قورئانا پیرۆز › سورەتا البقرة › ئایەتا ١٨٩
سورەتا البقرة · ئایەتا ١٨٩ ب تەفسیرا کوردی
Al-Baqarah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تەفسیرا ساناهی — ماموستا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی · ژێدەر
أُحِلَّ لَكُمۡ لَيۡلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمۡۚ هُنَّ لِبَاسٞ لَّكُمۡ وَأَنتُمۡ لِبَاسٞ لَّهُنَّۗ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَخۡتَانُونَ أَنفُسَكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡ وَعَفَا عَنكُمۡۖ فَٱلۡـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبۡتَغُواْ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمۡۚ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلۡخَيۡطُ ٱلۡأَبۡيَضُ مِنَ ٱلۡخَيۡطِ ٱلۡأَسۡوَدِ مِنَ ٱلۡفَجۡرِۖ ثُمَّ أَتِمُّواْ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيۡلِۚ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمۡ عَٰكِفُونَ فِي ٱلۡمَسَٰجِدِۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقۡرَبُوهَاۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ﴿١٨٧﴾
خودێ بۆ هه‌وه دورستكرییه كو هوين ل شه‌ڤێن ره‌مه‌زانێ بچنه نڤينا خۆ، ژنێن هه‌وه ستاره وپاراستنن بۆ هه‌وه، وهوين بۆ وان ستاره وپاراستنن. خودێ زانییه كو هوين خيانه‌تێ ل خۆ دكه‌ن؛ ب چوونا نڤينا خۆ پشتى عه‌يشا ل شه‌ڤێن ره‌مه‌زانێ كو ئه‌ڤه ل ده‌سپێكێ تشته‌كێ حه‌رام بوو، ئينا وى تۆبه دانا سه‌ر هه‌وه وبه‌رفره‌هى بۆ هه‌وه ئێخسته مه‌سه‌لێ، ڤێجا هوين ژ نوكه وێڤه هه‌ڕنه نڤينا خۆ، ووى تشتێ خودێ بۆ هه‌وه حه‌زكرى ژ زارۆيان بخوازن، وهوین بخۆن وڤه‌خۆن حه‌تا گه‌شاتییا سپێدێ ژ ڕه‌شاتییا شه‌ڤێ ئاشكه‌را دبت، ده‌مێ ئه‌لندا دورست دئێت، پاشى هوین خۆ ژ وان تشتان يێن ڕۆژى پێ دكه‌ڤت بده‌نه پاش، وحه‌تا ڕۆژ ئاڤا دبت وشه‌ڤ دئێت هوين ڕۆژییێ تمام بكه‌ن. وده‌مێ هوين ئعتيكافێ ل مزگه‌فتان دكه‌ن هوين نه‌چنه نڤينا خۆ؛ چونكى ئه‌ڤ چه‌نده ئعتكافێ پويچ دكه‌ت (وئعتكاف ئه‌وه مرۆڤ ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى ل مزگه‌فتێ بمينت ب ئنيه‌تا خێرێ وكو خۆ نێزیكى خودێ بكه‌ت). ئه‌ڤ ئه‌حكامێن خودێ بۆ هه‌وه داناين توخويبێن وينه يێن حه‌لالى وحه‌رامى ژێك جودا دكه‌ن، ڤێجا هوین نێزيك نه‌بن دا نه‌كه‌ڤنه د حه‌رامى دا. ب ڤى ڕه‌نگێ ئاشكه‌را خودێ ئايه‌تێن خۆ بۆ مرۆڤان ديار دكه‌ت؛ دا به‌لكى ئه‌و ژ وى بترسن وته‌قوایا وى بكه‌ن.
وَلَا تَأۡكُلُوٓاْ أَمۡوَٰلَكُم بَيۡنَكُم بِٱلۡبَٰطِلِ وَتُدۡلُواْ بِهَآ إِلَى ٱلۡحُكَّامِ لِتَأۡكُلُواْ فَرِيقٗا مِّنۡ أَمۡوَٰلِ ٱلنَّاسِ بِٱلۡإِثۡمِ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿١٨٨﴾
وهنده‌ك ژ هه‌وه بلا مالێ هنده‌كان ب ڕێكێن نه‌دورست نه‌خۆن، وه‌كى سويندا ژ دره‌و، وژێستاندنێ، ودزییێ، وبه‌رتيلان، وريبايێ، وهوين گۆتن وهێجه‌تێن ژ قه‌ستا نه‌ده‌نه حاكمان؛ دا كو ل ده‌مێ هه‌ڤڕكییێ هوین مالێ هنده‌ك مرۆڤان ب نه‌حه‌قى بخۆن، وهوين دزانن كو ئه‌و تشت يێ حه‌رامه.
