّ ضِرَارٗا لِّتَعۡتَدُواْۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ وَلَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗاۚ وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَمَآ أَنزَلَ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡحِكۡمَةِ يَعِظُكُم بِهِۦۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٢٣١﴾
وئه‌گه‌ر هه‌وه ژن به‌ردان ونێزيك بوو عددێن وان خلاس ببن، هوين وان بزڤڕينن، ب وێ ئنيه‌تێ كو ب دورستى ل دويڤ شريعه‌تى وعورف وعه‌ده‌تان دێ ب مافێ وان ڕابن، يان ژى بهێلن حه‌تا عددێن وان خلاس دبن. ونه وه بت زڤڕاندنا وان بۆ هندێ بت دا زيانێ بگه‌هيننێ وپێ ل مافێن وان بدانن. هه‌چییێ وێ چه‌ندێ بكه‌ت ئه‌وى زۆردارى ل خۆ كر كو خۆ هێژاى جزادانێ كر، وهوين ئايه‌ت وئه‌حكامێن خودێ بۆ خۆ نه‌كه‌نه يارى وتڕانه. وئه‌وا خودێ بۆ هه‌وه ئينايه خوارێ ژ قورئان وسوننه‌تێ هوين ل بيرا خۆ بينن، وسه‌را ڤان قه‌نجییێن مه‌زن سوپاسییا وى بكه‌ن، خودێ بيرا هه‌وه ل ڤێ چه‌ندێ دئينت، وهه‌وه ژ نه‌گوهدارییێ دترسينت، ڤێجا هوين ژ خودێ بترسن، وبزانن هندى خودێیه ب هه‌ر تشته‌كى يێ زانايه، چو ل به‌ر وى به‌رزه نابت، وهه‌ر ئێك كانێ هێژاى چ جزايه دێ وى ده‌تێ.
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحۡنَ أَزۡوَٰجَهُنَّ إِذَا تَرَٰضَوۡاْ بَيۡنَهُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ مِنكُمۡ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۗ ذَٰلِكُمۡ أَزۡكَىٰ لَكُمۡ وَأَطۡهَرُۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٢٣٢﴾
وئه‌گه‌ر هه‌وه كێمتر ژ سێ جاران ژن به‌ردان وعددێن وان خلاس بوون بێى كو هوين وان بزڤڕينن، هوين -گه‌لى خودانێن ژنێ- كوته‌كییێ ل وان نه‌كه‌ن كو ئه‌و نه‌‌زڤڕنه نك زه‌لامێن خۆ ئه‌گه‌ر وان ئه‌ڤ چه‌نده ڤيا، وژێك ڕازى بوون. ئه‌وا هه ئه‌و كه‌س ژ هه‌وه پێ دئێته شيره‌تكرن يێ باوه‌رییه‌كا دورست ب خودێ وڕۆژا دويماهییێ هه‌بت. هندى ئه‌ڤ چه‌نده‌يه -كو زڤڕينا ژنێیه بێ مرۆڤێن وێ كوته‌كییێ لێ بكه‌ن- پاقژتره بۆ نامويسێ و ب به‌ره‌كه‌تتره، ومفايێ وێ مه‌زنتره، وبۆ هه‌وه ب خێرتره. وخودێ وى تشتى دزانت يێ چاكییا هه‌وه تێدا وهوين نزانن.
۞وَٱلۡوَٰلِدَٰتُ يُرۡضِعۡنَ أَوۡلَٰدَهُنَّ حَوۡلَيۡنِ كَامِلَيۡنِۖ لِمَنۡ أَرَادَ أَن يُتِمَّ ٱلرَّضَاعَةَۚ وَعَلَى ٱلۡمَوۡلُودِ لَهُۥ رِزۡقُهُنَّ وَكِسۡوَتُهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ لَا تُكَلَّفُ نَفۡسٌ إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَا تُضَآرَّ وَٰلِدَةُۢ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوۡلُودٞ لَّهُۥ بِوَلَدِهِۦۚ وَعَلَى ٱلۡوَارِثِ مِثۡلُ ذَٰلِكَۗ فَإِنۡ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٖ مِّنۡهُمَا وَتَشَاوُرٖ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَاۗ وَإِنۡ أَرَدتُّمۡ أَن تَسۡتَرۡضِعُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُمۡ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا سَلَّمۡتُم مَّآ ءَاتَيۡتُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ﴿٢٣٣﴾
ويا پێتڤییه ل سه‌ر ده‌يكان كو دو سالێن تمام شيرى بده‌نه بچويكێن خۆ بۆ وى يێ بڤێت شيردانا زارۆكى تمام بكه‌ت، و ل سه‌ر بابان فه‌ره كو خوارنێ وجلكى بۆ وان ژنێن بچويك شير يێن هاتينه به‌ردان ب ڕه‌نگه‌كێ عه‌ده‌تى دابين بكه‌ن؛ چونكى هه‌ر كه‌سه‌كى خودێ ل دويڤ شيانا وى بارى لێ دكه‌ت، وبۆ ده‌يبابان چێ نابت كو بچويكى بۆ خۆ بكه‌نه ڕێك بۆ گه‌هاندنا زيانێ بۆ ئێك ودو، وده‌مێ بابێ زارۆكى دمرت ئه‌و ل سه‌ر ميراتگرى فه‌ره يا ل سه‌ر بابێ فه‌ر ده‌مێ ئه‌و يێ ساخ ژ دانا نه‌فه‌قێ وجلكى. وئه‌گه‌ر ده‌يبابان ڤيا به‌رى دو سال تمام ببن بچويكى شيرڤه‌كه‌ن چو گونه‌هـ ل سه‌ر وان نينه ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕازى بوون ودان وستاندن ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ كر؛ دا بگه‌هنه وى تشتێ به‌رژه‌وه‌ندییا زارۆكى تێدا. وئه‌گه‌ر ده‌يباب ل سه‌ر هندێ پێك هاتن كو ژنه‌كا دى ژ بلى ده‌يكێ بگرن دا شيرى بده‌ته بچويكى چو ل سه‌ر وان نينه، ئه‌گه‌ر هه‌ر ئێك ژ وان ب چاكى ئه‌و دا يێ كو پێڤییه بده‌ت. و ل هه‌مى ده‌مان هوين ژ خودێ بترسن، وبزانن هندى خودێیه تشتێ هوين دكه‌ن دبينت، ودێ هه‌وه سه‌را جزاده‌ت.