قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ٢٣٣
سورەتا البقرة · ئایەتا ٢٣٣ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖۚ وَلَا تُمۡسِكُوهُنَّ ضِرَارٗا لِّتَعۡتَدُواْۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ وَلَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗاۚ وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَمَآ أَنزَلَ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡحِكۡمَةِ يَعِظُكُم بِهِۦۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٢٣١﴾
وئه‌گه‌ر هه‌وه ژن به‌ردان ونێزيك بوو عددێن وان خلاس ببن، هوين وان بزڤڕينن، ب وێ ئنيه‌تێ كو ب دورستى ل دويڤ شريعه‌تى وعورف وعه‌ده‌تان دێ ب مافێ وان ڕابن، يان ژى بهێلن حه‌تا عددێن وان خلاس دبن. ونه وه بت زڤڕاندنا وان بۆ هندێ بت دا زيانێ بگه‌هيننێ وپێ ل مافێن وان بدانن. هه‌چییێ وێ چه‌ندێ بكه‌ت ئه‌وى زۆردارى ل خۆ كر كو خۆ هێژاى جزادانێ كر، وهوين ئايه‌ت وئه‌حكامێن خودێ بۆ خۆ نه‌كه‌نه يارى وتڕانه. وئه‌وا خودێ بۆ هه‌وه ئينايه خوارێ ژ قورئان وسوننه‌تێ هوين ل بيرا خۆ بينن، وسه‌را ڤان قه‌نجییێن مه‌زن سوپاسییا وى بكه‌ن، خودێ بيرا هه‌وه ل ڤێ چه‌ندێ دئينت، وهه‌وه ژ نه‌گوهدارییێ دترسينت، ڤێجا هوين ژ خودێ بترسن، وبزانن هندى خودێیه ب هه‌ر تشته‌كى يێ زانايه، چو ل به‌ر وى به‌رزه نابت، وهه‌ر ئێك كانێ هێژاى چ جزايه دێ وى ده‌تێ.
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحۡنَ أَزۡوَٰجَهُنَّ إِذَا تَرَٰضَوۡاْ بَيۡنَهُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ مِنكُمۡ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۗ ذَٰلِكُمۡ أَزۡكَىٰ لَكُمۡ وَأَطۡهَرُۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٢٣٢﴾
وئه‌گه‌ر هه‌وه كێمتر ژ سێ جاران ژن به‌ردان وعددێن وان خلاس بوون بێى كو هوين وان بزڤڕينن، هوين -گه‌لى خودانێن ژنێ- كوته‌كییێ ل وان نه‌كه‌ن كو ئه‌و نه‌‌زڤڕنه نك زه‌لامێن خۆ ئه‌گه‌ر وان ئه‌ڤ چه‌نده ڤيا، وژێك ڕازى بوون. ئه‌وا هه ئه‌و كه‌س ژ هه‌وه پێ دئێته شيره‌تكرن يێ باوه‌رییه‌كا دورست ب خودێ وڕۆژا دويماهییێ هه‌بت. هندى ئه‌ڤ چه‌نده‌يه -كو زڤڕينا ژنێیه بێ مرۆڤێن وێ كوته‌كییێ لێ بكه‌ن- پاقژتره بۆ نامويسێ و ب به‌ره‌كه‌تتره، ومفايێ وێ مه‌زنتره، وبۆ هه‌وه ب خێرتره. وخودێ وى تشتى دزانت يێ چاكییا هه‌وه تێدا وهوين نزانن.
۞وَٱلۡوَٰلِدَٰتُ يُرۡضِعۡنَ أَوۡلَٰدَهُنَّ حَوۡلَيۡنِ كَامِلَيۡنِۖ لِمَنۡ أَرَادَ أَن يُتِمَّ ٱلرَّضَاعَةَۚ وَعَلَى ٱلۡمَوۡلُودِ لَهُۥ رِزۡقُهُنَّ وَكِسۡوَتُهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ لَا تُكَلَّفُ نَفۡسٌ إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَا تُضَآرَّ وَٰلِدَةُۢ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوۡلُودٞ لَّهُۥ بِوَلَدِهِۦۚ وَعَلَى ٱلۡوَارِثِ مِثۡلُ ذَٰلِكَۗ فَإِنۡ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٖ مِّنۡهُمَا وَتَشَاوُرٖ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَاۗ وَإِنۡ أَرَدتُّمۡ أَن تَسۡتَرۡضِعُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُمۡ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا سَلَّمۡتُم مَّآ ءَاتَيۡتُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ﴿٢٣٣﴾
ويا پێتڤییه ل سه‌ر ده‌يكان كو دو سالێن تمام شيرى بده‌نه بچويكێن خۆ بۆ وى يێ بڤێت شيردانا زارۆكى تمام بكه‌ت، و ل سه‌ر بابان فه‌ره كو خوارنێ وجلكى بۆ وان ژنێن بچويك شير يێن هاتينه به‌ردان ب ڕه‌نگه‌كێ عه‌ده‌تى دابين بكه‌ن؛ چونكى هه‌ر كه‌سه‌كى خودێ ل دويڤ شيانا وى بارى لێ دكه‌ت، وبۆ ده‌يبابان چێ نابت كو بچويكى بۆ خۆ بكه‌نه ڕێك بۆ گه‌هاندنا زيانێ بۆ ئێك ودو، وده‌مێ بابێ زارۆكى دمرت ئه‌و ل سه‌ر ميراتگرى فه‌ره يا ل سه‌ر بابێ فه‌ر ده‌مێ ئه‌و يێ ساخ ژ دانا نه‌فه‌قێ وجلكى. وئه‌گه‌ر ده‌يبابان ڤيا به‌رى دو سال تمام ببن بچويكى شيرڤه‌كه‌ن چو گونه‌هـ ل سه‌ر وان نينه ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕازى بوون ودان وستاندن ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ كر؛ دا بگه‌هنه وى تشتێ به‌رژه‌وه‌ندییا زارۆكى تێدا. وئه‌گه‌ر ده‌يباب ل سه‌ر هندێ پێك هاتن كو ژنه‌كا دى ژ بلى ده‌يكێ بگرن دا شيرى بده‌ته بچويكى چو ل سه‌ر وان نينه، ئه‌گه‌ر هه‌ر ئێك ژ وان ب چاكى ئه‌و دا يێ كو پێڤییه بده‌ت. و ل هه‌مى ده‌مان هوين ژ خودێ بترسن، وبزانن هندى خودێیه تشتێ هوين دكه‌ن دبينت، ودێ هه‌وه سه‌را جزاده‌ت.
وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَيَذَرُونَ أَزۡوَٰجٗا يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرٖ وَعَشۡرٗاۖ فَإِذَا بَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا فَعَلۡنَ فِيٓ أَنفُسِهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ﴿٢٣٤﴾
وئه‌وێن دمرن ژ هه‌وه، وژنان ل پاش خۆ دهێلن، يا فه‌ر ل سه‌ر وان ژنان ئه‌وه ئه‌و چار هه‌يڤ وده‌هـ ڕۆژان خۆ بگرن، و ژ مالێن زه‌لامێن خۆ ده‌رنه‌كه‌ڤن، وخۆ نه‌خه‌ملينن، وشوى نه‌كه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌مێ ژێگۆتى ب دويماهى هات چو گونه‌هـ ل سه‌ر هه‌وه نينه -گه‌لى مرۆڤێن ژنێ- كو ئه‌و ب ڕه‌نگه‌كێ شه‌رعى ده‌ركه‌ڤن، وخۆ بخه‌ملينن، وشوى بكه‌ن. وخودێ ب كارێ هه‌وه يێ ڤه‌شارتى وئاشكه‌را يێ شاره‌زايه، ودێ جزايێ هه‌وه سه‌را ده‌ته هه‌وه.
وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا عَرَّضۡتُم بِهِۦ مِنۡ خِطۡبَةِ ٱلنِّسَآءِ أَوۡ أَكۡنَنتُمۡ فِيٓ أَنفُسِكُمۡۚ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمۡ سَتَذۡكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِن لَّا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّآ أَن تَقُولُواْ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗاۚ وَلَا تَعۡزِمُواْ عُقۡدَةَ ٱلنِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ ٱلۡكِتَٰبُ أَجَلَهُۥۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِيٓ أَنفُسِكُمۡ فَٱحۡذَرُوهُۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٞ ﴿٢٣٥﴾
(235وچو گونه‌هـ ل سه‌ر هه‌وه نينه -گه‌لى زه‌لامان- كو هوين ب ڕه‌نگه‌كێ نه‌ئێكسه‌ر ڤان ژنان يێن كو د عددان دا بخوازن، وچو ل سه‌ر هه‌وه نينه ئه‌گه‌ر هوين ئنيه‌تا ماره‌كرنا وان پشتى عددێ بكه‌نه دلێ خۆ. خودێ زانى كو هوين ژ به‌ر لاوازییا خۆ دێ به‌حسێ وان كه‌ن، وهوين نه‌شێن خۆ بێ ده‌نگ بكه‌ن، له‌و وى بۆ هه‌وه دورست كر كو هوين ب ڕه‌نگه‌كێ نه ئێكسه‌ر ئيشاره‌تێ بده‌نه وان وخواستنا وان بكه‌نه دلێ خۆ، وهشيار بن ب دزى ڤه ژڤانى نه‌ده‌نێ كو خرابییێ بكه‌ن يان ل ده‌مێ عدده‌ى ماره بكه‌ن، ئه‌و تێ نه‌بت هوين گۆتنه‌كا وه‌سا بێژنێ ئه‌و تێ بگه‌هن كو هنده‌ك هه‌نه دلێ خۆ دبه‌نێ، وهوين ل ده‌مێ عدده‌ى ب ماره‌كرنا وان ڕانه‌بن حه‌تا ژڤانێ وان ب دويماهى بێت. وبزانن هندى خودێیه يا دلێ هه‌وه دزانت ڤێجا ژێ بترسن، وبزانن هندى خودێیه گونه‌هێ بۆ وى ژێ دبه‌ت يێ تۆبه بكه‌ت، و د گه‌ل به‌نییێن خۆ يێ ئارامه له‌زێ ل جزدانا وان ناكه‌ت.