۞يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡأَهِلَّةِۖ قُلۡ هِيَ مَوَٰقِيتُ لِلنَّاسِ وَٱلۡحَجِّۗ وَلَيۡسَ ٱلۡبِرُّ بِأَن تَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِن ظُهُورِهَا وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنِ ٱتَّقَىٰۗ وَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِنۡ أَبۡوَٰبِهَاۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ﴿١٨٩﴾
هه‌ڤالێن ته -ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر- پسيارا هه‌لاتنا هه‌يڤێ وگوهۆڕينا سه‌روبه‌رێ وێ ژ ته دكه‌ن، تو بێژه وان: خودێ هه‌يڤ كره نيشان بۆ هندێ دا مرۆڤ ده‌مێن عيباده‌تێن خۆ پێ بزانن وه‌كى ڕۆژییێ وحه‌جێ، ومعامله‌تێن خۆ. وباشى نه ئه‌وه يا هوين ل جاهليه‌تێ وده‌سپێكا ئيسلامێ فێربووينێ كو ل ده‌مێ حه‌جێ يان عومرێ هوين د پشتا خانییان ڕا بچنه ژۆر، ب وێ هزرێ كو ئه‌ڤ چه‌نده دێ هه‌وه نێزيكى خودێ كه‌ت، به‌لكى باشى كارێ وییه يێ ته‌قوایا خودێ كرى وخۆ ژ گونه‌هان دايه پاش، وهوين ل ده‌مێ حه‌جێ وعومرێ د ده‌رگه‌هان ڕا وه‌رنه د ژۆرڤه، و د هه‌مى كارێن خۆ دا هوين ژ خودێ بترسن؛ دا هه‌ر تشته‌كێ هه‌وه بڤێت -ل دنيايێ وئاخره‌تێ- بگه‌هته هه‌وه.
وَقَٰتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَكُمۡ وَلَا تَعۡتَدُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ ﴿١٩٠﴾
وهوين گه‌لى خودان باوه‌ران بۆ سه‌رێخستنا دينێ خودێ، شه‌ڕێ وان بكه‌ن يێن شه‌ڕێ هه‌وه دكه‌ن، وته‌عدايێ د ڤێ چه‌ندێ دا نه‌كه‌ن. كو یارییان ب كه‌له‌خێ كوشتییان بكه‌ن، یان وان كه‌سان بكوژن یێن كوشتنا وان حه‌رام وه‌كى ژن وزارۆك وپیران. هندى خودێیه حه‌ز ژ وان ناكه‌ت يێن پێ ل توخويبێن وى ددانن، ووى تشتى حه‌لال دكه‌ن یێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى سلاڤ لێ بن حه‌رام كرى.
وَٱقۡتُلُوهُمۡ حَيۡثُ ثَقِفۡتُمُوهُمۡ وَأَخۡرِجُوهُم مِّنۡ حَيۡثُ أَخۡرَجُوكُمۡۚ وَٱلۡفِتۡنَةُ أَشَدُّ مِنَ ٱلۡقَتۡلِۚ وَلَا تُقَٰتِلُوهُمۡ عِندَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ حَتَّىٰ يُقَٰتِلُوكُمۡ فِيهِۖ فَإِن قَٰتَلُوكُمۡ فَٱقۡتُلُوهُمۡۗ كَذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿١٩١﴾
و ل هه‌ر جهه‌كێ هوين وان موشركان يێن شه‌ڕێ هه‌وه دكه‌ن لێ ببينن هوين وان بكوژن، ووان ژ وى جهى ده‌ربێخن يێ وان هوين ژێ ده‌رێخستين كو مه‌كه‌هه. وهلێخستنا فتنێ -كو كوفر ودویرئێخستنا خه‌لكییه ژ ئیسلامێ- مه‌زنتره ژ كوشتنا هه‌وه بۆ وان. وهوين ل نك مزگه‌فتا حه‌رام ده‌ست ب شه‌ڕێ وان نه‌كه‌ن، وه‌ك قه‌درگرتن بۆ مزگه‌فتێ، حه‌تا ئه‌و شه‌ڕێ هه‌وه لێ دكه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان ل مزگه‌فتا حه‌رام شه‌ڕێ هه‌وه كر، هوين وان لێ بكوژن. وه‌كى ڤى جزایێ ئه‌و پێ بێنه پاشڤه‌برن جزايێ كافرانه.